Onderzoeken op het gebied van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202630 872Landelijk afvalbeheerplan32 852GrondstoffenvoorzieningszekerheidNr. 327 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 juni 2026Op basis van de Europese Single-Use Plastics (SUP) Richtlijn geldt inNederland regelgeving voor bepaalde kunststofproducten voor eenmaliggebruik. Eén van de doelen van die regelgeving is om het gebruik vanwegwerpbekers en -bakjes te verminderen. Dat moet ertoe leiden dat dezewegwerpproducten minder in het zwerfafval terecht komen. Daarnaastpast het in een circulaire economie om herbruikbare bekers en bakjes tegebruiken en hier efficiënt en lang gebruik van te maken, zodat degrondstoffen lang blijven behouden.Op grond van de Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruikgelden maatregelen voor het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes dieplastic bevatten. Hiermee wordt gewerkt aan de Europese verplichting toteen ambitieuze en aanhoudende vermindering van het gebruik van dezebekers en bakjes. Nederland streeft naar 40% minder gebruik in 2026 tenopzichte van 2022. Voor een nadere toelichting op deze regelgeving, demaatregelen die van kracht zijn en de Europese context verwijs ik naar deeerdere Kamerbrief Wijziging regelgeving voor plastic wegwerpbekers en-bakjes en stand van zaken moties en toezeggingen d.d. 19 december20251.In deze Kamerbrief wordt ingegaan op de communicatie over dezeregelgeving richting consumenten. Tevens worden twee onderzoekenaangeboden op het gebied van wegwerpbekers en -bakjes die plasticbevatten en wordt aangegeven hoe het kabinet naar deze onderzoekenkijkt.1https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/12/19/wijziging-regelgeving-voor-plastic-wegwerpbekers-en-bakjes-en-stand-van-zaken-moties-en-toezeggingen kst-30872-327ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 872, nr. 3271 Communicatie richting consumenten over regelgeving plasticwegwerpbekers en -bakjesHet kabinet heeft in de Kamerbrief over evaluatie en moties Regelingkunststofproducten voor eenmalig gebruik d.d. 13 december 20242aangegeven te kijken of er ruimte is om de communicatie richtingconsumenten over de regelgeving omtrent wegwerpbekers en -bakjes dieplastic bevatten te versterken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een (groot-schalige) consumentencampagne. Gezien de forse teruggang in hetbudget dat beschikbaar is voor het thema circulaire economie, is eenversterking van de communicatie in de vorm van een campagne richtingconsumenten niet mogelijk. Wel blijft het kabinet communiceren overdeze regelgeving richting ondernemers, als belangrijkste doelgroep waarde regelgeving op gericht is, bijvoorbeeld via de website www.minder-wegwerpplastic.nl. Ook zijn via deze website posters beschikbaar dieondernemers kunnen gebruiken voor communicatie richting consu-menten.Vergelijking van de milieu-impact van eenmalige en herbruikbarebekers op kantoorSinds 2024 geldt een verbod op het gebruik van wegwerpbekers en-bakjes die plastic bevatten bij consumptie op kantoren. De motie Boutkanverzocht het kabinet een onafhankelijk onderzoek te doen naar dedaadwerkelijke duurzaamheid van bekers met een plastic coating (vanmaximaal 5%) voor eenmalige gebruik ten opzichte van herbruikbarebekers3. Als bijlage bij deze Kamerbrief treft u het rapport «Vergelijkingvan de milieu-impact van eenmalige en herbruikbare bekers op kantoor»aan, uitgevoerd door onderzoeksbureaus Rebel en TAUW. Met ditonderzoek is invulling gegeven aan de genoemde motie.Het onderzoeksrapport biedt inzicht in de milieu-impact van eenmalige enherbruikbare bekers. Er is gekeken naar de milieu-impact van het gebruikvan drinkbekers op kantoor, voor de duur van één jaar. Er is hierbijonderscheid gemaakt tussen de milieu-impact van één type eenmaligepapieren beker met 5% plastic coating, en drie verschillende herbruikbarebekers: van kunststof (bijvoorbeeld hardcup), van glas (bijvoorbeeld eentheemok), en een keramische beker (bijvoorbeeld een koffiemok).Het onderzoek kijkt naar de milieu-impact in de volledige levenscyclus vandeze bekers. Dat begint bij de productie van grondstoffen en materialen,vervolgens het gebruik en (in het geval van herbruikbare varianten) hetwasproces, en ten slotte de afdankingsroutes (zoals recycling ofverbranding). Er is gekeken naar een breed spectrum aan milieu-impactcategorieën, waaronder broeikasgasemissies, materiaal- engrondstoffengebruik, waterverbruik, toxische emissies en effecten oplandgebruik en biodiversiteit. In het rapport is toegelicht met welke dataen aannames is gewerkt.In het rapport wordt zorgvuldig toegelicht hoe de vergelijking tussenverschillende bekers is uitgevoerd en wat dit wel en niet zegt. Daarbijhebben de onderzoekers een uitgebreide literatuurstudie gedaan en zelfeen Levenscyclusanalyse (LCA) toegepast naar de praktijk op kantoren inNederland.Uit de analyse blijkt dat de milieuvoordelen van het gebruik vanherbruikbare bekers in een kantoorsetting aanzienlijk zijn ten opzichte van2Kamerstuk 30 872, nr. 3033Kamerstuk 32 852, nr. 349Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 872, nr. 3272 eenmalige papieren bekers in een kantoorsetting bij een «steady-statesituatie». Dit houdt in dat in het onderzoek wordt uitgegaan van eenkantoor waar een systeem met herbruikbare bekers al is georganiseerd,dat door de medewerkers op het kantoor wordt gebruikt. Voor debelangrijkste indicatoren die in het rapport zijn uitgewerkt (klimaatveran-dering, watergebruik, landgebruik en menselijke gezondheid) is demilieu-impact van herbruikbare bekers lager dan van eenmalige papierenbekers. De onderzoekers hebben ook «wat als»-scenario’s doorgerekend,waarbij ze hun eigen data en aannames uitgedaagd hebben. Denk aan eenscenario waar herbruikbare bekers vaker afgewassen worden, of een hoogpercentage papieren bekers ingezameld wordt voor recycling. Ook in diescenario’s hebben herbruikbare bekers consistent een lagere milieu-impact dan bekers voor eenmalig gebruik. Belangrijk om daarbij op temerken, is dat het bekersysteem goed moet worden ingericht en gebruikt.Dit betekent dat herbruikbare bekers veel gebruikscycli (kunnen) maken ener efficiënt wordt gewassen.De onderzoeksbureaus hebben veel aandacht besteed aan de uitleg hoeeen vergelijking tussen verschillende bekers uitgevoerd kan worden enwat dit wel en niet zegt. De gekozen data zijn gebaseerd op een uitge-breide literatuurstudie en sluiten aan bij de praktijk op kantoren inNederland. Dit leidt tot een inzichtelijk rapport, waarin wordt geconclu-deerd dat herbruikbare bekers in een kantoorsetting consistent een lageremilieu-impact hebben dan papieren bekers met een plastic coating vooreenmalig gebruik.Onderzoek naar marktontwikkeling plastic wegwerpbekers en-bakjesIn de Kamerbrief over evaluatie en moties Regeling kunststofproductenvoor eenmalig gebruik d.d. 13 december 20244 is aangegeven dat eenanalyse wordt gedaan van de reductie van eenmalige bekers en bakjes dieplastic bevatten in de periode 2022 t/m 2024. Als bijlage bij deze Kamer-brief vindt u het rapport «Marktontwikkeling plastic wegwerpbekers en-bakjes», opgesteld door CE Delft. Met dit onderzoek is invulling gegevenaan genoemde toezegging.Sinds de invoering van de reductiemaatregelen voor wegwerpbekers en-bakjes die plastic bevatten, is het gebruik hiervan en de markt hiervoorveranderd. Het onderzoek geeft inzicht in de ontwikkeling van deze markt.Daarbij is gebruik gemaakt van een inschatting van de markt in een eerderonderzoek uit 20215. Ook is gebruik gemaakt van rapportages vanproducentenorganisatie Verpact, die zicht geven op het totaalaantalwegwerpbekers en -bakjes dat plastic bevat dat op de markt wordtgebracht.6 CE Delft heeft op basis hiervan onderzocht hoe de markteruitziet, in welke sectoren wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevattengebruikt worden en of er een verandering is sinds 2021.Onderstaande figuur toont een overzicht van de markt in 2021 en 2024 inmiljoenen stuks. De onderzoekers concluderen dat het aantal plasticwegwerpbekers dat op de markt gebracht is in 2024 grofweg gehalveerdis ten opzichte van 2021. Het ging in 2024 om ruim 2 tot bijna 3 miljard4Kamerstuk 30 872, nr. 3035https://ce.nl/wp-content/uploads/2021/10/CE_Delft_210340_Effecten_reductiemaatregelen_plastic_producten_voor_eenmalig_gebruik_Def.pdf6In het kader van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) kunststofproductenvoor eenmalig gebruik moeten alle partijen die SUP-eenheden op de markt brengen hiervoorbij Verpact aangifte doen van het aantal kilo en het aantal stuks op de markt gebrachteverpakkingen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 872, nr. 3273 bekers, ten opzichte van meer dan 4,4 miljard in 2021. Voor bakjes komende onderzoekers op een grove schatting van bijna 2 miljard in 2024. Hierheeft volgens hen slechts een beperkte reductie opgetreden.De grootste reductie vond plaats bij bekers voor warme dranken bijconsumptie ter plaatse. De onderzoekers verklaren dit door het verbodop koffiebekers op onder meer kantoren en onderwijsinstellingen. Bijgesloten evenementen, zoals festivals, worden nog vaak wegwerpbekersgebruikt. Deze worden ingezameld en gerecycled. Bij de bakjes is volgensde onderzoekers nauwelijks sprake van een verschuiving naar hergebruik;wel is hier de trend richting papieren, plasticvrije verpakkingen doorgezet.Bij bekers voor consumptie onderweg zien de onderzoekers eenbeperkte verschuiving naar herbruikbaar. Het aantal bakjes voorconsumptie voor onderweg en maaltijdbezorging aan huis is voor deonderzoekers lastig in te schatten. Als het gaat om bakjes, is hier (net alsbij consumptie ter plaatse) nauwelijks sprake van een verschuivingrichting herbruikbare verpakkingen.Naast dit onderzoek door CE Delft, had het kabinet ook toegezegd omcijfers uit de Landelijke Monitor Zwerfafval van Rijkswaterstaat tebetrekken bij het bepalen van het effect van de reductiemaatregelen. DeLandelijke Monitor Zwerfval 2025 treft u als bijlage bij deze Kamerbrief.Uit deze monitor blijkt dat het aantal bekers en bakjes in het zwerfafvaltussen 2021 en 2023 een stijgende trend vertoonde. In 2024 is een afnamezichtbaar die zich niet voortzet in 2025. In 2025 is bij de bekers een lichtestijging in het zwerfafval waar te nemen, terwijl het aantal bakjes vrijwelgelijk blijft. Meerjarige monitoring zal moeten uitwijzen hoe de aanwe-zigheid van bekers en bakjes in het zwerfafval zich ontwikkelt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 872, nr. 3274 Reactie op deze twee onderzoekenDe uitkomst van het onderzoek van Rebel, dat herbruikbare bekers in eenkantoorsetting consistent een lagere milieu-impact hebben dan papierenbekers met een plastic coating voor eenmalig gebruik, ondersteunt debeleidslijn ten aanzien van eenmalige bekers en bakjes die uiteen is gezetin de Kamerbrief over wijziging regelgeving voor plastic wegwerpbekersen -bakjes en stand van zaken moties en toezeggingen van 19 december20257, in het bijzonder waar het de regelgeving voor het gebruik vaneenmalige koffiebekers op kantoren betreft. Het kabinet ziet de uitkomstenvan dit onderzoek als een bevestiging dat afgelopen jaren een goedekoers is ingezet.Uit het onderzoek van CE Delft blijkt dat de maatregelen die van kracht zijneffect hebben. Met name op kantoren is een grote vermindering van hetgebruik van wegwerpbekers te zien. Hiermee wordt een grote stap gezetrichting de aanhoudende en ambitieuze reductie die Nederland wilrealiseren. Het kabinet ziet ook in dit onderzoek onderbouwing voor debeleidslijn dat er bij kantoren, bedrijven en (onderwijs)instellingen eenverbod geldt op wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten en datdaarop geen uitzonderingen gelden. Deze beleidslijn is uiteengezet in deKamerbrief met reactie op moties over wijziging regelgeving voor plasticwegwerpbekers en wegwerpbakjes van 19 december 20258.Tegelijkertijd laat de Landelijke Monitor Zwerfafval nog geen scherpe enmeerjarige afname van bekers en bakjes in het zwerfafval zien. Eenverklaring hiervoor kan zijn dat de maatregel die geldt voor consumptievoor onderweg stimulerend van aard is. De beprijzende maatregel die wasgenomen voor consumptie voor onderweg wordt immers op verzoek vande Kamer afgeschaft en hier wordt in de tussentijd (sinds 1 januari 2024)ook niet op gehandhaafd door de Inspectie Leefomgeving en Transport.9Dit lijkt ook het effect van de maatregelen voor consumptie vooronderweg te verminderen. Dat heeft een meer directe relatie met desamenstelling van het zwerfafval dan bekers en bakjes die gebruiktworden voor consumptie ter plaatse, waar met name een reductie te zienis sinds 2022. Ook blijkt uit het onderzoek van CE Delft dat de 40% reductiein het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten in 2024nog niet was behaald.Dat roept de vraag op of deze regelgeving voldoende effectief is, of dat eraanvullende maatregelen nodig zijn. Het kabinet heeft er vertrouwen indat de ingezette ontwikkeling verder uitkristalliseert en dat steeds meerbedrijven en organisaties overstappen van wegwerp naar hergebruik.Het kabinet zal in het najaar van 2027 bezien of dat inderdaad het geval is,of dat er aanvullende inzet nodig is. Die afweging maakt het kabinet medeop basis van onderstaande zaken.–De uitkomst van de evaluatie van de Europese SUP Richtlijn door deEuropese Commissie, die uiterlijk in juli 2027 wordt afgerond;–De reductiecijfers van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevattenin 2026 t.o.v. 2022, die het Ministerie van EZK in juli 2027 ontvangt vanVerpact;7https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/12/19/wijziging-regelgeving-voor-plastic-wegwerpbekers-en-bakjes-en-stand-van-zaken-moties-en-toezeggingen8https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/12/19/wijziging-regelgeving-voor-plastic-wegwerpbekers-en-bakjes-en-stand-van-zaken-moties-en-toezeggingen9https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/04/14/verzamelbrief-circulaire-economie-april-2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 872, nr. 3275 –De afweging of aanvullende maatregelen nodig zijn in het kader van deuitvoering van de Europese Verpakkingenverordening, met name voorhet bereiken van het afvalreductiedoel en de hergebruikdoelstellingen.Hier wordt het komend jaar nader onderzoek voor gedaan.Sowieso geldt vanuit de Europese Verpakkingenverordening vanaf 2027en 2028 strengere regelgeving voor ondernemers die afhaalverpakkingenvoor eten en drinken aanbieden.10 De bedoeling is dat dit leidt tot mindergebruik van wegwerpverpakkingen voor consumptie voor onderweg, endus ook minder wegwerpverpakkingen in het zwerfafval.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S. van Veldhoven-van der Meer10Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), artikel 32 Verplichte navulling voor deafhaalsector en artikel 33 Verplichting inzake aanbod van hergebruik in de afhaalsector:https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ:L_202500040.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 872, nr. 3276