Stand van zaken Omgevingstraject Grijpskerk Norg en winningsplan Norg

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202633 529GaswinningNr. 1341 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 oktober 2025Het gebruik van de ondergrondse gasopslagen Grijpskerk en Norgverandert door de sluiting van het Groningenveld en de afnemende vraagnaar aardgas. De NAM heeft een winningsplan ingediend om een deel vanhet gas uit het veld Norg te winnen. Dit ligt ter beoordeling bij hetMinisterie van Klimaat en Groene Groei (KGG). Over dit (mogelijk)veranderend gebruik bestaan zorgen in de omgeving. Met deze brief wilhet kabinet de Kamer informeren over de voortgang binnen hetOmgevingstraject Grijpskerk Norg en de lopende procedures rondom hetwinningsplan voor Norg.Veranderend gebruik van de gasopslagenSinds 1997 wordt gas ondergronds opgeslagen in de velden Grijpskerk enNorg. Een ondergrondse gasopslag is een gasveld waar aardgas nietalleen uit wordt gewonnen, maar ook weer in wordt geïnjecteerd. Om hetopgeslagen gas in de winterperiode te kunnen winnen, is het nodig omhet veld op voldoende druk te houden. Een veld dat gebruikt wordt alsgasopslag moet daarom altijd voor een deel gevuld blijven. Het gas dathiervoor permanent aanwezig is in het veld wordt kussengas genoemd.De rest van het veld kan dan gebruikt worden om bij lage gasvraag gas opte slaan (injectie) zodat er bij hoge gasvraag extra aanbod en capaciteit isom daaraan te voldoen (onttrekking). Dit is het zogenoemde werkgas. Determen kussengas en werkgas worden dus enkel gehanteerd om hetverschillende gebruik van het gas aan te duiden.Om het veld Norg in gebruik te nemen als ondergrondse gasopslag,moest het na de eerste winningsfase worden aangevuld met kussengas.Het oorspronkelijk aanwezige gas in het veld Norg was namelijk voorongeveer een derde deel gewonnen. Norg is daarom met 8,5 bcm (miljardkubieke meter) gas bijgevuld. Uit Grijpskerk werd destijds pas kortgewonnen, waardoor aanvullen niet nodig was. Het gebruik van degasopslagen is door de jaren heen enigszins veranderd. In de gasopslagNorg mocht oorspronkelijk maximaal 3 bcm gas opgeslagen worden als kst-33529-1341ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 529, nr. 13411 werkgas. Dat is later in verschillende stappen verruimd tot 6 bcm. InGrijpskerk mag 2,4 bcm gas opgeslagen worden.1 De gasopslagGrijpskerk werd oorspronkelijk met hoogcalorisch gas gevuld. Sinds1 april 2022 wordt deze gasopslag gevuld met laagcalorisch gas (verge-lijkbaar met de kwaliteit van het gas in het Groningenveld).Door de afnemende vraag naar aardgas komt er een moment waarop ermeer gasopslagcapaciteit is dan nodig. Aanvankelijk was de verwachtingdat na het sluiten van het Groningenveld eerst de gasopslag Grijpskerkkon worden opgeheven en daarna de gasopslag Norg. Met de aandeel-houders van de NAM is afgesproken dat deze volgorde mogelijk kanworden omgedraaid, omdat sinds 2022 de gasopslag Grijpskerk net alsNorg kan helpen om te voldoen aan de vraag naar laagcalorisch gas. Deinschatting is dat Grijpskerk bij een afnemende gasvraag beter in hetgassysteem past dan de grotere gasopslag Norg. De NAM is nu van planom de gasopslagfunctie van Norg te beëindigen en het kussengas tewinnen. Daartoe heeft zij in 2023 een winningsplan ingediend.Omgevingstraject Grijpskerk NorgDe (mogelijke) veranderingen in het gebruik van de gasopslagen leiddentot zorgen bij omwonenden. In 2022 is daarom het OmgevingstrajectGrijpskerk Norg gestart. Dit is een gebiedsproces waarin de gemeenteWesterkwartier, de gemeente Noordenveld, de NAM en het Ministerie vanKGG onder leiding van een onafhankelijk voorzitter om de tafel zitten met(vertegenwoordigers van) omwonenden van de gasopslagen Grijpskerken Norg over het veranderend gebruik van deze gasopslagen. Op dewebsite www.omgevingstrajectgrijpskerknorg.nl wordt hierover zo veelmogelijk informatie openbaar gedeeld.Het omgevingstraject bestaat uit drie sporen:•In het vergunningenspoor informeren we omwonenden over hetverloop van de beoordeling van het winningsplan Norg en andererelevante procedures. Dit gesprek helpt de omgeving te betrekken bijhet proces en heeft een signalerende werking: voor de vergunningen-procedure worden relevante signalen meegenomen in de overwegin-gen bij de toetsing aan de wettelijke criteria. Onderdeel van dit trajectis dat het ministerie regelmatig in Norg en Grijpskerk aanwezig is enbewoners actief informeert over op welke manier en wanneer zij in deprocedure inspraak kunnen hebben.•In het investeringsspoor wordt met de omgevingstafel Norg gesprokenover het lokaal laten meedelen in de baten uit eventuele kussengas-winning. Het gesprek hierover betekent niet dat de deelnemendepartijen of omwonenden instemmen met winning en heeft geeninvloed op de vergunningenprocedure, maar hieruit spreekt wel degedeelde wens om alvast nagedacht te hebben over de inhoudelijkeaspecten van batendeling als kussengaswinning inderdaad wordttoegestaan. Hoewel het gesprek over batendeling geen instemmingmet winning inhoudt en geen invloed heeft op de vergunningenproce-dure, heeft de omgevingstafel Grijpskerk aangegeven hier niet over tewillen spreken, aangezien er geen winningsplan voor gasopslagGrijpskerk ligt en men niet de schijn van instemming met eventuelewinning wil wekken.•In het ontzorgingsspoor draait het om het luisteren naar de zorgen vanomwonenden en die zo goed mogelijk weg te nemen. Zo zijn erverschillende deskundigen op verzoek van de tafels langsgekomen om1De Minister besluit wat de minimale en maximale drukken mogen zijn in het veld dat als eengasopslag wordt gebruikt. In de praktijk komt dit voor bijvoorbeeld de gasopslag Norg overeenmet een opslagcapaciteit van circa 6 bcm.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 529, nr. 13412 te vertellen over de ondergrond en de bestaande monitoring en omvragen te beantwoorden. Daarnaast is binnen dit spoor de vraag naaraanvullende monitoring van de gasopslagen naar voren gekomen.Aanvullende monitoringOp dit moment wordt binnen het ontzorgingsspoor van het omgevings-traject deze aanvullende monitoring van de gasopslagen voorbereid. Dezemonitoring is aanvullend op de wettelijk verplichte monitoring die al inwerking is. Het uitgangspunt voor het plan voor aanvullende monitoringis de zorgen van omwonenden. Deze zorgen zijn in kaart gebracht aan deomgevingstafels. Op basis daarvan zijn doelen geformuleerd, diesamengevat neerkomen op het vergroten van het begrip over deprocessen in de ondergrond rondom de gasopslagen. Het plan isvervolgens opgesteld onder begeleiding van een commissie van expertsvan KNMI, TNO, adviesbureau Holland Innovation Team en TU Delft. Ditplan is meermaals aan deze commissie en aan de omgevingstafelsvoorgelegd voor aanvullingen en verbeteringen.Het uiteindelijke plan combineert meerdere meetmethoden per locatie.2Per gasopslag zullen meerdere monitoringsstations worden ingericht opverschillende punten in de bodemdalingskom, waarbij het de voorkeurheeft om de stations in verschillende bodemtypes te plaatsen. Daarnaastwordt bodembeweging in het gebied gemonitord met satellietmetingen(InSAR). De metingen worden uitgevoerd door een nog te contracterenpartij die los staat van de partijen uit het omgevingstraject. Er zal jaarlijksgerapporteerd worden over de meetgegevens.Alle beslissingen binnen het omgevingstraject worden genomen door eenstuurgroep waarin elke partij evenredig vertegenwoordigd is. De NAMdraagt de kosten voor de aanvullende monitoring, maar beslissingen overde aanvullende monitoring worden altijd door de stuurgroep genomen.Daarbij geldt dat de onafhankelijk voorzitter een doorslaggevende stemheeft als partijen er niet uitkomen. De toezeggingen die zijn gedaanrondom de aanvullende monitoring zijn door alle betrokken partijen endoor de Minister van KGG ondertekend en als bijlage bijgevoegd.Procedure en stand van zaken winningsplan NorgOp 1 september 2023 heeft de NAM een winningsplan ingediend bij detoenmalige Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat om gas tewinnen uit het veld Norg. Het winningsplan is in behandeling bij deMinister van KGG. In het kort bestaat de procedure op grond van deMijnbouwwet uit het inwinnen van adviezen en zienswijzen en het nemenvan een besluit.Het winningsplan is achtereenvolgens voorgelegd aan de wettelijkeadviseurs TNO, SodM, de provincies Drenthe en Groningen, degemeenten Assen, Noordenveld en Westerkwartier, waterschap Noorder-zijlvest en de Mijnraad. Daarnaast hebben de veiligheidsregio’s Drentheen Groningen een gelegenheid tot reactie gekregen. Inmiddels zijn vanalle partijen de adviezen en reacties ontvangen, behalve het laatsteoverkoepelende advies van de Mijnraad.In de vervolgstap neemt de Minister van KGG een ontwerpbesluit over hetwinningsplan, waarbij alle ingediende adviezen worden betrokken. Bij depublicatie van het ontwerpbesluit worden alle ontvangen adviezen2Het gaat per locatie om een extensometer die de rek en krimp van bodemlagen meet, eenwaterpeilbuis en om tiltmeters (op het maaiveld en in de ondergrond).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 529, nr. 13413 openbaar gemaakt. Dit ontwerpbesluit is nog geen definitief besluit, maarzal gedurende zes weken (online) ter inzage liggen, samen met deonderliggende adviezen en het winningsplan. Hierbij krijgt iedereen demogelijkheid om een zienswijze in te dienen. Tijdens de periode vanterinzagelegging organiseert het Ministerie van KGG een informatie-bijeenkomst waar omwonenden en geïnteresseerden vragen kunnenstellen over het winningsplan, de adviezen en het ontwerpbesluit. Hierbijzijn medewerkers van het Ministerie van KGG, de NAM, SodM en TNOaanwezig om vragen te beantwoorden. Ook is er dan de mogelijkheid ommondeling een zienswijze in te dienen. Na die periode van zes wekenneemt de Minister een definitief besluit. Ingediende zienswijzen wordenbeantwoord en betrokken bij dat besluit.Hoewel het besluit over het al dan niet winnen van kussengas noggenomen moet worden, hecht het kabinet eraan te benoemen dat ook bijeventuele kussengaswinning het bewijsvermoeden van toepassing is enbewoners terecht kunnen bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen(IMG).Beoordeling op gasleveringszekerheidWinning van het gas uit het veld vereist het beëindigen van de gasopslag-activiteiten in het veld. Sinds 2022 zijn lidstaten van de Europese Unieverplicht om hun certificeringsinstantie te laten beoordelen of hetstopzetten van de gasopslagactiviteiten de gasleveringszekerheid opnationaal of Unie-niveau niet vermindert. In Nederland voert de AutoriteitConsument en Markt (ACM) deze beoordeling uit. Hierbij moet de ACMrekening houden met een advies van het Europees netwerk van transmis-siesysteembeheerders voor gas (ENTSB) over de gevolgen voor deleveringszekerheid. Dit is de eerste keer dat deze beoordeling wordtuitgevoerd in de EU. Daarom onderzoekt de ACM op dit moment hoe hetdeze beoordeling vorm moet geven, zodat het deze kan uitvoeren zodrade NAM het verzoek hiertoe indient bij de ACM.OmgevingsvergunningTot slot moet de NAM een omgevingsvergunning aanvragen voor debovengrondse veranderingen aan de installaties. Deze aanvraag heeft deNAM nog niet bij het Ministerie van KGG ingediend. Wel heeft de NAMeen Notitie Reikwijdte en Detail, een voorfase van een milieueffectrap-portage die ook in het kader van een omgevingsvergunning dient teworden uitgevoerd, ingediend bij de Minister van KGG. Deze notitie isvoorgelegd voor advies bij SodM en de relevante medeoverheden. Dieadviezen zijn in april 2025 met de NAM gedeeld.Zodra het ontwerpbesluit genomen is, zal het kabinet de Kamer wederominformeren over de stand van zaken.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.Th.M. HermansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 529, nr. 13414