Evaluatierapport van de Joint External Evaluation (JEE) en de Public Health Emergency Preparedness Assessment (PHEPA) van respectievelijk de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) naar de voorbereiding van Nederland op (ernstige) internationale gezondheidsbedreigingen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 765Kwaliteit van zorgNr. 942 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 september 2025Graag bied ik u het rapport aan van de gecombineerde evaluatie van deJoint External Evaluation (JEE) en de Public Health Emergency Prepa-redness Assessment (PHEPA) van respectievelijk de Wereldgezondheids-organisatie (WHO) en het European Centre for Disease Prevention andControl (ECDC) naar de voorbereiding van Nederland op (ernstige)internationale gezondheidsbedreigingen. Het rapport zal ook door deWHO openbaar worden gemaakt. Hieronder licht ik kort de achtergrondvan deze evaluatie toe, evenals de bevindingen en het vervolg.JEE/PHEPADe lidstaten van de WHO en de Europese Unie hebben zich gecommit-teerd aan het op niveau brengen van hun nationale preventie, paraatheiden respons ten aanzien van (ernstige) internationale gezondheidsbedrei-gingen. Om de voortgang te monitoren, worden er evaluaties gedaan. Devereisten hiervoor zijn opgenomen in de Internationale Gezondheidsre-geling (IHR, 2005) en in de EU-verordening 2022/2371 inzake ernstigegrensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen uit 2022. Regelmatigeevaluatie van de staat van paraatheid is onderdeel van de IHR en deverordening. Voor de IHR gebeurt dit middels het vrijwillige JEEinstrument. Voor de EU-verordening betreft dit de PHEPA, ieder EU-land isverplicht iedere 3 jaar een PHEPA uit te (laten) voeren. Nederland is heteerste land dat deze twee evaluaties heeft gecombineerd tot eenJEE-PHEPA die tussen Q3 2024 en Q1 2025 heeft plaatsgevonden. DeJEE-PHEPA bestond uit een zelf-evaluatie en een missieweek, waarbijmeer dan 250 experts van verschillende ministeries en organisatiesbetrokken zijn geweest. Er is gekeken naar 23 capaciteiten, waaronderwetgeving, financiering en coördinatie, voedselveiligheid, laboratoria,antimicrobiële resistentie (AMR), surveillance, infectiepreventie enchemische incidenten. Het verslag van deze evaluatie schetst eendiepgaand beeld van onze nationale paraatheid en respons en maaktkwetsbaarheden inzichtelijk. kst-31765-942ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 765, nr. 9421 Belangrijkste uitkomstenNederland scoort nu over het algemeen goed; op de meeste capaciteitenhebben op een schaal van 1 tot 5 een 4 of 5 gescoord. De WHO en ECDCconcluderen dat Nederland beschikt over een goed ontwikkeld enveerkrachtig systeem voor publieke gezondheidsveiligheid, gekenmerktdoor sterke institutionele kaders, robuuste surveillancemechanismen eneffectieve multisectoriële samenwerking. Nederland onderhoudt sterkerelaties met internationale instanties en neemt deel aan strategischepartnerschappen. De gevestigde laboratoriumnetwerken, uitgebreiderisicobeoordelingsprotocollen en snelle responsmechanismen dragen bijaan het vermogen om bedreigingen voor de volksgezondheid effectief tedetecteren, beoordelen en beheersen. Daarnaast heeft Nederland baat bijeen geavanceerde zorginfrastructuur, een goed opgeleide beroepsbe-volking en een cultuur van voortdurende verbetering en aanpassing,waardoor lessen uit eerdere gezondheidscrises worden geïntegreerd intoekomstige paraatheidsstrategieën. De bezuiniging op de middelen voorpandemische paraatheid zet deze goede beoordeling voor de toekomstechter wel onder druk.Op geen enkele capaciteit scoort Nederland een 1. Bij één capaciteit,bioveiligheid, wordt een 2 van de 5 gescoord, wat voornamelijk voortkomtuit versplinterde wet- en regelgeving. Op negen capaciteiten wordt een 3gescoord waaronder op het gebied van AMR, vaccinatiegraad, leverings-zekerheid en risicocommunicatie. Dit komt onder andere voort uit eengebrek aan middelen om uitvoering te geven aan bestaande plannen.AanbevelingenECDC en de WHO hebben 86 aanbevelingen gegeven voor verbeteringenin de paraatheid- en responsplannen. De belangrijkste aanbevelingen zijn:•Er zijn structurele financiële investeringen en financieringsmechanis-men nodig om de paraatheid en responscapaciteiten te behouden ente verbeteren.•Inconsistente en lokaal bepaalde interpretaties van de AlgemeneVerordening Gegevensbescherming (AVG) hebben effectieve publiekegezondheidsfuncties belemmerd. Een gestandaardiseerde nationaleaanpak van AVG-naleving binnen de publieke gezondheidszorg isnoodzakelijk.•Het vertrouwen op vrijwillige rapportage en informele netwerkenvormt, naast een kracht, ook een potentiële kwetsbaarheid. Mogelijk iseen meer gestructureerd wettelijk kader nodig om de betrouwbaarheiden verantwoordelijkheid van het delen van gegevens voor effectievedreigingsdetectie en respons te waarborgen.•Het uitvoeren van een uitgebreide stakeholder- en activiteiteninventari-satie zou Nederland ondersteunen om strategieën te ontwikkelen,prioriteiten te stellen en effectief deel te nemen aan nationale,Europese en internationale mechanismen voor gezondheidsveiligheid.•Voortdurende training, opleiding en oefeningen is een cruciale factorvoor robuuste paraatheid en respons bij gezondheidscrises.VervolgIk spreek mijn oprechte dank en waardering uit aan de ECDC en de WHOvoor het eindrapport en aan alle partners die hebben bijgedragen aan detotstandkoming van het rapport. Zonder de onmiskenbare inzet van velenkunnen wij ons niet effectief beschermen tegen (ernstige) internationalegezondheidsbedreigingen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 765, nr. 9422 Conform de richtlijnen van het ECDC hebben lidstaten een periode vannegen maanden om te onderzoeken hoe de aanbevelingen kunnenworden geïmplementeerd. In de komende tijd zullen wij, in samenwerkingmet onze partners, de mogelijkheden verkennen en uitwerken.In het tweede kwartaal van 2026 zal ik uw Kamer nader informeren overde voortgang en de concrete vervolgstappen.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J.A. BruijnTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 765, nr. 9423