Stand van zaken NS-tarieven in 2026 en verder

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 984Spoor: vervoer- en beheerplanNr. 1242 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 april 2025Vele reizigers maken dagelijks gebruik van het treinvervoer in Nederland.Het is onze gezamenlijke ambitie om te zorgen dat het vervoer per spoorbetrouwbaar, comfortabel en betaalbaar is en blijft. De Kamer vraagt hierterecht regelmatig aandacht voor. Afgelopen najaar is besloten om devoorziene stijging van de NS-tarieven in 2025 met ongeveer 12% tehalveren tot ongeveer 6%. Daarbij heeft het kabinet de intentie uitge-sproken om te komen tot een structurele oplossing voor de NS-tarievenvoor het jaar 2026 en verder, en de Kamer hier bij Voorjaarsnota 2025 overte informeren.1 Zonder maatregelen zullen de NS-tarieven in 2026 naarverwachting immers met ongeveer 12% stijgen.De intentie bestond eruit om bij de oplossing – net zoals in 2025 – tot eenverdeling te komen tussen Rijk, NS en de reiziger. En om de bijdrage vanhet Rijk in de tijd te begrenzen, bijvoorbeeld tot en met de midterm reviewvan de concessie in 2029. In de afgelopen periode hebben daartoe diversegesprekken met NS en in het kabinet plaatsgevonden. In die gesprekkenzijn de mogelijkheden onderzocht voor het leveren van een bijdrage vanRijk en van NS om tariefstijgingen voor de reiziger te dempen. Zoals deKamer op 9 april jl. in het debat over het burgerinitiatief «Publiek,Toegankelijk en Gratis OV» heeft gevraagd, wordt de Kamer met dezebrief over de lopende gesprekken geïnformeerd.De Kamer is recent geïnformeerd over de Voorjaarsnota 2025. In deafgelopen periode is scherp gekeken naar dekking voor een Rijksbijdrageom tariefstijgingen bij NS te dempen, voornamelijk binnen het Mobiliteits-fonds. De middelen op het Mobiliteitsfonds zijn toegewezen aan speci-fieke aanleg- en instandhoudingsprojecten of zijn benodigd om verschil-lende tegenvallers en risico’s op te vangen. De middelen in hetMobiliteitsfonds staan daarmee (reeds jaren) stevig onder druk. Om destijging van de NS-tarieven te dempen met de middelen uit het Mobili-1Kamerstuk 29 984, nr. 1207. kst-29984-1242ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12421 teitsfonds moeten derhalve infrastructuurprojecten worden geschrapt. Hetkabinet kiest hier niet voor.De gesprekken met NS over de bijdrage die zij kan leveren aan hetdempen van tariefstijgingen lopen echter nog, ondanks dat er geenRijksbijdrage beschikbaar is. Daarom kan er vooralsnog geen duidelijkheidgeboden worden over de verwachte NS-tarieven in 2026. NS heeft ook temaken met bredere financiële problematiek. Als gevolg van hoge inflatieheeft NS te maken met sterk gestegen kosten voor onder meer personeelen materieel. Tegelijkertijd zijn de tarieven in de afgelopen jaren minderhard gestegen dan de inflatie. Daarnaast liggen de reizigerskilometers opeen structureel lager niveau dan voor de coronapandemie: treinreizigerswerken vaker thuis en reizen daardoor minder. NS realiseerde in 2024 –voor de vijfde keer op rij – een negatief operationeel resultaat. Zoals op13 februari jl. aan de Kamer gemeld, zijn er met NS al vergaandeafspraken gemaakt om de efficiëntie in de bedrijfsvoering te vergroten.2NS staat momenteel voor een besparingsopgave van ca. € 200 miljoenper jaar.De gesprekken met NS centreren zich hoofdzakelijk rond twee aspecten.Ten eerste gaat het over de mate waarin een deel van de stijging van deNS-tarieven in 2026 over meerdere jaren kan worden verspreid. Dit heeftbetrekking op het verspreiden van de extra tariefstijging van 3,5% in 2026die in de concessie is vastgelegd.3 Ten tweede gaat het over de(juridische) mogelijkheden die de concessie biedt om de dienstverleningop rustige trajecten te beperken, zodat op dat gebied kostenbesparingenkunnen worden gerealiseerd om tariefstijgingen mee te dempen.Het kabinet wil de gesprekken met NS zorgvuldig voeren, maar ook dereiziger zo snel mogelijk duidelijkheid bieden over de verwachteNS-tarieven in 2026. We doen er alles aan om er zo snel mogelijk uit tekomen. Het kabinet streeft ernaar de Kamer voor de zomer van 2025 overde uitkomsten van deze gesprekken te informeren.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. Jansen2Kamerstuk 29 984, nr. 1231.3Deze extra tariefstijging is in de concessie opgenomen, omdat de NS-tarieven in de afgelopenjaren steeds minder hard zijn gestegen dan de inflatie. Tot en met 2024 mocht NS de tarievenalleen verhogen met de geprognosticeerde inflatie. In de afgelopen jaren was de gerealiseerdeinflatie steeds hoger dan de prognose. De kosten voor bijvoorbeeld personeel, materieel enenergie zijn in diezelfde jaren door de hoge inflatie wel substantieel gestegen. De extratariefstijging van 3,5% is in 2023 afgesproken om een betere balans aan te brengen in detariefontwikkeling en de kostenontwikkeling bij NS.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12422