Uitwerking RIVM-onderzoeksvoorstel schadelijkheid vliegtuigmotoruitstoot

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202625 883ArbeidsomstandighedenNr. 550 BRIEF VAN DE MINISTER VAN WERK EN PARTICIPATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juli 2026Hierbij deel ik het RIVM-onderzoeksvoorstel naar de schadelijkheid vanberoepsmatige blootstelling aan kerosinemotoremissie (KME)1 opSchiphol met uw Kamer. Ik geef het RIVM zo snel mogelijk de opdrachtom dit onderzoek uit te voeren. De uitwerking van het onderzoeksvoorstelkomt voort uit het verzoek daartoe van uw Kamer via de motie Kostic c.s2.Het gaat om een belangrijk maar complex en kostbaar onderzoek. Deuitkomsten geven werkgevers en werknemers naar verwachting meerduidelijkheid over de kans op genotoxische schade (dat is schade aan hetDNA) door beroepsmatige blootstelling aan KME. Tegelijk beantwoordt ditonderzoek niet alle vragen van de medewerkers werkzaam op Schiphol.Voor een eventueel vervolgonderzoek zijn geen middelen beschikbaar.Doelen RIVM-onderzoekSchiphol-werknemers hebben zorgen over de kans op het ontwikkelen vankanker door blootstelling aan KME op het werk. Eind vorig jaar heeft mijnambtsvoorganger uw Kamer geïnformeerd dat het praktisch onhaalbaar isom deze vraag via een langdurige epidemiologische studie te beant-woorden.3 Volgens het RIVM komt dit met name door de sterk variabelewerknemersgroep en het gebrek aan beschikbaarheid van historische(blootstellings-)gegevens.De kans op genotoxische schade door beroepsmatige blootstelling aanKME kan wel onderzocht worden. Hiervoor heeft het RIVM het bijge-voegde onderzoeksvoorstel uitgewerkt. DNA-schade kan leiden tot kanker.In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat de kans op kanker toeneemtwanneer er meer DNA-schade optreedt. Dit onderzoek draagt daarmee bijaan de kennisbasis die nodig is om de kans op kanker door beroeps-matige blootstelling aan KME vast te stellen. Daarnaast biedt hetonderzoek de kans om een vergelijking te maken tussen de potentie van1Kerosinemotoremissie (KME) wordt ook vaak aangeduid als vliegtuigmotoremissie (VME).2Kamerstukken II, 2025/2026, 25 883, nr. 534.3Kamerstukken II, 2025/2026, 25 883, nr. 540. kst-25883-550ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 883, nr. 5501 dieselmotoremissie (DME) en KME om DNA-schade te veroorzaken.Hierdoor kan het RIVM de DNA-schade veroorzaakt door KME in contextplaatsen.OnderzoeksactiviteitenHet gaat om een complex onderzoek. Het selecteren van werknemers voordit onderzoek en het karakteriseren van hun blootstelling (aan KME enDME) vraagt specifieke expertise.Het RIVM werkt binnen dit onderzoek samen met TNO, NKAL, UniversiteitUtrecht en Universiteit Maastricht. Een maatschappelijke klankbordgroepwordt samengesteld, bestaande uit werkgevers, werknemers en andererelevante partijen. Daarnaast betrekt het RIVM nationaal en internationaalrelevante collega-wetenschappers. Dit bevordert kennisuitwisseling op(inter)nationaal niveau. Ook werkt het RIVM samen met het DeenseNationale onderzoeksinstituut voor de werkomgeving (NFA), dat eenvergelijkbare studie naar KME uitvoert in Denemarken.Planning en kosten onderzoekVerwachting is dat het RIVM-onderzoek eind van de zomer kan beginnen.De looptijd is twee jaar. De uitkomsten worden in de 2e helft van 2028verwacht. Het onderzoek kost ongeveer 2,3 miljoen euro. Er wordt onderandere veel geïnvesteerd in voorlichting aan medewerkers werkzaam opSchiphol over het doel, de werkwijze en de verwachte opbrengsten vanhet onderzoek. Omdat het gaat om een ongedekte motie was hier geengeld voor gereserveerd. Uiteindelijk heb ik dekking binnen mijn ministeriegevonden. Voor een eventueel vervolgonderzoek is geen dekking.Beheersmaatregelen beroepsmatige blootstelling KMEDe uitkomsten van het RIVM-onderzoek hebben geen gevolgen voor deverplichte beheersmaatregelen voor werkgevers om hun werknemers tebeschermen tegen beroepsmatige blootstelling aan KME. Mijn ambtsvoor-ganger informeerde uw Kamer eind vorig jaar hierover.4 Het RIVM heeft in2023 al van meerdere stoffen uit KME vastgesteld dat deze kankerver-wekkend zijn. Dit betekent dat Schiphol en de werkgevers op Schiphol deblootstelling aan deze stoffen in KME nu al moeten minimaliseren, voorzover dat technisch mogelijk is. Schiphol en de werkgevers op Schipholhebben in 2024 hiervoor een plan van aanpak opgesteld met maatregelen.Dit is opgesteld naar aanleiding van handhaving door de NederlandseArbeidsinspectie. Dit plan wordt nu en de komende jaren uitgevoerd.Adviezen GezondheidsraadDe Gezondheidsraad publiceert vandaag een advies over Kerosinemotore-missie (KME), ook wel bekend als vliegtuigmotoremissie (VME). Opverzoek van mijn ministerie is onder andere gekeken of het mengsel KMEals kankerverwekkend geclassificeerd moet worden en of er een gezond-heidskundige grenswaarde kan worden afgeleid. De Gezondheidsraadconcludeert dat er voldoende bewijs is om te veronderstellen dat KMEkankerverwekkend is (classificatie categorie 1B). Ik neem het mengselKME op in de SZW-lijst van kankerverwekkende stoffen en processen. Ditverduidelijkt dat de genoemde minimalisatieverplichting ook voor hetmengsel KME geldt.De Gezondheidsraad concludeert dat er onvoldoende data zijn om eengezondheidskundige advieswaarde af te leiden voor het mengsel KME.4Kamerstukken II, 2025/2026, 25 883, nr. 540.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 883, nr. 5502 Advies is daarom om in ieder geval bestaande grenswaarden, zoals voorpolycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), metalen en anderestoffen die in KME voorkomen, toe te passen om werknemers tebeschermen. Het is echter niet zeker of werknemers daarmee altijdvoldoende worden beschermd. Daarom adviseert de raad om aanvullendonderzoek te doen naar de schadelijkheid van KME. Het onderzoek van hetRIVM draagt bij aan de kennis over de schadelijkheid van KMEEuropees gelijk speelveldWe streven in Europa naar een gelijk speelveld, ook op het gebied vanarbeidsomstandigheden. Zo krijgen werknemers overal in de EU eenminimaal beschermingsniveau. En gelden voor werkgevers dezelfderegels. Veel stoffen in KME zijn in de hele EU geclassificeerd als kankerver-wekkend. Een voorbeeld hiervan zijn verschillende polycyclischearomatische koolwaterstoffen. Voor alle werkgevers in de EU geldt deminimalisatieverplichting voor beroepsmatige blootstelling aan kankerver-wekkende stoffen.Ik vind het belangrijk dat classificaties (het bepalen van schadelijkeeigenschappen) en grenswaarden voor gevaarlijke stoffen zoveel mogelijkop Europees niveau worden vastgesteld. Ik zet mij daarom in voorkennisontwikkeling over KME op Europees niveau. De uitkomsten van hetGezondheidsraadadvies en het RIVM-onderzoek breng ik onder deaandacht van de Europese CommissieAfrondendIk vraag het RIVM zo snel mogelijk om het onderzoek naar degenotoxische schade van KME uit te voeren. Ik wens het RIVM en demeest betrokken partijen, waaronder de werknemers en werkgevers opSchiphol, veel succes hierbij. Ik kijk uit naar de uitkomsten.De Minister van Werk en Participatie,A.A. AartsenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 883, nr. 5503