Uitkomst overleg over misstanden inzet flexkrachten en arbeidsmigranten in vleessector

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202425 883ArbeidsomstandighedenNr. 492 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 juni 2024Iedereen die in Nederland werkt heeft recht op gezonde, veilige en eerlijkewerkomstandigheden. En dat gaat in Nederland nog te vaak niet goed.De afgelopen twee en een half jaar ben ik als Minister op veel verschil-lende plekken in aanraking gekomen met Nederland onwaardige situatieswaar arbeidsmigranten zich in bevinden. Het kabinet heeft daarom deafgelopen periode met grote urgentie, mede aan de hand van deaanbevelingen van de commissie Roemer, een brede aanpak vanmisstanden rond arbeidsmigranten in gang gezet.Met deze brief ga ik in op recente misstanden en informeer ik uw Kamerover de resultaten van het overleg dat plaatsvond met vertegenwoor-digers van de vleessector en de uitzendsector.AanleidingOp donderdag 23 mei jl. publiceerde de Arbeidsinspectie een signaal overeen onderzoek naar 13 uitzendbureaus (UZB’s) in de vleessector.1 Hetonderzoek signaleert bij drie uitzenders grootschalig misbruik van hetonverwijld opzeggen van een arbeidsovereenkomst om een dringendereden, zogenoemd «ontslag op staande voet». Bij de bedrijven zijn meerdan 7.000 vermeldingen in de administratie van ontslag op staande voet.Het gaat in de meeste gevallen om mensen met een niet-Nederlandsenationaliteit. Naast dit signaal van de Arbeidsinspectie, publiceerdeSomo2 die dag een onderzoek naar uitbuiting door malafide uitzendbu-reaus die in de vleessector werken. Ook dit onderzoek roept op totmaatregelen. Daarnaast lanceerden diverse maatschappelijke organi-saties3 met de publicatie van Somo een campagne om de misstanden in1Misbruik van ontslag op staande voet door uitzendbureaus, Arbeidsinspectie, 23 mei 2024.2Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen.3O.a. FairWork, Comensha, Barka, StraatConsulaat, Somo, Wijkz, Idhem, Leger des Heils. kst-25883-492ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 883, nr. 4921 beeld te brengen. EenVandaag besteedde hier in een tweetal uitzendingenop donderdag 23 mei en vrijdag 24 mei jl. aandacht aan.Het signaal van de Arbeidsinspectie, het onderzoek van Somo en deuitzendingen van EenVandaag over misstanden rond uitzendkrachten inde vleessector zijn schokkend en te kwalificeren als «erger dan erg».Helaas bestaan al langer signalen over misstanden met uitzendkrachtenen arbeidsmigranten in de vleessector. Ik heb hierover ook vorig jaar metde sector gesproken.Uit de recente signalen maak ik op dat het een hardnekkig probleem blijftom arbeidsmigranten fatsoenlijk te behandelen. Ik neem de geconsta-teerde misstanden uiterst serieus en heb daarom de brancheorganisatiesuit vlees- en uitzendsector bijeengeroepen. Dit overleg heeft op 3 juni jl.plaatsgevonden. In dit overleg heb ik partijen opgeroepen om te laten zienwat er door de branche met onmiddellijke ingang gedaan wordt.Daarnaast is besproken welke maatregelen zij al nemen en nog extrakunnen nemen om een significante verbetering van de behandeling vanuitzendkrachten in deze sector te bereiken. Ook heb ik met hen besprokenwelke stappen ze kunnen en moeten zetten om goed werkgeverschap indeze sector te bereiken. De Arbeidsinspectie kijkt samen met andereoverheidsorganisaties welke maatregelen genomen kunnen worden ommisbruik te voorkomen, verwijst naar het komende toelatingsstelsel vooruitzendbureaus en roept brancheorganisaties in de vleessector op om ingesprek te gaan met uitzendbureaus over het misbruik en de onwense-lijkheid van ontslag op staande voet.ConstateringenIn het overleg dat ik met hen heb gevoerd, hebben vertegenwoordigersvan uitzend- en vleessector aangegeven dat zij de geconstateerdemisstanden ook onacceptabel vinden. De misstanden die SOMO, deArbeidsinspectie en EenVandaag constateerden, waaronder het misbruikvan ontslag op staande voet, zijn onacceptabel en worden door allepartijen ten strengste afgekeurd.De gedeelde opvatting is dat de geconstateerde misstanden onacceptabelzijn. Dat leidde tot een gezamenlijke constatering dat er wezenlijke ensignificante stappen gezet moeten worden door de vleessector, deuitzendsector en de overheid.Uitkomst en actiesBeide sectoren hebben per direct gecommuniceerd dat het huidigegebruik van ontslag op staande voet onacceptabel is.4 Met hen isafgesproken dat op de onderstaande actiepunten voor de zomer concretevorderingen te melden moeten zijn en/of vervolgafspraken moeten zijngemaakt. Hierover zal uw Kamer na de zomer opnieuw geïnformeerdworden.4Zie ook:https://cov.nl/nieuws/cov-nieuws/nieuwsbericht?newsitemid=8590491648, https://www.abu.nl/kennisbank/kwaliteit/als-het-vlees-rot-is-moet-het-mes-erin/, https://www.nbbu.nl/nl/nieuws/misbruik-van-ontslag-op-staande-voet-door-uitzendbureaus. Nepluvi heeft aangegeven dit ookaan hun leden te hebben gecommuniceerd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 883, nr. 4922 AfsprakenWie is aan zet?Wanneer1. Opdrachtgevers moeten in gesprek met uitzendbureaus enuitzendbranche met leden en moeten nagaan/-vragen ofpartijen met wie ze werken gebruik maken van ontslag opstaande voet en ze daar op aanspreken.Nepluvi, COV, ABU enNBBUPer direct2. Starten meldpunt misstanden vleessector.Nepluvi, COV, ABU enNBBUVoor zomer 20243a. Instelling privaat/publieke taskforce, bestaande uit allepartijen (SNA, SNF, SNCU, COV en Nepluvi, SZW, Arbeidsin-spectie). Partijen gaan met elkaar een concreet planuitwerken, waarbij het doel is om binnen 12 maanden allemalafide uitzenders uit de vlees- en pluimveesectorverwijderd te hebben. Daarbij nemen alle partijen hun eigenverantwoordelijkheid en gaan zij binnen hun eigen verant-woordelijkheid op zoek naar significante verbetermogelijkhe-den. Ook wordt expliciet gekeken naar intensivering vansamenwerking, coördinatie en gegevensuitwisseling. Waarnu drempels bestaan die effectieve handhaving blokkeren(dat kan zijn binnen de eigen verantwoordelijkheid of bij desamenwerking), zoeken partijen zelf en gezamenlijk naaroplossingen.Alle partijen (ABU, NBBU,COV, Nepluvi & SZW,Arbeidsinspectie)ABU is aanjager.Korte termijn;2–3 weken3b. Opvolgend vanuit 3a. kunnen paritaire commissies in devleessector met SNCU samen actiever controleren in devleessector op naleving van cao-bepalingen.ABU, NBBU, COV, Nepluvi,(SNCU, paritaire commis-sies)Voor zomer 20243c. In aanloop naar het toelatingsstelsel (Wtta) wordt doorsector bezien welke extra eisen zij als opdrachtgever kunnenstellen aan uitzendbureaus in de vleessector boven op debestaande normen die aan deze partijen worden gesteld.COV, Nepluvi, ABU enNBBUVoor zomer 20244. De werkgevers in de vleessector gaan na welke cao-bepalingen extra kunnen worden opgenomen om dearbeidskrachten een zekerder bestaan te geven. Daarbij zal inieder geval worden gekeken naar een percentage vanarbeidskrachten in eigen dienst van de opdrachtgever.Daarnaast kunnen de werkgevers in de pluimvee en vleesinspiratie opdoen bij elkaars cao en daarbij strenger worden:in de cao van COV is een inkomensgarantie voor de eerste 2maanden waar Nepluvi die niet heeft. De cao van Nepluviheeft de verplichting dat een arbeidskracht na 2 jaar bij deinlener in dienst komt. Dit is in de cao van COV nu 5 jaar.Nepluvi en COVVoor zomer 20245a. Werkgevers gaan na hoe uitzendbureaus waar misstan-den zijn beter uit de sector kunnen worden geweerd. Hierbijzal ook gekeken worden hoe deze afspraken kunnen wordenopgenomen in de cao zodat hier naleving op plaats kanvinden.Nepluvi, COV, ABU enNBBUVoor zomer 20245b. Opstellen van een vragenlijst op basis waarvan opdracht-gevers kunnen vermoeden of een uitzendbureau in devleessector malafide is.Nepluvi, COV, ABU enNBBU, met input SZWVoor zomer 20246. Nagaan of leden geroyeerd kunnen worden bij het begaanvan misstanden. De COV heeft met de eigen Fair Employ-ment Code en tuchtbeleid al een formele faciliteit voor hetroyeren van leden.Nepluvi, COV, ABU enNBBUVoor zomer 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 883, nr. 4923 Daarnaast geef ik opdracht om te zorgen dat het overgangs-regime rondom de Wet toelating terbeschikkingstelling vanarbeidskrachten(Wtta)5 rekening houdt met de problematiek in de sector. Tevens is mijninzet om de toegang tot de werkvloer van de vakbeweging beter tewaarborgen.6 Ook zal ik onderzoek in gang zetten om inzicht te krijgen inhoe de (vlees)sector is vormgegeven om een beter beeld te krijgen vanhoe de inrichting en werkwijze van de sector een rol speelt bij demisstanden.OpvolgingAls Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heb ik mij met uwKamer de afgelopen tijd steeds ingezet voor fatsoenlijk werk. Iedereen diein Nederland is om werk te verrichten verdient immers een eerlijke,gezonde en veilige werkplek. Dat is nog lang niet altijd vanzelfsprekend. Ikhoop en verwacht dat dit werk de komende tijd met urgentie voortgezetwordt. Zodat we er echt op kunnen vertrouwen dat iedereen in Nederlandfatsoenlijk kan werken.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,C.E.G. van Gennip5Voor meer informatie: Kamerstukken II, 2023/24, 36 446, nr. 3.6Voor meer informatie: Kamerstukken II, 2022/23, 25 883, nr. 465, p. 27–28.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 883, nr. 4924