Voortgang interlandelijke adoptie

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 265AdoptieNr. 136 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 februari 2026Hierbij informeer ik u over de ontwikkelingen met betrekking tot hetonderwerp interlandelijke adoptie. Ik ga in op de stand van zakenbetreffende de afbouw van de interlandelijke adoptie, en het bijbehorendewetsvoorstel dat onlangs in consultatie is gegaan.Ik zal in deze brief de toezeggingen afdoen die ik heb gedaan tijdens hetcommissiedebat Personen- en familierecht van 12 maart 2025 (Kamerstuk33 836, nr. 121) om:•uw Kamer te informeren over de stand van zaken betreffende deverlenging van de vergunningen van de vergunninghouders voorbemiddeling;•in te gaan op de adoptie van volwassenen;•in te gaan op de kosten inzake herstel van identiteitsgegevens;•uw Kamer te informeren over het landelijk beleid rondom adoptie uitHongarije en Zuid-Afrika.Tevens zal ik een aantal door uw Kamer aangenomen moties afdoen, teweten:•motie van de leden Van Nispen en Tseggai over de vereenvoudigingvan de procedure voor identiteitsherstel van interlandelijkgeadopteerden1;•motie van de leden Bikker en Diederik van Dijk over de mogelijkheidvan adoptie van volwassenen2.Stand van zaken afbouw interlandelijke adoptieMet het afbouwplan dat op 9 december 2024 aan uw Kamer is gepresen-teerd, is uw Kamer geïnformeerd over de wijze waarop interlandelijke1Kamerstuk 33 836, nr. 1112Kamerstuk 33 836, nr. 116 kst-31265-136ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 265, nr. 1361 adoptie tot eind 2030 zorgvuldig wordt afgebouwd.3 In de periode vanafbouw kunnen procedures onder eerder ingestelde strenge waarborgenen controles worden voortgezet terwijl wordt toegewerkt naar definitiefstoppen met adoptie uit het buitenland. In de afgelopen periode is met departners in de adoptieketen (Fiom, de Raad voor de Kinderbescherming,de vergunninghouders, de Centrale autoriteit) en in overleg met debetrokken Rijksinspecties gewerkt aan een zorgvuldige uitwerking enuitvoering van het afbouwplan.Lopende adoptieproceduresAspirant-adoptiefouders met een lopende procedure kunnen die inprincipe tot 1 mei 2030 vervolgen. Tot die datum kunnen de vergunning-houders voor de bemiddeling bij adoptie uit het buitenland nogvoorstellen doen voor matching tussen een kind en aspirant-adoptiefouders. Na 2030 is adoptie van buitenlandse kinderen niet meermogelijk.4 Op 21 mei 2024, de dag waarop mijn voorganger uw Kamer bijbrief heeft geïnformeerd over de uitvoering van de motie Van Nispeninzake de afbouw van interlandelijke adoptie, hadden in totaal 587aspirant-adoptiefouders een lopende adoptieprocedure. Een deel van dezeaspirant-adoptiefouders is inmiddels uitgestroomd (ofwel omdat zegestopt zijn met de procedure ofwel omdat zij een kind hebben geadop-teerd), waardoor volgens de laatst beschikbare gegevens nog ongeveer400 aspirant-adoptiefouders in procedure zijn.5Met de inwerkingtreding van de in het afbouwplan aangekondigdewetswijziging komt de mogelijkheid tot het indienen van nieuweadoptieaanvragen volledig te vervallen. Tot die tijd wordt het aspirant-adoptiefouders ontraden om een nieuwe adoptieprocedure te starten.Aspirant-adoptiefouders die zich bij de Centrale autoriteit melden vooradoptie uit het buitenland worden gewezen op het afbouwbeleid en op demogelijke emotionele belasting en financiële consequenties in relatie totde beperkte tijd die resteert om een adoptieprocedure af te ronden. Ookbij de voorlichting van Fiom die aspirant-adoptiefouders volgen wordthier aandacht aan besteed. Vanuit het perspectief dat Nederland adoptiesuit het buitenland afbouwt, hecht ik eraan dat aspirant-adoptiefoudersgoed geïnformeerd een realistische afweging maken over het beginnen ofvervolgen van een adoptieprocedure. Het aantal personen dat nog eenadoptieprocedure opstart is laag. In 2025 heeft zich een beperkt aantalpersonen bij de Centrale Autoriteit gemeld om zich in te schrijven. Vanhen hebben 14 aanvragers de aanvraag doorgezet.Landenselectie en «stoplanden»In eerdergenoemd commissiedebat Personen- en familierecht van12 maart 2025 is de vraag gesteld waarom omringende landen besluitenniet meer te adopteren uit bepaalde landen (waarbij specifiek Zuid-Afrikaen Hongarije zijn genoemd), terwijl Nederland wel uit een aantal van dielanden blijft adopteren. Ieder land van opvang maakt zijn eigenafwegingen als het gaat om het al dan niet adopteren uit een bepaaldland. Adopties naar Nederland vinden alleen nog plaats uit een beperktaantal landen die daar na onderzoek voor zijn geselecteerd. De landense-lectie is een belangrijke kwaliteitswaarborg. Er zijn acht landen waaruitnog kan worden geadopteerd, te weten: Zuid-Afrika, Portugal, Thailand,3Kamerstukken II, 2024/2025, 31 265, nr. 1334Er geldt een tijdelijke uitzondering voor adoptie van biologische (half-)broertjes en zusjes.5Peildatum 31 augustus 2025.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 265, nr. 1362 Taiwan, de Filipijnen, Lesotho, Hongarije en Bulgarije6. Deze selectie ismet uw Kamer gedeeld en uitvoerig besproken. De Nederlandse Centraleautoriteit heeft vooralsnog geen aanleiding gezien om de adoptierelatiemet landen die zijn overgebleven uit de landenselectie te heroverwegen.Signalen over mogelijke misstanden en besluiten van andere landen totbeëindiging van adoptierelaties worden zorgvuldig onderzocht enbekeken. Indien nodig wordt een adoptierelatie heroverwogen. Indiendaar aanleiding toe bestaat, zal ik uiteraard uw Kamer informeren in hetgeval een adoptierelatie moet worden beëindigd.VergunninghoudersDe vergunninghouders A New Way, de Nederlandse Adoptie Stichting enStichting Wereldkinderen zijn in 2025 in de gelegenheid gesteld om nogeenmaal hun vergunning voor bemiddeling bij adoptieprocedures teverlengen voor de gebruikelijke duur van vijf jaar. Zij hebben alle drie eenverzoek hiertoe ingediend. Aanvullend op de eisen voor de reguliereverlengingsprocedure zijn de vergunninghouders gevraagd om eenmeerjarenplan aan te leveren. In dit meerjarenplan geven de vergunning-houders onder meer aan welke risico’s zij voorzien voor de bemiddelinggedurende de afbouwperiode en hoe zij deze risico’s zullen ondervangen.De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (hierna: IGJ) heeft in het kadervan verscherpt toezicht deze plannen beoordeeld en positief gewaardeerd.Samen met de beoordeling van de verlengingsaanvragen door hetMinisterie van JenV, heeft dat ertoe geleid dat de vergunningen zijnverlengd tot 18 december 2030. Stichting Meiling is inmiddels gestopt alsvergunninghouder voor bemiddeling in adoptie. Tot 1 april 2026 voertMeiling nog afrondende taken uit.Vergunninghouders worden ook in de periode van afbouw financieelondersteund met subsidie. Op deze manier kunnen zij hun organisatie metvoldoende gekwalificeerd personeel in stand houden, en kunnen zij dewerkzaamheden uitvoeren die nodig zijn voor zorgvuldige afbouw.Behoud van kennis van vergunninghouders en informatie over hetadoptieprocesHet is voor geadopteerde personen van groot belang dat algemeneinformatie over onder andere adoptieprocedures bewaard en beschikbaarblijft. De vergunninghouders beschikken over veel kennis. Met de afbouwvan interlandelijke adoptie houden zij op te bestaan. Ik vind het belangrijkdat de aanwezige kennis goed wordt geborgd. Het gaat daarbij nadruk-kelijk niet om individuele adoptiedossiers van kinderen of ouders ofandere informatie die persoonsgegevens bevat, maar om algemeneinformatie, bijvoorbeeld over de samenwerking met landen van herkomst.Ik heb INEA, het landelijke expertisecentrum voor interlandelijke adoptie,daarom gevraagd om daarvoor een plan op te stellen. Zo wordtvoorkomen dat de kennis en informatie bij vergunninghouders na deafbouw van de interlandelijke adoptie verloren gaan. Deze informatie kanheel relevant zijn voor geadopteerden, en kan behulpzaam zijn bij hetvormen van een beeld over het adoptieproces.INEA beoogt een overzichtelijk online platform te realiseren waarop allebelangrijke informatie die de vergunninghouders op dit moment hebbenvrij toegankelijk is. Het platform zal de beschikbare informatie vanvergunninghouders bevatten om vragen van geadopteerden en anderebetrokkenen in de toekomst te kunnen beantwoorden als de vergunning-6uiterlijk 18 december 2025 is de adoptierelatie definitief beëindigd met China, Slowakije, Haïti,de Verenigde Staten, Tsjechië, Peru, Colombia en Burkina Faso.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 265, nr. 1363 houders er niet meer zijn. Het zal naar verwachting in ieder geval gaan omlandenspecifieke gegevens en om informatie over de vergunninghouder,zoals de totstandkoming van de organisatie en hun werkwijze. Daarnaastwordt als uitgangspunt gehanteerd dat de informatie die geadopteerdenzouden kunnen krijgen bij een informatieverzoek of bij rootsvragen aan devergunninghouder zal worden opgeslagen. De uitvoering van het projectwordt door INEA in samenwerking en afstemming met de vergunning-houders vormgegeven. Het is de bedoeling om de informatie van devergunninghouders één voor één in kaart te brengen. INEA heeft in ditkader ook contact gelegd met de voormalige vergunninghouder StichtingKind en Toekomst. INEA is gestart met het in kaart brengen van de kennisdie wordt overgedragen door (voormalig) vergunninghouder StichtingMeiling.WetstrajectHet conceptwetsvoorstel Afbouw interlandelijke adoptie en vereenvou-diging identiteitsherstel is op 23 januari jl. in internetconsultatie gegaan.Met het wetsvoorstel wordt de afbouw van de interlandelijke adoptiegeregeld overeenkomstig het afbouwplan, zoals uiteengezet in de briefaan uw Kamer van 9 december 2024. Daarnaast bevat het wetsvoorsteleen regeling voor het onderbrengen van adoptiedossiers van de vergun-ninghouders bij het Nationaal Archief en voor de toegang tot dezedossiers. Verder wordt de procedure voor identiteitsherstel vereen-voudigd. Onderdeel daarvan is het wijzigen van de voor- en/ofachternaam. Hierop ga ik in deze brief verder in onder «Herstel vanidentiteitsgegevens».Het wetsvoorstel bevat ook een regeling voor de selectie en voordrachtvan personen voor adoptie van in Nederland afgestane of te vondelinggelegde kinderen. Voor de selectie van deze aspirant-adoptiefouderswordt momenteel in de praktijk gebruik gemaakt van de lijst van aspirant-adoptiefouders met een beginseltoestemming voor interlandelijkeadoptie. Met de afbouw van interlandelijke adoptie komt dezemogelijkheid te vervallen. Dat vormt aanleiding om te voorzien in eenzelfstandig juridisch kader voor de selectie van mogelijke adoptiefoudersvoor binnenlandse adoptieprocedures na afstand.Het wetsvoorstel maakt tot slot ook adoptie van volwassenen mogelijk,zoals verzocht in eerdergenoemde motie van de leden Bikker en Diederikvan Dijk. Zoals eerder door mijn voorganger toegezegd, heb ik ooknavraag gedaan naar de mogelijkheid van adoptie van meerderjarigen inons omringende landen. Onder meer in Duitsland en Denemarken is dit almogelijk. Op dit moment is adoptie binnen Nederland op grond van dewet beperkt tot minderjarigen (artikel 1:228, eerste lid, onder a, BW). Hette adopteren kind dient op de dag van het eerste verzoek tot adoptieminderjarig te zijn. In de jurisprudentie wordt op deze beperking inschrijnende gevallen een uitzondering gemaakt. Om de rechtsgelijkheid tewaarborgen is het noodzakelijk om de adoptie van meerderjarigenwettelijk te regelen. In het wetsvoorstel heb ik deze jurisprudentie van eenwettelijke grondslag voorzien, in de vorm van een uitzondering voorpersonen die gedurende hun minderjarigheid ten minste vijf jaar door deadoptant zijn verzorgd en opgevoed. In die gevallen wordt het mogelijk demeerderjarige te adopteren.Verbeterde ondersteuning geadopteerdenHerstel van identiteitsgegevensOp 30 juni 2025 is uw Kamer geïnformeerd over de doorlichting van hetBesluit geslachtsnaamswijziging, waarbij is aangegeven dat een vereen-Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 265, nr. 1364 voudiging van de wijziging van de voornaam en achternaam voormeerderjarigen wordt overwogen om naamswijziging beter aan te latensluiten bij de behoeften vanuit de samenleving.7 In het in consultatiegegeven conceptwetsvoorstel voor de afbouw van interlandelijke adoptieis deze vereenvoudiging verwerkt. Het wetsvoorstel regelt dat elkemeerderjarige burger zijn voor- en/of achternaam eenmalig zonder opgaafvan reden kan laten wijzigen bij de ambtenaar van de burgerlijke standvan zijn gemeente. Dit kan met een beperkte keuze voor de nieuweachternaam, bijvoorbeeld de achternaam die men eerder heeft gehad, deachternaam van de andere ouder of voorouder. Naar verwachting zullende kosten hiervan (veel) lager zijn dan nu het geval is bij de rechter (ingeval van wijziging van een voornaam) en Justis (in geval van wijzigingvan een achternaam). Complexe verzoeken8, tweede verzoeken enverzoeken voor minderjarigen, blijven lopen via Justis. Aanvulling ofwijziging van de gegevens in de geboorteakte blijft voorbehouden aan derechter. Het wetsvoorstel regelt dat bij een eventueel verzoek aan derechter ook gelijk om wijziging van de voor- en/of achternaam kan wordenverzocht, bijvoorbeeld bij een verzoek om herroeping van de adoptie. Zokunnen verschillende verzoeken over identiteitsherstel en naamswijzigingin één procedure aan dezelfde rechter worden voorgelegd. Voorherroeping van een interlandelijke of binnenlandse adoptie wordt de(beperkende) wettelijke termijn die nu geldt9, geschrapt. Hiermee wordende mogelijkheden tot identiteitsherstel in de toekomst structureeleenvoudiger en goedkoper.Herstel van oorspronkelijke nationaliteitBij geadopteerden kan ook de wens leven om de oorspronkelijkenationaliteit te herstellen. Bij brief van 4 maart 202510 heeft mijnvoorganger uw Kamer toegelicht dat alleen indien de betrokkeneinderdaad niet meer in het bezit is van de oorspronkelijke nationaliteit, enhet volgens het nationaliteitsrecht van het land van herkomst mogelijk isom de nationaliteit te herstellen, van herstel van de oorspronkelijkenationaliteit sprake kan zijn. Ook is in die brief toegelicht dat herstel vande oorspronkelijke nationaliteit, gelet op de bepalingen in de Rijkswet ophet Nederlanderschap, moet worden afgewogen tegen het verlies van deNederlandse nationaliteit. Een uitgangspunt van de Rijkswet op hetNederlanderschap is namelijk het voorkomen van meervoudige nationa-liteit. Bij het vrijwillig verkrijgen van een andere nationaliteit betekent ditin de regel dan ook automatisch verlies van de Nederlandse nationa-liteit.11 Mijn voorganger heeft daarbij aangegeven de mogelijkheden teonderzoeken om tegemoet te komen aan de wens van herstel van deoorspronkelijke nationaliteit. Ik acht het belang van behoud van hetNederlanderschap bij herstel van de oorspronkelijke nationaliteit onderdeze omstandigheden onvoldoende zwaarwegend om een aanpassingvan de Rijkswet op het Nederlanderschap te rechtvaardigen. Ik hecht sterkaan het algemeen geldende uitgangspunt van het voorkomen vanmeervoudige nationaliteit. Het is dan ook belangrijk een dergelijkebeslissing tot herstel van nationaliteit weloverwogen te maken. Er wordtzorg voor gedragen dat interlandelijk geadopteerden die herstel van hunoorspronkelijke nationaliteit wensen zo goed mogelijk geïnformeerdworden over de mogelijke juridische consequenties daarvan voor hunNederlandse nationaliteit. Naast de algemeen toegankelijke informatie via7Kamerstukken II 2024/25, 33 836, nr. 123.8De verzoeker wil bijvoorbeeld een bredere keuze voor de achternaam.9Het verzoek moet nu tussen het 20ste en 22ste levensjaar van de geadopteerde wordengedaan.10Kamerstukken II 2024/25, 31 265, nr. 13411Artikel 15, eerste lid, onder a RWN. In artikel 15, tweede lid zijn de uitzonderingen opgenomen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 265, nr. 1365 bijvoorbeeld rijksoverheid.nl, biedt INEA interlandelijk geadopteerdenhierover ook specifieke informatie aan.Pilot DNA-kitsIn de brief van 4 maart 2025 heeft mijn voorganger uw Kamer bericht datINEA is verzocht om een pilot te starten waarbinnen naast gedegenvoorlichting ook DNA-kits beschikbaar gesteld worden.12 DNA-onderzoekkan soms de enige mogelijkheid zijn om een zoektocht te starten,bijvoorbeeld als sprake is geweest bij misstanden rondom de adoptie, enkan verwantschap bevestigen als in het land van herkomst vermoedelijkefamilieleden zijn gevonden. Deze pilot is op 2 december 2025 van startgegaan. Inmiddels zijn er 782 aanvragen ingediend en zijn 1.510 vouchersvoor DNA-kits uitgegeven.13 Deze pilot loop tot en met juli 2026. Daarnazal de pilot worden geëvalueerd. Vanzelfsprekend zal ik de resultatendaarvan met uw Kamer delen.Evaluatie INEABij voornoemde brief van 4 maart 2025 heeft mijn voorganger uw Kamerook geïnformeerd over zijn voornemen om een onafhankelijk onderzoeks-bureau te vragen om het duurzame ondersteuningsaanbod van INEA teevalueren en te komen met aanbevelingen om dat aanbod verder teversterken. Inmiddels is deze evaluatie afgerond. Met deze brief bied ik uwKamer het evaluatierapport aan.INEA is in 2023 opgericht. Uit de evaluatie blijkt dat INEA in korte tijd eenstevige basis heeft opgebouwd en al veel heeft bereikt als expertise-centrum voor interlandelijk geadopteerden. Verder blijkt dat er eenduidelijke vraag is naar een centrale plek voor informatie, ondersteuningen erkenning. INEA staat nu voor de opgave om verder uit te groeien toteen toekomstbestendige organisatie. Met als belangrijkste aandachts-punten verdere professionalisering, het vergroten van het bereik,aansluiting van het aanbod van INEA op de behoeften, heldere communi-catie met onder meer belangenorganisaties, het versterken van samen-werking met ketenpartners en vergroting van het mandaat en dezichtbaarheid van INEA binnen de huidige governance. Deze aandachts-punten zijn herkenbaar voor zowel INEA als voor mij.Met INEA en Fiom, waarbij INEA bestuurlijk is ingebed, heeft inmiddelseen eerste overleg over de evaluatie plaatsgevonden. De aanbevelingenuit het evaluatierapport worden door INEA meegenomen in een strate-gisch meerjarenplan waaraan INEA op dit moment werkt. Hierover blijf ikuiteraard met INEA en Fiom in gesprek.DossiersOverdracht dossiers naar het Nationaal ArchiefMet het oog op de motie van de leden Van Nispen en Ellian die oproeptom alle overheids- en private archieven met betrekking tot binnenlandseafstand en adoptie over te brengen naar het Nationaal Archief14, heeftmijn voorganger u bij brief van 11 juli 2025 bericht dat voor deoverbrenging van private archieven naar het Nationaal Archief eenwetswijziging is vereist. Zoals toegezegd, is de haalbaarheid van een12Kamerstukken II 2024/25, 31 265, nr. 134.13Peildatum 21 januari 2026.14Kamerstukken II 2023/24, 33 836, nr. 94.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 265, nr. 1366 wettelijke grondslag tot overbrenging van deze archieven onderzocht.15Dat is gebeurd in het kader van het wetsvoorstel over de afbouw vaninterlandelijke adoptie. Zoals bekend, geldt deze ambitie om dossierszoveel mogelijk te centraliseren bij het Nationaal Archief zowel tenaanzien van interlandelijke adoptie als binnenlandse adoptie. Dit heeft ermede toe geleid dat in het conceptwetsvoorstel over de afbouw vaninterlandelijke adoptie een wettelijke grondslag is opgenomen voor deoverdracht van de dossiers van de vergunninghouders aan het Ministerievan JenV. Daardoor komen de dossiers van de vergunninghouders vooroverbrenging naar het Nationaal Archief in aanmerking. Met betrekkingtot andere private archieven wordt een wettelijke grondslag voorgestelddie de overdracht van deze archieven aan het Ministerie van JenVmogelijk maakt.Professionele begeleiding bij inzage van dossiersMijn voorganger heeft bij brief van 11 juli 2025 toegezegd u nader teinformeren over de mogelijkheid om te voorzien in professioneleondersteuning bij inzage van adoptiedossiers, voor alle inzageverzoekenwaarbij die ondersteuning wordt gewenst door betrokkenen. Met INEA enFiom zijn inmiddels verkennende gesprekken gevoerd. De bereidheid omdeze inzageverzoeken desgevraagd te begeleiden is er. Op dit momentvindt nadere afstemming plaats over de wijze waarop deze ondersteuninggeboden kan worden, onder meer met het oog op de reisbewegingen diehiervoor door medewerkers van deze organisaties moeten wordengemaakt. Begeleiding bij inzage vereist immers fysieke aanwezigheid.Daarnaast moet kennis van de verschillende dossiers en archieven vooreen effectieve begeleiding geborgd zijn.Tot slotZoals uit het voorgaande blijkt, wordt de afbouw van de interlandelijkeadoptie op dit moment voortvarend en zorgvuldig uitgevoerd, conformhet eerder toegezonden afbouwplan. Met het wetsvoorstel dat onlangs inconsultatie is gegaan, wordt ook de daarvoor benodigde wettelijkegrondslag voorbereid. Tevens worden met dit conceptwetsvoorstelverschillende verbeteringen voor geadopteerden en ook voor andereburgers gerealiseerd.Na de afbouw blijft een toekomstbestendig stelsel over voor de adoptievan kinderen in Nederland. De ondersteuning van interlandelijk geadop-teerden via het aanbod van INEA wordt verder geprofessionaliseerd enversterkt naar aanleiding van de aanbevelingen uit de evaluatie van INEA.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,A.C.L. Rutte15Kamerstukken II 2024/25, 31 265, nr. 135.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 265, nr. 1367