Moties en toezeggingen op het gebied van kraamzorg

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 279Zorg rond zwangerschap en geboorteNr. 270 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 maart 2026Met deze brief informeert het kabinet de Kamer over de moties entoezeggingen met betrekking op de kraamzorg. De Kamer heeft gevraagdhier voor de begrotingsbehandeling van VWS op te reageren.–de motie Dobbe en Dijk1over maatregelen om de kraamzorg inNederland te behouden, waaronder het zorgdragen voor toereikendetarieven;–de motie Stoffer en Dijk2 over scenario’s en (financiële) effecten vanhet afschaffen van de eigen bijdragen voor kraamzorg en poliklinischebevalling;Daarnaast biedt het kabinet in deze brief haar eerste reactie aan op hetManifest kraamzorg van de ChristenUnie. Verder zal het kabinet u navoorjaarsbesluitvorming informeren over de geboortezorg in zijn geheelen daarbij ook ingaan op het binnengekomen verzoek van de vastecommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport om een reflectie tegeven op het misstandenboek kraamzorg van Bureau Clara Wichmann.Het kabinet hecht eraan om te benadrukken dat kraamzorgaanbieders enzorgverzekeraars de afgelopen tijd belangrijke stappen hebben gezet omde duurzame toegankelijkheid van kraamzorg voor iedereen die haarnodig heeft te verbeteren. Hieraan werken zij samen in convenanten, detoekomstvisie en de versnellingsagenda. In het verlengde daarvan heeftde sector een transformatieplan3 opgesteld, waarvoor € 9,8 miljoentransformatiemiddelen zijn toegekend.Daarnaast zijn in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord afsprakengemaakt om het arbeidsmarkttekort af te wenden en de zorg gelijkwaar-diger, toegankelijk en beter bereikbaar te maken. De daarbij ingezette1Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 13092Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800, nr. 543€9,8 miljoen vrijgemaakt voor vernieuwingen in de kraamzorg | Passende Kraamzorg kst-32279-270ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2701 instrumenten bieden ook aanknopingspunten voor de kraamzorgsector,bijvoorbeeld via het verstevigen van de inzet op opleiding en scholing(B3) en het leveren van een eerlijke bijdrage door iedereen (E4).1. De motie Dobbe en Dijk over maatregelen om de kraamzorg inNederland te behouden, waaronder het zorgdragen voor toerei-kende tarieven. In de motie Dobbe en Dijk verzoekt de Kamer de regering om maatregelente treffen om de kraamzorg in Nederland te behouden, en hiervoor voorhet debat over de VWS-begroting voorstellen naar de Kamer te sturen endaarbij in ieder geval zorg te dragen voor toereikende tarieven voor dekraamzorg. Door in te gaan op achtereenvolgens de versnelling indicatie-stelling, instroom en behoud van kraamverzorgenden, tarieven enwerkgeverschap en vervolgonderzoek wordt uitvoering gegeven aan dezemotie. Aanvullende maatregelen die in het kader van deze motie getroffenworden, worden onderstaand beschreven.Voor de uitvoering van de motie Dobbe en Dijk is, zoals toegezegd, onderandere gesproken met kraamverzorgenden en de initiatiefnemers4 van hetManifest behoud van kraamzorg. Dit zal het kabinet blijven doen, zodat destem van alle betrokkenen goed meegenomen worden in beleid enuitvoering.1.1 Versnelling indicatiestelling Passende kraamzorg, fysiek en digitaal, is een belangrijke sleutel. Dit isnodig om de schaarse capaciteit eerlijker te verdelen en beter te priori-teren waar de zorgbehoefte het grootst is. In het coalitieakkoord5 isvastgesteld dat passende zorg de norm wordt. Het kabinet wil ditafdwingen door strengere eisen te stellen aan de voorwaarden, kwaliteiten totstandkoming van de beroepsrichtlijnen.Van 2020 tot en met 2024 heeft de kraamzorgsector aan de eerste staprichting passende kraamzorg gewerkt, met de ontwikkeling van deKraamzorg Landelijke Indicatie Methodiek. Hiervoor heeft de sectorgedurende deze periode ruim € 400.000 aan subsidie ontvangen van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze methodiek heeftals doel om zowel de omvang als inhoud van zorg op maat te bieden.Vanaf het tweede kwartaal van dit jaar starten zeven voorloperorgani-saties met het testen van de nieuwe systematiek in de praktijk, tegelij-kertijd wordt er aan doorontwikkeling gewerkt.Het kabinet vindt dat de implementatie van de Kraamzorg LandelijkeIndicatie Methodiek niet snel genoeg gaat. Het kabinet verwacht dan ookvan Bo Geboortezorg, Zorgverzekeraars Nederland en de KoninklijkeNederlandse Organisatie van Verloskundigen dat zij, samen met cliëntenen kraamverzorgenden, in 2026 aantoonbare stappen zetten in deimplementatie van de Kraamzorg Landelijke Indicatie Methodiek.Het kabinet zal de Kamer begin 2027 schriftelijk informeren over devoortgang en de mate waarin de implementatie daadwerkelijk van degrond is gekomen.In aanvulling daarop volgt uit de lopende onderzoeken van het Zorgin-stituut Nederland en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu(RIVM) (zie bijlage 1) dat de verschillen in kraamzorggebruik vragen4de vertegenwoordigers en kaderleden van de vakbonden FNV Kraamzorg, NU ’91 en CNV5Aan de slag - Coalitieakkoord 2026-2030 | KabinetsformatieTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2702 oproepen over de daadwerkelijke behoefte van kraamgezinnen. Diebehoefte is belangrijk om te kunnen sturen op passende kraamzorg.Daarom zal VWS hier in afstemming met het Zorginstituut Nederland eenvervolgonderzoek op laten doen. Over dit onderzoek en de uitkomstendaarvan zal het kabinet de Kamer eveneens begin 2027 informeren.1.2 Instroom en behoud van kraamverzorgenden De huidige instroom van kraamverzorgenden is onvoldoende om destructurele uitstroom te compenseren. Uit de gevoerde gesprekken volgtdat de instroom van nieuwe kraamverzorgenden vanuit de regulierembo-opleiding beperkt is en dat de meeste instroom bestaat uitzij-instromers via de branche-erkende opleiding.Het kabinet zal zich in de komende maanden buigen over de vraag of enhoe verbeteringen in de opleidingsstructuur kunnen bijdragen aan meer(jonge) instroom. De Kamer zal hierover op een later moment wordengeïnformeerd.Naast maatregelen gericht op instroom zijn ook maatregelen nodig diebijdragen aan behoud en de aantrekkelijkheid van het beroep, zoals eenwerkbare inrichting van wachtdiensten en een goede werk-privébalans.Dit vraagt blijvende aandacht van werkgevers. Het kabinet vraagt BoGeboortezorg daarom om hier, samen met haar achterban en kraamver-zorgenden, structureel op in te blijven zetten. Daarbij verwacht het kabinetdat werkgevers die zich niet aan de cao-afspraken houden, hierop doorhun branchegenoten worden aangesproken.1.3 Tarieven en werkgeverschap Wat betreft kostendekkende tarieven, salaris en wachtdienstvergoedingzijn de rollen en verantwoordelijkheden helder. De Nederlandse Zorgauto-riteit (NZa) stelt kostendekkende maximumtarieven vast op basis vanregulier kostprijsonderzoek. In de kraamzorg zijn er maximumtarieven,met ruimte voor aanvullende afspraken via max-max tarieven (10%) en deToeslag integrale geboortezorg binnen de kraamzorg (10%). Recent heeftde NZa weer kostprijsonderzoek uitgevoerd. De daaruit volgende nieuwetarieven zijn per 1 januari 2026 ingegaan.Het Ministerie van VWS stelt daarnaast ieder jaar extra arbeidsvoorwaar-denruimte beschikbaar, via de overheidsbijdrage in de arbeidskostenont-wikkeling (ova), zodat werkgevers binnen de zorg marktconforme cao’skunnen afsluiten. Het is vervolgens aan de werkgever om passendeafspraken te maken, bijvoorbeeld over de vergoeding en inrichting vanwachtdiensten in de cao.1.4 Vervolgonderzoek beweegredenen afzien kraamzorg Ondanks diverse onderzoeken, te vinden in bijlage 1, is nog niet duidelijkwaarom gezinnen in kwetsbare situaties geen gebruik maken vankraamzorg. Het RIVM gaat daarom onderzoeken wat de redenen zijnwaarom gezinnen in een kwetsbare situatie geen of minder kraamzorgontvangen en welke gerichte gedragsinterventies binnen de doelgroeptoegepast kunnen worden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2703 2. De motie Stoffer en Dijk over de eigen bijdragen kraamzorg enpoliklinische bevalling In de motie heeft de Kamer de regering verzocht om scenario’s en(financiële) effecten in kaart te brengen van het afschaffen van de eigenbijdragen voor de kraamzorg en de poliklinische bevalling.De kosten van geboortezorg zijn vrijgesteld van het eigen risico. Zowel deeigen bijdrage in de kraamzorg als de eigen bijdrage voor de poliklinischebevalling6 kan via een aanvullende zorgverzekering worden meever-zekerd. Zorgverzekeraars bieden daarvoor verschillende mogelijkheden.Afschaffing van de eigen bijdragen leidt tot een verschuiving van privatenaar collectieve uitgaven en daarmee naar verwachting tot een stijgingvan de premie.Daarbij geldt dat een hogere zorgvraag, gegeven de bestaandepersoneelstekorten, kan leiden tot verdere druk op de toegankelijkheidvan kraamzorg.Hieronder wordt eerst ingegaan op de eigen bijdrage en financiëleeffecten in de kraamzorg (2.1) en daarna op de eigen bijdrage enfinanciële effecten bij poliklinische bevalling (2.2). Daarmee geeft hetkabinet uitvoering aan de motie.2.1 Kraamzorg Voor 2026 is de eigen bijdrage kraamzorg vastgesteld op € 5,70 per uur.Gemiddeld namen gezinnen in de periode 2022–2024 ruim 28 uurkraamzorg af.De indicatie van het aantal uur kraamzorg dat een gezin ontvangt wordtgedaan aan de hand van het Landelijk Indicatie Protocol en is standaard49 uur, waarbij het minimum 24 uur en het maximum 80 uur bedraagt. Destandaardindicatie van 49 uur wordt echter veelal niet geleverd, vanwegede tekorten in de kraamzorg.Een eventuele afschaffing van de eigen bijdrage leidt naar verwachting toteen toename van de vraag naar kraamzorg. Als wordt uitgegaan van eenstijging van het gemiddeld gebruik van 28 uur naar 49 uur, dan zou dit eentoename van de zorgkosten van structureel € 270 miljoen7 betekenen. Alswordt uitgegaan van een lagere stijging naar gemiddeld 39 uur, dan zoudit een toename van structureel € 151 miljoen8 betekenen.Afschaffing van de eigen bijdrage kan ertoe leiden dat gezinnen die nugeen of minder kraamzorg afnemen vanwege financiële overwegingen, naafschaffing wel (meer) kraamzorg afnemen. Tegelijkertijd kan de toeganke-lijkheid verder onder druk komen te staan door een toegenomenzorgvraag die slechts beperkt kan worden opgevangen binnen de huidigearbeidsmarktcapaciteit.6Wanneer betaal ik een eigen bijdrage voor zorg? | Rijksoverheid.nl7Dit bedrag bestaat uit € 25 miljoen aan derving van de eigen bijdrage, en € 246 miljoen aantoegenomen zorgkosten8Dit bedrag bestaat uit € 25 miljoen aan derving van de eigen bijdrage, en € 126 miljoen aantoegenomen zorgkostenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2704 2.2 Poliklinische bevalling De poliklinische bevalling betreft een bevalling onder begeleiding van eeneerstelijns verloskundige op een centrale bevallocatie. Poliklinischebevallingen kunnen in een ziekenhuis plaatsvinden, maar ook in eeneerstelijns geboortecentrum.Indien sprake is van verblijf op verzoek van de zwangere, terwijl daarvoorgeen medische noodzaak bestaat, geldt een eigen bijdrage. Bij medischnoodzakelijk verblijf worden de kosten vergoed vanuit de zorgverzekering.In 2021 waren er ongeveer 22.000 poliklinische bevallingen9. Bij eengelijkblijvend percentage vrouwen dat kiest voor een poliklinischebevalling zou het afschaffen van de eigen bijdrage voor de poliklinischebevalling naar verwachting € 13 tot € 16 miljoen in 2026 kosten. Eengroot deel hiervan, € 11 miljoen, is afkomstig van de derving van de eigenbijdrage-ontvangsten. De rest is het gevolg van de toename in vraag naarpoliklinische bevallingen.Indien de eigen bijdrage wordt afgeschaft, zal de vraag naar poliklinischebevallingen naar verwachting toenemen. Daarbij zijn enkele remmendefactoren van belang. Ten eerste kiest een deel van de vrouwen bewustvoor een thuisbevalling; verloskundige zorg thuis heeft in Nederland eenlange historie en is van hoge kwaliteit. Ten tweede spelen capaciteitspro-blemen een rol: vrouwen kunnen niet altijd bevallen in het ziekenhuis ofgeboortecentrum van hun voorkeur. Ten derde is poliklinisch bevallen nietaltijd mogelijk door omstandigheden, bijvoorbeeld bij een snel verlo-pende bevalling. Tot slot vindt tijdens de bevalling soms overdracht naarde tweede lijn plaats, bijvoorbeeld vanwege een verzoek om pijnstilling ofeen medische complicatie.Als wordt uitgegaan van een scenario waarin 10% van de bevallingen dienu thuis plaatsvinden na afschaffing van de eigen bijdrage poliklinischplaatsvindt, zorgt dit voor een extra kostenstijging van € 2 miljoen,waardoor de totale kosten neerkomen op € 13 miljoen. Bij een sterkeretoename van 25% van de bevallingen die nu thuis plaatsvinden, zorgt ditvoor een kostenstijging van € 5 miljoen. De totale kosten bedragen dan€ 16 miljoen per jaar.Tot slotEr zijn al veel acties in gang gezet om de kraamzorg toekomstbestendig temaken. Tegelijkertijd is verdere versnelling noodzakelijk. Het kabinet zetde komende periode in op versnelling van passende kraamzorg, metprioriteit voor de implementatie van de nieuwe indicatiemethodiek.En ook vanuit de Kamer worden nieuwe voorstellen gedaan. Het kabinetheeft kennisgenomen van de het manifest «Zorg voor een sterke start»van de ChristenUnie en deelt de oproep voor het behoud en de toeganke-lijkheid van kraamzorg. Daarnaast gaat het kabinet aan de slag met hetversterken van de samenwerking tussen het sociale en medische domeinvia de structurele aanpak Kansrijke Start en is er extra aandacht voorvrijwilligers en maatschappelijke organisaties. Het kabinet gaat graag metde Kamer in gesprek over het manifest of andere voorstellen.9https://www.vzinfo.nl/zorg-rond-de-geboorte/GebruikTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2705 Kraamzorg maakt onderdeel uit van de integrale geboortezorg. Zoalseerder aangegeven zal het kabinet de Kamer binnenkort informeren overde laatste stand van zaken van de geboortezorg als geheel.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,S.T.M. HermansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2706