Structurele oplossingen TenneT Nederland en TenneT Duitsland

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 165Deelnemingenbeleid RijksoverheidNr. 447 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN FINANCIËN EN VAN KLIMAAT ENGROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 april 2025TenneT is de landelijke hoogspanningsnetbeheerder en beheerder van hetnet op zee in Nederland. Daarnaast is TenneT actief in een deel vanDuitsland, zowel op land als op zee. Door de energietransitie is deinvesteringsagenda van TenneT de afgelopen jaren sterk gegroeid. Medeom die reden heeft TenneT een grote financieringsbehoefte voor zowelzijn Nederlandse als Duitse activiteiten.In deze brief gaan we eerst in op de structurele oplossing voor definanciering van TenneT Nederland (hoofdstuk 1). In september 2024hebben wij u geïnformeerd dat het kabinet voornemens is om hier zelfzorg voor te blijven dragen.1 Vervolgens is in het InterdepartementaalBeleidsonderzoek Bekostiging Elektriciteitsinfrastructuur (hierna: het IBO)2gekeken of er naast kapitaalstortingen ook andere manieren zijn omnetbeheerders te financieren. Met deze brief informeren wij u dat in deVoorjaarsnota 2025 een instellingsgarantie (hierna: garantie) voor TenneTNederland is opgenomen. Hiermee kan, na parlementaire goedkeuringvan de eerste suppletoire begroting 2025 van Financiën, op structurelewijze in de financieringsbehoefte van TenneT Nederland worden voorzien.Vervolgens gaat de Minister van Financiën in op de structurele oplossingvoor de financiering van TenneT Duitsland (hoofdstuk 2). In december2024 bent u geïnformeerd dat de deelname van private investeerdershiervoor nog steeds de voorkeur heeft.3 Momenteel worden twee optiesvoorbereid: een onderhandse uitgifte van aandelen (hierna: onderhandseuitgifte) en een beursgang. De volgende stap is het onderzoeken van deinteresse van de markt voor beide opties. Met deze brief informeer ik u datin de Voorjaarsnota 2025 een reservering van € 7,3 miljard is opgenomenals last resort maatregel om in de kapitaalbehoefte van TenneT Duitsland1Kamerstuk 28 165, nr. 429.2Kamerstuk 29 023, nr. 553.3Kamerstuk 28 165, nr. 443. kst-28165-447ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 4471 te voorzien. Van deze reservering zal enkel gebruik worden gemaakt in hetonverwachte geval dat de deelname van private investeerders nietvoldoende is om de gehele kapitaalbehoefte in te vullen of de schuldher-structurering niet succesvol is.De Minister van Financiën licht de schuldherstructurering toe (hoofdstuk3). Met de uitwerking van de structurele oplossingen voor TenneTNederland en TenneT Duitsland verandert de financieringsstructuur vanTenneT. De bestaande obligatiehouders zullen worden gevraagd om tegeneen eenmalige vergoeding akkoord te gaan met het verplaatsen van deschuld naar TenneT Nederland.Tot slot informeren wij u wat de impact is van de voorziene structureleoplossingen voor TenneT Nederland en TenneT Duitsland op de tijdelijkefinanciering, de leningsfaciliteit, die de staat aan TenneT beschikbaar heeftgesteld (hoofdstuk 4).Vanwege de bedrijfsvertrouwelijkheid van de informatie en terbescherming van de economische en financiële belangen van de staat, zalde informatie voor een deel vertrouwelijk door de Minister van Financiënmet u worden gedeeld4. Ook de onderliggende beslisnota’s en onder-zoeksrapportage liggen vertrouwelijk ter inzage in uw Kamer5.1. TenneT Nederland 1.1 Omvang en grip op investeringsagenda TenneT Nederland verwacht volgens haar meest recente investerings-prognoses de komende 10 jaar ongeveer € 90 miljard in het Nederlandseelektriciteitsnet op land en op zee te moeten investeren. Dit is onderdeelvan de totale investeringsopgave van de Nederlandse netbeheerders vannaar schatting € 195 miljard tot en met 2040. In het IBO is onderzoekgedaan naar deze investeringsopgave. Binnenkort ontvangt u de reactievan het kabinet op dit IBO en de maatregelen die het kabinet wil nemen.In aanvulling op de kabinetsreactie zien we voor de staat in zijn rol alsaandeelhouder van TenneT Nederland twee aandachtspunten:•Tijdig inzicht in de investeringsagenda. Voorafgaand aan de vaststel-ling van het, wettelijk verplichte, nationale investeringsplan wenst deaandeelhouder de doorrekeningen van deze plannen met TenneTNederland te bespreken. De doorrekening moet onder andere dekosten en de verwachte impact op de financierings- en kapitaalbe-hoefte bevatten. Hiermee wenst de aandeelhouder tijdig inzicht tekrijgen in de kosten. Dit is in aanvulling op de doorrekening (deinvesteringsprognose), zoals beschreven in het IBO.•Monitoring implementatie van maatregelen. TenneT Nederlandimplementeert (operationele) maatregelen om de investeringsagendate beheersen. De voortgang van de implementatie en de resultaten vande maatregelen worden gemonitord via KPI’s in kwartaalbesprekingen.1.2 Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte van TenneT Nederland werd voorheen, viaTenneT Holding, ingevuld met een combinatie van eigen vermogen envreemd vermogen (ofwel schuld). Door de grote investeringsagendaneemt de financieringsbehoefte fors toe. Om schuld op te halen tegen4Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt TweedeKamer5Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt TweedeKamerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 4472 acceptabele voorwaarden is een credit rating nodig. Met een credit ratinggeven kredietbeoordelaars hun oordeel over de kredietwaardigheid vaneen bedrijf. TenneT Holding heeft momenteel conform het deelnemingen-beleid een A- rating bij kredietbeoordelaar Standard & Poor’s (S&P).6 AlsTenneT Nederland de toekomstige financieringsbehoefte alleen metschuld invult, stijgt de netto schuld dusdanig dat de belangrijkstefinanciële ratio waar kredietbeoordelaars naar kijken onder druk komt testaan. Hierdoor wordt de credit rating mogelijk naar beneden bijgesteld.Om een adequate rating te behouden kan TenneT Nederland in ditfinancieringsmodel dus niet alleen met vreemd vermogen wordengefinancierd, maar dient ook eigen vermogen te worden gestort (hierna:de kapitaalbehoefte). Kapitaalstortingen in TenneT Nederland zijn inbeginsel EMU-saldo relevant. Vanwege de hoge financierings- enkapitaalbehoefte is in het hiervoor genoemde IBO gekeken of de huidigewijze van financiering nog het meest doelmatig is.In het IBO zijn twee alternatieve opties voor de financiering van TenneTNederland onderzocht:•Het afgeven van een garantie waardoor de schuld uitgegeven doorTenneT Nederland een AAA rating krijgt (dezelfde credit rating als deNederlandse staat). Hierdoor kan TenneT Nederland meer en goedko-per schuld ophalen op de kapitaalmarkt; en•Het (volledig) lenen via de staat waardoor een credit rating niet meernodig is.Bijlage 1 bevat een overzicht van de twee opties en een vergelijking metde optie van kapitaalstortingen.1.3 Structurele oplossing Bij beide alternatieve financieringsopties heeft TenneT Nederland inbeginsel geen aanvullend eigen vermogen en dus geen EMU-saldorelevante kapitaalstortingen meer nodig. Daarnaast zorgen beide optiesvoor een substantieel financieringsvoordeel. Dit kan oplopen tot enkelehonderden miljoenen euro’s per jaar. Dit voordeel komt ten gunste van deNederlandse staat, omdat TenneT Nederland een garantiepremie zal gaanbetalen. Deze opbrengsten zijn EMU-saldo relevant, maar niet relevantvoor het uitgavenkader en verlagen doordoor direct de EMU-schuld.De garantie heeft de volgende voordelen ten opzichte van leningen:•Het heeft geen negatief effect op de EMU-schuld;•Het is in lijn met het deelnemingenbeleid en de onafhankelijke positievan TenneT Nederland blijft in stand;•Mogelijk blijft enige mate van tucht van de obligatiemarkt behouden.De garantie heeft ook een aantal nadelen ten opzichte van leningen:•Het is moeilijker omkeerbaar;•Er gaat een mindere signaalwerking over de kosten van TenneTNederland richting het parlement vanuit, omdat er geen budgettaireinpassing hoeft plaats te vinden. Dit wordt deels gemitigeerd door devormgeving van de garantie, omdat het garantieplafond jaarlijks wordtherijkt en door het parlement moet worden goedgekeurd.Beide alternatieven afwegend en afgezet tegen de optie om kapitaal testorten, hebben we gekozen voor een garantie. De garantie is uitgewerktin het Toetsingskader in bijlage 1.6Daarnaast heeft TenneT een vergelijkbare rating (A3) bij kredietbeoordelaar Moody’s.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 4473 VervolgHet voornemen om een garantie te verstrekken is opgenomen in deVoorjaarsnota 2025 en ligt als onderdeel van de eerste suppletoirebegroting van Financiën voor aan het parlement. Bij de inwerkingtredingvan de nieuwe garantie is het schuldplafond € 52 miljard. Het schuld-plafond betreft de hoogte van de huidige schuld plus de benodigde schuldvoor alle wettelijk verplichte investeringen van TenneT Nederland.Daarnaast is er garantieruimte opgenomen, zodat TenneT Nederland kanvoldoen aan verplichtingen uit het ontwikkelkader Wind op Zee dat in mei2025 wordt verwacht. Het gaat hierbij specifiek om het windparkDoordewind II. Elk jaar zal het schuldplafond worden herijkt, zodat hettotale plafond wederom dekkend is voor de bestaande schuld en debenodigde financiering van alle wettelijke investeringen. Het herijkteschuldplafond wordt bij Voorjaarnota aan u voorgelegd. Hiermee ontstaateen additionele manier om de investeringsagenda van TenneT Nederlandte monitoren.2. Structurele oplossing TenneT Duitsland 2.1 Omvang en grip op investeringsagenda TenneT Duitsland verwacht de komende 10 jaar ongeveer € 110 miljard inhet Duitse elektriciteitsnet op land en op zee te investeren. TenneTDuitsland verdient deze investeringen terug via de Duitse nettarieven. DeDuitse investeringsagenda vindt zijn basis in het Duitse investeringsplan(Netzentwicklungsplan, hierna: NEP). Het NEP wordt iedere twee jaar doorTenneT Duitsland samen met andere Duitse netbeheerders opgesteld. HetNEP wordt getoetst door het Duitse Ministerie van Economische Zaken enKlimaat en de Duitse toezichthouder. Vervolgens wordt het NEP vastge-steld door het Duitse parlement en wordt de uitvoering hiervan wettelijkverplicht. Met ieder nieuw NEP kunnen nieuwe projecten wordentoegevoegd aan de investeringsagenda van TenneT Duitsland.De afgelopen periode is onderzocht hoe eerder en meer inzicht kanworden verkregen in de verwachte investeringsopgave van TenneTDuitsland. Daarnaast is onderzocht welke mogelijkheden TenneTDuitsland, TenneT Holding en ik, de Minister van Financiën, als indirectaandeelhouder hebben om hierop te kunnen acteren. Op verzoek van destaat heeft TenneT Duitsland vervolgens een actieplan opgesteld. Hetactieplan bestaat uit twee onderdelen7:•Tijdig inzicht in de investeringsagenda. Voorafgaand aan de vaststel-ling van het NEP zullen de investeringen en een kosteninschatting vandeze investeringen op verschillende momenten worden besproken metde aandeelhouder.•Maatregelen om de investeringsagenda te verlagen. In het actieplanzijn maatregelen opgenomen die de investeringsagenda van TenneTDuitsland mogelijk kunnen verlagen. Op de korte en middellangetermijn heeft TenneT Duitsland hier door wettelijke verplichtingenbeperkte mogelijkheden voor. Maatregelen kunnen op de lange termijn(vanaf 2030) meer impact hebben. De mogelijke impact is echterbegrensd door Duits beleid en wetgeving. TenneT Duitsland bepleitmaatregelen bij de betrokken Duitse overheden en toezichthouder omde toekomstige investeringsagenda te verlagen. Als achterliggendeaandeelhouder ondersteunt de Nederlandse staat TenneT Duitsland bijde belangenbehartiging richting de Duitse overheid. TenneT Duitsland7Op basis van een voorlopige juridische analyse wordt verwacht dat het actieplan in deze vormkan worden voortgezet in geval van deelname van private investeerders in TenneT Duitslandzolang TenneT Holding meerderheidsaandeelhouder blijft van TenneT Duitsland.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 4474 implementeert reeds zelfstandig diverse maatregelen om de investe-ringsagenda van TenneT Duitsland, net als TenneT Nederland, tebeheersen. De voortgang van de implementatie en de resultaten vande maatregelen worden gemonitord via KPI’s in kwartaalbesprekingen.2.2 Financieringsbehoefte TenneT Duitsland wordt gefinancierd met een combinatie van eigenvermogen en vreemd vermogen en heeft een investeringswaardige creditrating nodig om voldoende schuld op te kunnen halen tegen acceptabelevoorwaarden. Waar deelnemingen in beginsel moeten voldoen aan devuistregel om een A- rating te handhaven, is het uitlegbaar om hier voorTenneT Duitsland van af te gaan wijken. Door te sturen op een lagerecredit rating kan de kapitaalbehoefte worden verkleind. Het deelnemin-genbeleid biedt ook ruimte om op een lagere rating te sturen (i) indien decredit rating in lijn is met vergelijkbare private bedrijven en (ii) zolang ditde financiële gezondheid van de onderneming niet in gevaar brengt. VoorTenneT Duitsland zal op een minimale rating van BBB worden gestuurd,omdat (i) andere Duitse netbeheerders een BBB of BBB+ rating hebben en(ii) de financieel adviseurs van TenneT en de Nederlandse staat beves-tigen dat een BBB rating solide genoeg is om de benodigde financieringuit de markt te halen.Om de credit rating te bepalen kijken kredietbeoordelaars naar bepaaldefinanciële ratio’s. Het feit dat de Nederlandse staat meerderheidsaandeel-houder is, wordt door kredietbeoordelaars waarschijnlijk positiefbeoordeeld. Hierdoor kan TenneT Duitsland sturen op lagere financiëleratio’s, behorend bij een BBB- rating, en toch een BBB rating behouden.Dit heeft als implicatie dat, zolang op de lagere ratio’s van een BBB-ratingwordt gestuurd, de Nederlandse staat via TenneT Holding meerderheids-aandeelhouder moet blijven van TenneT Duitsland. Op dit moment is hetook de verwachting dat de Nederlandse staat meerderheidsaandeel-houder blijft als de kapitaalbehoefte (zie hieronder) volledig wordtingevuld door private investeerders. Op termijn zullen de financiële ratio’svan TenneT Duitsland weer stijgen, waardoor bovenstaande restrictie naarverwachting komt te vervallen.Het financieel beleid is bepalend voor de omvang van de kapitaalbe-hoefte. Bovendien heeft het ook impact op hoe aantrekkelijk investeerdershet vinden om deel te nemen in een bedrijf. Investeerders kijken daarbijniet alleen naar de credit rating, maar nemen ook de achterliggendefinanciële ratio’s in overweging. Bij de voorbereiding voor de onder-handse uitgifte worden in de volgende fase niet-bindende biedingenuitgevraagd. Om de kans zo groot mogelijk te maken om de kapitaalbe-hoefte volledig in te vullen met de deelname van private investeerdersworden daarbij twee verschillende opties voor het financieel beleiduitgevraagd. Deze opties resulteren in een kapitaalbehoefte van~€ 7,5 miljard8 indien gestuurd wordt op de minimale ratio’s om een BBBrating te behouden en ~€ 12,5 miljard indien op iets ruimere ratio’s wordtgestuurd die mogelijk andere investeerders en meer kapitaal aantrekken.9Bij een beursgang is het niet mogelijk om verschillende opties te testen.8Omdat in dit scenario meer vreemd vermogen moet worden aangetrokken, heeft TenneTaangegeven dat zij in 2026 mogelijk wel voor meerdere miljarden gebruik moet maken van eenlening vanuit de Nederlandse staat. Op dit moment staat er € 17,1 miljard voor 2026 gereser-veerd. Daarnaast is in dit scenario mogelijk een EMU-saldo relevante kapitaalstorting voorTenneT Nederland nodig, om de financiële ratio’s van TenneT Holding als geheel op het juisteniveau te houden. Tot slot is in dit scenario geen buffer voor een stijgende investeringsagenda.Dit zal direct leiden tot een aanvullende kapitaalbehoefte. Deze nadelen moeten wordenmeegewogen bij de beoordeling van de niet-bindende biedingen.9De kapitaalbehoeftes zijn berekend op basis van de jaarcijfers van 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 4475 Bij een beursgang wordt gestuurd op de financiële ratio’s die resulteren ineen kapitaalbehoefte van ~€ 12,5 miljard.In de bovenstaande bedragen is al een aantal maatregelen verwerkt omde kapitaalbehoefte te verkleinen. Ten eerste zal TenneT Duitsland weerdividend gaan uitkeren als private investeerders toetreden. TenneTHolding zal dit dividend direct herinvesteren in TenneT Duitsland. In ruildaarvoor zal TenneT Holding aandelen ontvangen met dezelfde econo-mische waarde.10 Ten tweede is de uitgifte van hybride leningenmeegenomen. Dit zijn financiële instrumenten die kenmerken hebben vanzowel eigen vermogen als vreemd vermogen. Deze instrumenten wordendaardoor door kredietbeoordelaars deels beschouwd als eigen vermogenen tellen daardoor deels niet mee voor de netto schuld.Aanvullend zou de Duitse staat een bijdrage kunnen leveren aan dekapitaalbehoefte, bijvoorbeeld via deelname van de Duitse investe-ringsbank, KfW. Voor een investering van de Duitse staat is politiekmandaat nodig. In Duitsland is recent een coalitieakkoord gepresenteerd.Het is nog onduidelijk of er op korte termijn een deelname van KfW kanworden gerealiseerd.2.3 Structurele oplossing Het kabinet acht op dit moment een deelname van private investeerdersin TenneT Duitsland nog steeds de beste structurele oplossing voor deDuitse kapitaalbehoefte. De kans op het volledig invullen van de kapitaal-behoefte via deelname van private investeerders wordt groter als ik bereidben om het financieel beleid dat nodig is voor een BBB rating te onder-steunen. De kans op een succesvolle schuldherstructurering neemt ooktoe als ik bereid ben om zelf in de kapitaalbehoefte te voorzien (ziehieronder bij 3). Daarom heb ik in de Voorjaarsnota 2025 een reserveringopgenomen voor het bedrag dat maximaal nodig is om de BBB rating tebehouden van in totaal € 7,3 miljard.11 Hiervan is € 3,0 miljard op deFinanciënbegroting opgenomen voor 2025. De overige € 4,3 miljard is opde Aanvullende Post (AP) geplaatst. Dit betekent dat het parlement tenaanzien van de AP-middelen in latere jaren budgetrecht heeft en dient inte stemmen met het overhevelen van deze AP-middelen naar de Finan-ciënbegroting.Deze reservering moet worden gezien als een last resort maatregel, dieenkel zal worden gebruikt in het onverwachte geval dat de deelname vanprivate investeerders niet voldoende is om de gehele kapitaalbehoefte inte vullen of indien de schuldherstructurering tot onaanvaardbare kostenleidt (zie hieronder bij 3). Mocht er daadwerkelijk tot een storting wordenovergegaan, dan zal deze renderen en op termijn, als er geen kapitaalbe-hoefte meer is, terug worden verdiend via dividend. Een storting is nietEMU-saldo relevant indien aangetoond kan worden dat private partijen opeen vergelijkbare manier zouden toetreden als de overheid. Het zal welmeetellen voor de EMU-schuld12. Bij volgende begrotingsmomentenwordt bezien of het mogelijk is om (een deel van) de reservering te latenvrijvallen.10De dividenduitkering (betreft zowel TenneT Nederland als TenneT Duitsland) is bijVoorjaarsnota 2024 op nul gezet.11Deze reservering is lager dan de eerdergenoemde kapitaalbehoefte van € 7,5 miljard, omdatvoor deze reservering de kosten voor de schuldherstructurering (zie hoofdstuk 3) niet zijnmeegenomen.12Mede op basis van recente gesprekken met het CBS is de huidige inschatting dat kapitaalstor-tingen in TenneT Duitsland niet relevant zijn voor het EMU-saldo indien duidelijk is dat privatepartijen op basis van dezelfde marktvoorwaarden zouden toetreden. Uiteindelijk is debeoordeling over EMU-saldorelevantie aan het CBS en Eurostat.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 4476 2.4 Vervolg Afgelopen maart heeft TenneT een uitnodiging gepubliceerd voorinvesteerders om zich bij interesse te melden om deel te nemen aan deonderhandse uitgifte. TenneT zal in mei en juni de interesse in de marktverder onderzoeken. Voor de onderhandse uitgifte betekent dit dat TenneTop vertrouwelijke basis informatie deelt met geïnteresseerde partijen. Opbasis hiervan kunnen investeerders een niet-bindend bod uitbrengen.Deze niet-bindende biedingen geven TenneT concreter inzicht in deinteresse in de markt en de twee opties voor het financieel beleid. Voor debeursgang voert TenneT individuele gesprekken met investeerders diegeïnteresseerd zijn in een relatief groot belang om inzicht te verwerven inhun interesse.Begin juli is het keuzemoment voorzien tussen de onderhandse uitgifte ende beursgang. Op basis van de gesprekken met investeerders en deontvangen niet-bindende biedingen zal ik dan samen met TenneTbeoordelen wat naar verwachting de beste optie zal zijn. Bij dezebeslissing kijk ik onder andere naar de eerder met u gedeelde criteria:•Mogelijke negatieve financiële en budgettaire gevolgen voor deNederlandse staat moeten worden geminimaliseerd;•De bijdrage aan de Nederlandse publieke belangen moet zoveelmogelijk behouden blijven;•De prijs moet marktconform te zijn;•De governance van TenneT moet werkbaar en overzichtelijk blijven.Rond de aanvang van het zomerreces zal ik u informeren over mijn keuze,waarna TenneT deze keuze in het zomerreces verder zal implementeren.Als voor de onderhandse uitgifte wordt gekozen, betekent dit dat deniet-bindende biedingen door de investeerders verder worden uitgewerktnaar bindende biedingen. Vervolgens wordt toegewerkt naar eentransactie. Als voor een beursgang wordt gekozen en deze ook daadwer-kelijk wordt geïmplementeerd, kondigt TenneT dit aan waarna deaandelenprijs en allocatie worden vastgesteld met de beursgang.3. Schuldherstructurering 3.1 Achtergrond TenneT heeft ongeveer € 16,7 miljard aan obligaties13 bij marktpartijenuitstaan. Deze obligaties zijn tussen 2010 en 2022 in tranches uitgegeventoen de marktrente hoofdzakelijk lager was dan de huidige en verwachtetoekomstige marktrente. Omdat TenneT obligaties heeft aangetrokken inde periode dat de rentes laag waren, heeft deze obligatieportefeuille eeneconomische waarde van ongeveer € 1,8 miljard14.Vanwege de uitwerking van de structurele oplossingen voor TenneTNederland (de garantie) en TenneT Duitsland (de deelname van privateinvesteerders) verandert de financieringsstructuur van TenneT. Op ditmoment haalt TenneT haar schuld op via TenneT Holding en leent hetdoor aan TenneT Nederland en TenneT Duitsland. In de toekomst zal deschuld apart worden opgehaald door TenneT Nederland en TenneTDuitsland. Alle bestaande obligatiehouders zullen worden gevraagd om13TenneT heeft in totaal circa € 19 miljard aan senior langdurige schuld uitstaan (exclusief deleningen van de Nederlandse staat). Het merendeel betreft obligaties (€ 16,7 miljard), deoverige € 2,2 miljard bestaat uit andere schuldinstrumenten, o.a. leningen bij de EIB.14Deze economische waarde wordt bepaald door te kijken welke extra kosten TenneT zou makenwanneer het de schuld zou moeten herfinancieren met de huidige marktrentes.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 4477 akkoord te gaan met het verplaatsen van de schuld naar TenneTNederland, vanwege de volgende redenen:•Door de nieuwe financieringsstructuur zal de credit rating van TenneTHolding verslechteren. Ook zal zoals eerder geschetst TenneTDuitsland een lagere credit rating krijgen dan de huidige A- rating. Debestaande obligatiehouders kunnen daardoor van mening zijn teworden benadeeld als ze niet naar TenneT Nederland wordenverplaatst. Dit zal de reputatie van TenneT raken. Omdat TenneTNederland en TenneT Duitsland in de toekomst zeer veel schuld opmoeten halen is een goede reputatie van groot belang.•Door de schuld volledig te verplaatsen blijft er geen senior schuld15meer uitstaan op het niveau van TenneT Holding. Hierdoor ontstaateen heldere financieringsstructuur naar de toekomst toe die ook alleflexibiliteit biedt om in de financiering van TenneT Duitsland en TenneTNederland te voorzien.•Door de schuld te verplaatsen worden bestaande obligatiehoudersonderdeel van de nieuwe financieringsstructuur. Hierdoor hebbeneventuele ontwikkelingen rondom (de kapitaalbehoefte van) TenneTDuitsland geen impact meer op de belangen van deze obligatiehou-ders en worden potentiële discussies daarover weggenomen. Deeconomische waarde van de obligaties kan dan volledig wordenbehouden.3.2 Voorstel Om de schuld te kunnen verplaatsen naar TenneT Nederland is op basisvan de obligatievoorwaarden goedkeuring nodig van de obligatiehouders.Zij worden gevraagd in te stemmen met de herstructurering op basis vaneen voorstel bestaande uit de volgende twee elementen:•Financiële compensatie. Het is gebruikelijk in de markt om obligatie-houders een financiële compensatie aan te bieden op voorwaarde datzij instemmen met de herstructurering. Daarom zal TenneT deobligatiehouders een financieel aanbod doen van in totaal € 157miljoen. TenneT en haar financieel adviseurs hebben de hoogte van ditvoorstel bepaald. Dit voorstel is getoetst door de staat en haarfinancieel adviseur en is navolgbaar.•Garantie. De huidige obligaties van TenneT hebben een A- rating. Alsdeze obligaties onder de garantie van de Nederlandse staat voorTenneT Nederland worden gebracht krijgen ze een AAA rating. Indienalle 20 tranches onder de garantie worden gebracht, stijgt de waardevan de obligaties met ~€ 464 miljoen. Het wordt voor obligatiehoudersdaardoor aantrekkelijker om akkoord te gaan met het voorstel totverplaatsing. Mocht het parlement geen goedkeuring geven aan dezegarantie, dan zal, wanneer de schuldherstructurering succesvol is, dewaarde van de garantie alsnog als geldbedrag door TenneT wordenuitgekeerd aan de obligatiehouders.Voor sommige obligatiehouders geldt dat zij een rente ontvangen vanTenneT die hoger is dan de huidige marktrentes. Deze obligaties represen-teren op dit moment dus geen economische waarde voor TenneT. Dezeobligaties zullen ook naar TenneT Nederland worden verplaatst, maarworden niet onder de garantie gebracht. Op basis van advies van interneen externe juridische adviseurs is geconcludeerd dat het verstrekken vaneen garantie door de staat voor deze obligaties niet zou zijn toegestaan opbasis van staatssteunregels. De andere obligaties kunnen wel onder degarantie worden gebracht omdat de garantie (in combinatie met definanciële compensatie) in verhouding staat tot de economische waardedie deze obligaties voor TenneT vertegenwoordigen.15Senior schuld houdt in dat de schuld niet achtergesteld is aan andere schuld.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 4478 Als onvoldoende obligatiehouders akkoord gaan met de hierbovenbeschreven eenmalige compensatie en de nieuwe financieringsstructuurniet kan worden geïmplementeerd, riskeert TenneT dat de € 1,8 miljardaan economische waarde (deels) verloren kan gaan. Dit is voor TenneT ende Nederlandse staat onaanvaardbaar. Daarom zal TenneT het aanboddan intrekken en zal de schuld niet worden verplaatst naar TenneTNederland. Om zeker te stellen dat de economische waarde niet verlorengaat, heeft het dan de voorkeur van de staat om zo goed als de gehelekapitaalbehoefte van TenneT Duitsland zelf in te vullen. In dat geval vind ikhet logisch om de onderneming op zo laag mogelijke financiële ratio’s tefinancieren zodat de kapitaalbehoefte zo klein mogelijk is, resulterend ineen kapitaalbehoefte van ~€ 7,3 miljard16. Zoals hierboven beschrevenheb ik dit bedrag daarom ook gereserveerd op de begroting.3.3 Vervolg De schuldherstructurering start gelijktijdig met het verzenden van dezebrief. Ik zal u na afloop over de uitkomst informeren.4. Tijdelijke financiering en algeheel budgettair beeld Tabel 1 bevat een overzicht van de financiering van TenneT die in deRijksbegroting is opgenomen als het parlement akkoord gaat met demaatregelen in de eerste suppletoire begroting 2025 van Financiën die zijntoegelicht in deze brief.Tabel 1 – Overzicht financiering TenneT€ mld.Relevant voor202420252026202720282029e.v.TotaalEMU-saldoUitgaven-kaderEMU-schuldTijdelijke financiering (bestaande reeks in de begroting)LeningsfaciliteitNeeNeeJa€ 13,1€ 14,2€ 17,1–––€ 44,4Rente inkomstenJaNeeJa€ 0,2€ 0,6€ 1,2€ 1,6€ 1,6€ 1,6N.v.t.TenneT Nederland: structurele oplossing (nieuw voorstel in de begroting)GarantieplafondNeeNeeNee––––––€ 52GarantiepremieJaNeeJa–€ 0,00€ 0,03€ 0,08€ 0,12€ 0,16N.v.t.TenneT Duitsland: last resort maatregel (nieuw voorstel in de begroting)KapitaalstortingNeeNeeJa–€ 3,00–€ 2,15€ 2,15–€ 7,30 Dit overzicht bevat alle reserveringen voor TenneT. Ik zie geen scenariovoor me dat al deze reserveringen gecombineerd benodigd zijn. Een deelhiervan zal, afhankelijk van de verkoop, naar verwachting op (korte)termijn ook al vrijvallen. Zo is de last resort maatregel opgenomen, dieenkel zal worden gebruikt in het onverwachte geval dat de deelname vanprivate investeerders niet voldoende is om de gehele kapitaalbehoefte inte vullen of indien de schuldherstructurering tot onaanvaardbare kostenleidt. Daarnaast bevat het overzicht de reservering van de tijdelijkeleningsfaciliteit die TenneT Holding bij de staat heeft voor 2025 en 2026van respectievelijk € 14 miljard en € 17 miljard. Deze leningsfaciliteit dientals overbruggingsoplossing tot de structurele oplossingen voor TenneTNederland en TenneT Duitsland volledig zijn geïmplementeerd.16Omdat in dit scenario meer vreemd vermogen moet worden aangetrokken, heeft TenneTaangegeven dat zij in 2026 mogelijk wel voor meerdere miljarden gebruik moet maken vaneen lening vanuit de Nederlandse staat. Op dit moment staat er € 17,1 miljard voor 2026gereserveerd. Daarnaast is in dit scenario mogelijk een kapitaalstorting voor TenneTNederland nodig, om de financiële ratio’s van TenneT Holding als geheel op het juiste niveaute houden. Tot slot is in dit scenario geen buffer voor een stijgende investeringsagenda. Dit zaldirect leiden tot een aanvullende kapitaalbehoefte.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 4479 Voor TenneT Nederland geldt dat de structurele oplossing volledig isgeïmplementeerd op het moment dat het parlement heeft ingestemd metde garantie in de eerste suppletoire begroting 2025 van Financiën enTenneT Nederland daardoor met behulp van de garantie zelfstandigschuld kan ophalen. Ik zal de reservering voor TenneT Nederland voor2026 van € 6,6 miljard dan bij het eerstvolgende begrotingsmoment na deimplementatie, de Ontwerpbegroting 2026 van Financiën, laten vrijvallen.Voor TenneT Duitsland geldt dat de structurele oplossing volledig isgeïmplementeerd op het moment dat de transactie is afgerond. Dan zalwaarschijnlijk ook duidelijk zijn in welke mate de reservering voor dekapitaalbehoefte voor TenneT Duitsland benodigd is. Dit zal naarverwachting aan het einde van dit jaar zijn. Ik verwacht u vervolgens bijVoorjaarsnota 2026 te kunnen informeren over de vrijval van de reste-rende leningsfaciliteit gerelateerd aan TenneT Duitsland en de mogelijkeaanpassingen van de reservering voor de kapitaalbehoefte voor TenneTDuitsland.De Minister van Financiën,E. HeinenDe Minister van Klimaat en Groene Groei,S.T.M. HermansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 165, nr. 44710