Update uitvoering van de motie van het lid Ergin over de inventarisatie en toetsing van vervuilde data en de verwerking van afkomstgerelateerde indicatoren opnieuw uitvoeren (Kamerstuk 31288-1165)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 288Hoger Onderwijs-, Onderzoek- enWetenschapsbeleidNr. 1232 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 februari 2026Middels deze brief wil ik u tussentijds informeren over de nog lopendeuitvoering van motie met Kamerstuk 31 288, nr. 11651, ingediend door lidErgin. Met motie 1165 heeft uw Kamer het Ministerie van Onderwijs,Cultuur en Wetenschap (OCW) gevraagd om de inventarisatie en toetsingvan verwerkingen met afkomstgerelateerde indicatoren van motie metKamerstuk 35 510, nr. 212 opnieuw uit te voeren. Dit verzoek volgt op eenrapport van de Auditdienst Rijk (ADR)3 waarin verschillende aandachts-punten zijn gesignaleerd bij de uitvoering van motie met Kamerstuk35 510, nr. 21. Motie met Kamerstuk 35 510, nr. 21 vroeg, in reactie op deParlementaire ondervraging kinderopvangtoeslag, aan alle departe-menten om discriminatoir gegevensgebruik in kaart te brengen en stop tezetten.Eerst beschrijf ik de aanpak van de uitvoering van motie met Kamerstuk31 288, nr. 1165 en ook hoe daarbij de aandachtspunten van de ADR inacht zijn genomen. Vervolgens geef ik beknopt inzicht in de voorlopigeopbrengsten en huidige status van de inventarisatie en toetsing.Inventarisatie van gebruik afkomstgerelateerde persoonsge-gevens in de volle breedte van het Ministerie van OCWVoor het onderzoek wordt een inventarisatie uitgevoerd van verwerkingenvan afkomstgerelateerde persoonsgegevens, ook wanneer deze nietworden gebruikt in risicomodellen. Voor iedere verwerking wordtvastgesteld wat de doelstelling van de verwerking is. Vervolgens wordtvoor elke doelstelling getoetst of deze rechtmatig en behoorlijk is.1Kamerstuk 31 288, nr. 11652Kamerstuk 35 510, nr. 16 en nr. 213ADR Onderzoeksrapport Uitvoering Motie #21 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Weten-schap en Dienst Uitvoering Onderwijs, 4/11/2024 kst-31288-1232ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12321 Deze inventarisatie lijkt in grote lijnen op het onderzoek in reactie opmotie met Kamerstuk 35 510, nr. 21, maar is op een aantal puntenuitgebreid naar aanleiding van vier aandachtspunten van de ADR, die in2024 zijn opgesteld. Onderstaand wordt ieder van die aandachtspuntengenoemd, en wordt beschreven hoe deze zijn geadresseerd. Derapportage die ik na volledige afronding van de uitvoering van de motiemet uw Kamer zal delen, zal een uitgebreidere toelichting van degehanteerde methode voor inventarisatie en toetsing bevatten.1. Aandachtspunt 1 ADR, 2024: Niet alle organisaties gerelateerd aan OCWzijn betrokken bij de uitvoering van motie met Kamerstuk 35 510, nr. 21;Bij de uitvoering van motie met Kamerstuk 35 510, nr. 21 zijn dezelfstandige bestuursorganen (zbo’s) van OCW niet gevraagd hetonderzoek uit te voeren. Voor motie 1165 zijn alle organisaties diegerelateerd zijn aan OCW betrokken. Dit omvat de dienstonderdelen4,zbo’s en de beleidsdirecties van het kerndepartement.2. Aandachtspunt 2 ADR, 2024: Tijdens de uitvoering van motie 21 kongeen opvolging meer gegeven worden aan de adviezen van de Functiona-rissen voor Gegevensbescherming (FG’s), die pas bij de afronding van deuitvoering bekend waren;Bij de afronding van motie met Kamerstuk 35 510, nr. 21 hebben de FG’seen inhoudelijke oordeel gegeven. In de rapportage over motie metKamerstuk 31 288, nr. 1165, die later volgt, zal worden toegelicht hoe dezeadviezen, waar passend, een plek hebben gekregen in de uitvoering vanmotie met Kamerstuk 31 288, nr. 1165. Daarnaast is de toezichthoudenderol van de FG’s geborgd binnen het regulier ingerichte AVG-proces binnenhet ministerie. Afkomstgerelateerde gegevens vallen, een enkeleuitzondering daargelaten, in de categorie bijzondere persoonsgegevens.Wanneer de verwerking van bijzondere persoonsgegevens grootschalig ofvan hoog risico is, dan verplicht de Algemene Verordening Gegevensbe-scherming (AVG) om een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uit tevoeren5. In het proces van het uitvoeren van de DPIA worden de ChiefPrivacy Officer (CPO) en FG standaard betrokken.3. Aandachtspunt 3 ADR, 2024: DUO heeft de opdracht van OCW bij motie21 versmald;Mede naar aanleiding van de bevindingen die de ADR had bij deuitvoering van motie met Kamerstuk 35 510, nr. 21 door OCW heeft DUOde afgelopen jaren ingezet op het versterken van het privacy procesbinnen de organisatie en het op laten nemen van verwerkingen vanpersoonsgegevens in het verwerkingsregister. Deze versterkte inzetbinnen DUO heeft een goede basis gelegd voor het regulier inbouwen vanAVG-gerelateerde vragen, waardoor opvolging van toekomstige verwer-kingen ook goed ingeregeld is. Daarmee heeft DUO de opdracht nu in devolle breedte uitgevoerd. De beantwoording van motie met Kamerstuk31 288, nr. 1165 voor DUO is niet meer gedaan op hoofdprocessen, maar,zoals de AVG voorschrijft, op de gegevensverwerkingen die in hetverwerkingsregister op zijn genomen.4De dienstonderdelen van OCW zijn Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), de Inspectie van hetOnderwijs, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Nationaal Archief5Artikel 45, derde lid, onder b, van Verordening (EU) 2016/679 van het Europees parlement en deRaad van 27 april 2016 (de Algemene verordening gegevensbescherming, AVG)Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12322 4. Aandachtspunt 4 ADR, 2024: Het toetscriterium «behoorlijkheid» is doorOCW niet expliciet gedefinieerd;Voordat is gestart met de uitvraag voor motie met Kamerstuk 31 288, nr.1165 bij het kerndepartement OCW, de dienstonderdelen en de zbo’s, is determ behoorlijkheid gedefinieerd conform de AVG om significanteverschillen in interpretatie te voorkomen. Nu wordt gewerkt met devolgende definitie: «Een verwerking mag niet -op een niet te rechtvaar-digen manier- nadelig, discriminerend, onverwacht of misleidend zijn voorde betrokkenen (de persoon of personen van wie de organisatie afkomst-gerelateerde persoonsgegevens verwerkt)». Bij de toelichting van hetbegrip behoorlijkheid is verwezen naar artikel 5 lid 1 sub a van de AVG,waar staat beschreven dat een gegevensverwerking «rechtmatig,behoorlijk en transparant» moet zijn.Voorlopige opbrengsten inventarisatie dienstonderdelen en zbo’s:geen onbehoorlijke en onrechtmatige verwerkingenDe inventarisatie van verwerkingen met afkomstgerelateerde persoonsge-gevens van alle dienstonderdelen en zbo’s is grotendeels afgerond. Devoorlopige uitkomsten van deze inventarisaties zijn dat geen sprake is vanonrechtmatige of onbehoorlijke verwerkingen van persoonsgegevens metafkomstgerelateerde indicatoren. Deze uitkomsten geven geen aanleidingom aanpassingen in deze processen door te voeren of om verwerkingenstop te zetten.Inventarisatie kerndepartement: nog gaandeDe inventarisatie en toetsing binnen het kerndepartement is nog gaande.Het aantal taken waarvoor verwerkingen plaatsvinden binnen hetkerndepartement (o.a. voor onderzoek, monitoring, evaluatie en behan-deling van beurzen en benoemingen) is gevarieerder dan bij de dienston-derdelen en zbo’s. Vanwege deze variatie is het minder eenduidigwanneer een verwerking in aanmerking komt voor de inventarisatie. Omde inventarisatie zorgvuldig uit te voeren binnen het kerndepartement, isdaarom meer tijd nodig dan bij de andere organisatieonderdelen.Tot slotMet deze brief heeft het ministerie uw Kamer tussentijds geïnformeerdover de uitvoering van motie met Kamerstuk 31 288, nr. 1165. Als hetonderzoek volledig is afgerond zal ik uw Kamer voor het zomerreces van2026 middels een rapportage informeren over de definitieve uitkomsten.Naast deze inventarisatie en toetsing blijft het ministerie werken aanadequate waarborgen voor het verwerken van persoonsgegevens.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,G. MoesTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12323