Geannoteerde Agenda formele Energieraad van 15 oktober 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-33Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieNr. 1085 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 september 2024Bijgevoegd vindt u de Geannoteerde Agenda voor de formele Energieraadin Luxemburg van 15 oktober a.s. Specifiek wil ik tijdens de formeleEnergieraad aandacht vragen voor toename in de import van RussischeLNG, mogelijk ten gevolge van het 14e sanctiepakket. In deze Geanno-teerde Agenda licht ik dit toe.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.T.M. Hermans kst-21501-33-1085ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 10851 Geannoteerde Agenda formele Energieraad 15 oktober 2024Op 15 oktober 2024 vindt de formele Energieraad in Luxemburg plaats. DeRaad zal in het teken staan van REPowerEU en specifiek leveringsze-kerheid en de verdere afbouw van import van Russische fossielebrandstoffen. Op het moment van schrijven is de precieze agenda nogniet vastgesteld, maar tijdens deze Raad zal ik aandacht vragen voor dehierna genoemde ontwikkelingen op het gebied van RussischeLNG-import. Daarnaast lijkt het erop dat het recent gepubliceerde rapportvan Mario Draghi onderdeel zal zijn van een beleidsdiscussie. Ik zalmogelijk ook, conform het eerder gepubliceerde non-paper, aandachtvragen voor verdere harmonisatie van nettarieven ten behoeve van hetlevel playing field en elektriciteitsprijzen in de EU.1 Op dit moment werkthet kabinet nog aan een eerste appreciatie van dit rapport dat de Kamerzo spoedig mogelijk na de Raad voor Concurrentievermogen (van26 september a.s.) zal ontvangen.REPowerEUHet REPowerEU pakket is een Europees energiepakket dat als doelstel-lingen heeft de energietransitie te versnellen, energiebronnen enenergiebetrekkingen te diversifiëren, in stand houden van de leveringsze-kerheid en import van Russische fossiele brandstoffen verder af tebouwen. De Kamer heeft na publicatie van het REPowerEU-pakket in 2022een appreciatie ontvangen. Deze doelstellingen zijn geïntegreerd inEuropese regelgeving. Het gaat dan onder meer om regelgeving terbevordering hernieuwbare energie (RED), ter bevordering van energiebe-sparing (EED) en verdere integratie en bestending van de gas- enwaterstofmarkt (decarbonisatiepakket).2 In dit decarbonisatiepakket zijnelementen overgenomen uit de tijdelijke noodverordeningen die in 2022zijn aangenomen om schokken in de energievoorziening op te vangen.Voor de nieuwe Europese Commissie wordt met name de uitvoering vandeze regelgeving belangrijk. Het is van groot belang om aandacht tehebben voor het wegnemen van belemmeringen voor de uitvoering vande transitie, zoals lange procedures rond vergunningverlening. Tijdens deEnergieraad van 30 mei jl. heeft Nederland opgeroepen om gezamenlijk tewerken aan een uitvoeringsagenda voor de energietransitie om degezamenlijke doelen van de Green Deal en REPowerEU te bereiken,conform de eerder met de Kamer gecommuniceerde prioriteiten.3Leveringszekerheid en import Russische LNGOp 10 september jl. heb ik, mede namens de Minister van BuitenlandseZaken en de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp,vragen beantwoord van de leden Bontenbal, Boswijk, Paternotte enRoodekerk over de stijgende invoer van Russisch gas naar de EuropeseUnie. In deze beantwoording heb ik toegelicht dat de import van Russischgas naar de Europese Unie in de eerste helft van 2024 licht is toegenomenen dat het kabinet zich daarom actief inzet voor maatregelen inEU-verband voor het terugdringen van de import van Russisch gas naarnul. Dit als uitvoering van het hierboven genoemde REPowerEU-pakket,waarmee alle lidstaten zich hebben gecommitteerd aan het doel omuiterlijk in 2027 Russische fossiele energie volledig uit te faseren.1Kamerstuk 21 501-33, nr. 10602Kamerstuk 22 112, nr. 34383Kamerstuk 21 501-33, nr. 1075Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 10852 In aanvulling hierop informeer ik de Kamer over de nieuwe ontwikkelingdat de import van Russisch LNG in Nederland via de GATE Terminal inRotterdam in het derde kwartaal van 2024 is gestegen, zo blijkt uitinformatie die GATE Terminal B.V. met het Ministerie van Klimaat enGroene Groei heeft gedeeld. In de maanden juli, augustus enwaarschijnlijk ook september, zijn er twee Russische LNG-carriers permaand aangeland. Dit is een stijging ten opzichte van de stabiele stroomvan gemiddeld één Russische LNG-carrier per maand die we sinds medio2022 tot en met het tweede kwartaal van 2024 hebben gezien.4 Dezeontwikkeling hangt mogelijk samen met het 14e sanctiepakket dat dezezomer is vastgesteld. Dit sanctiepakket introduceert voor het eerstsancties gericht op Russisch LNG. Specifiek wordt als hoofdregel deoverslag van Russisch LNG naar landen buiten de EU verboden. Deimport van Russisch LNG in de EU is niet gesanctioneerd. Als gevolg vanhet verbod op overslag verleggen LNG-stromen zich. LNG dat voorheendoor partijen werd overgeslagen en getransporteerd naar elders in dewereld wordt nu mogelijk (alsnog) geïmporteerd door partijen die in deEU beschikken over LNG-importcapaciteit. Dit lijkt nu in Nederland hetgeval te zijn en waarschijnlijk ook elders in de EU. Nederland heeft eerderaangegeven op een verantwoorde wijze Russische gasimport af tebouwen en deze ontwikkeling is daarom zorgelijk en onwenselijk.Het is in dit verband overigens goed om op te merken dat deze ontwik-keling weliswaar leidt tot meer Russisch LNG in de EU (omdat het gaatom verandering in transport-routes van nog steeds dezelfde hoeveelheidLNG), maar dat het zeer waarschijnlijk niet leidt tot meer inkomsten voorde Russische Federatie. Nederland blijft uiteraard, in EU-verband, werkenaan de verdere uitfasering van Russische fossiele brandstoffen.Zoals ook toegelicht in de antwoorden op voornoemde Kamervragen,vindt de import van Russisch LNG via de GATE Terminal plaats op basisvan bestaande contracten uit het verleden. Momenteel bestaat nog geenEU-sanctiemaatregel die de import op basis van dergelijke contractenverbiedt. Nederland neemt hier consequent de positie in dat het sanctieskan steunen, mits geen sprake is van onaanvaardbare gevolgen voor deEU gasleveringszekerheid. Een aanpak op Europees niveau is daaromcruciaal. De Europese Commissie moet zich in dit verband uitspreken ofNederland de import zou kunnen inperken op basis van de nieuwebepaling uit Verordening (EU) 2024/1789 (in het decarbonisatiepakket) dieindividuele lidstaten onder strenge voorwaarden de mogelijkheid geeftom tijdelijke maatregelen te treffen om de aanvoer van Russisch gas tebeperken.5 Tevens zijn er geen andere mogelijkheden waar wij privatecontracten kunnen ontbinden zonder dat hier een sanctieregel vanuit deEuropese Commissie op toegepast wordt.Deze ontwikkelingen onderstrepen de noodzaak een duidelijke invulling tekrijgen van de door de Europese Commissie geboden ruimte dieindividuele lidstaten krijgen om maatregelen te treffen. Deze invullingmoet dit najaar landen in de REPowerEU routekaart waar de Commissie,mede op verzoek van Nederland, aan werkt. Deze inzet in EU-verband isbelangrijk omdat maatregelen alleen effectief zijn als ze op EU-niveauworden genomen. Nederland heeft daarnaast alle maatregelen voor debeperking van Russisch gas die zij kon nemen al genomen. Bij aanpak opEU-niveau kan ook worden bewaakt dat maatregelen geen onaan-vaardbare gevolgen hebben voor de EU-leveringszekerheid. Duidelijkheid4In 2023 was de totale omvang van de import van Russisch LNG ca. 10 TWh (ca. 1 miljard m3),oftewel ca. 3% van het binnenlandse verbruik. Zie de antwoorden van 10 juli 2024 op Kamer-vragen van het lid Eerdmans, Aanhangsel Handelingen II 2023/24, nr. 24625Kamerstuk 29 023, nr. 494.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 10853 in de routekaart is voor Nederland ook essentieel omdat Nederland, alsland dat zich consequent hard maakt voor uitfasering van Russisch gas,alle maatregelen voor de beperking van Russisch gas die het kon nemenbinnen de huidige kaders al heeft genomen. We hebben duidelijkheidnodig van de Europese Commissie om aanvullende maatregelen tetreffen.Hoewel sanctiepakketten in Europees verband opgesteld worden in deEuropese Raad, is de Energieraad een belangrijk platform om met mijncollega-Ministers op te blijven roepen tot de verdere afbouw vanRussische fossiele brandstoffen. Op 19 september jl. heeft in voorbe-reiding op de Energieraad een hoogambtelijke werkgroep van lidstatenover REPowerEU plaatsgevonden. Ook daar heeft Nederland aandachtgevraagd voor de stijgende import en onderstreept Nederland denoodzaak voor een duidelijke effectieve gezamenlijke aanpak. Tijdens dezebijeenkomst bleek wederom grote eensgezindheid tussen de lidstaten tebestaan over de noodzaak de import van Russische energie verder af tebouwen. Tijdens de Energieraad zal hier verder over gesproken worden enzal ik namens het Kabinet blijven benadrukken dat een snelle afbouw vande import van Russische fossiele energie een topprioriteit blijft.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 10854