Inventarisatie van instrumenten voor bevordering handel met Israël

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202623 432De situatie in het Midden-OostenNr. 615 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS EN MINISTER VAN BUITEN-LANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 oktober 2025Tijdens het Commissiedebat over de uitkomsten van de informele RaadBuitenlandse Zaken van 10 september jl. heeft de Minister van Buiten-landse Zaken toegezegd bestaande instrumenten van het Ministerie vanBuitenlandse Zaken voor bevordering van handel met Israël te inventari-seren en uw Kamer hierover te informeren.1 Met deze brief geven wijinvulling aan die toezegging. Daarnaast beschrijft deze brief hoeuitvoering is gegeven aan de motie Paternotte en Hirsch over het proactiefbenaderen en ontmoedigen van Nederlandse bedrijven.2Het kabinet verwelkomt de overeenstemming tussen Israël en Hamas op9 oktober jl. over de eerste fase van het plan om het conflict in deGazastrook te beëindigen. Graag verwijzen wij in dit kader naar dekabinetsreactie op het staakt-het-vuren in de Gazastrook van 10 oktoberjl.3Het kabinet ontmoedigt al jaren economische activiteiten van Nederlandsebedrijven die direct bijdragen aan de aanleg en instandhouding vanonrechtmatige nederzettingen in de door Israël bezette gebieden of die deaanleg of instandhouding ervan direct faciliteren. Dit ontmoedigingsbeleidwordt momenteel actief uitgedragen, onder andere via de websites van deRijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Nederlandseambassade in Tel Aviv. Het kabinet verzoekt de Europese Commissieeveneens al geruime tijd om een voorstel voor handelspolitieke maatre-gelen jegens de onrechtmatige nederzettingen. Wegens het uitblijven vandergelijke EU-maatregelen, heeft het kabinet besloten om zo spoedig1TZ202509-1092Kamerstuk 21 501-02, nr. 3255 – Motie van de leden Paternotte en Hirsch over in afwachtingvan de invoering van het verbod op handel met illegale nederzettingen Nederlandse bedrijvendie handelen met illegale nederzettingen proactief benaderen en ontmoedigen dergelijkehandel voort te zetten3Kamerstuk 23 432, nr. 614 kst-23432-615ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6151 mogelijk te komen met nationale maatregelen om producten uit deonrechtmatige nederzettingen in de door Israël bezette gebieden te werenen zoekt hierbij samenwerking met gelijkgezinde landen.Inventarisatie handelsbevorderende instrumentenHet reguliere handelsbevorderende instrumentarium van het Ministerievan Buitenlandse Zaken is beschikbaar voor alle landen, waaronder Israël.Vanzelfsprekend is dit instrumentarium niet beschikbaar voor activiteitenin of ten behoeve van de onrechtmatige nederzettingen in bezet gebied.Hier is het ontmoedigingsbeleid van toepassing. Het instrumentarium laatzich onderverdelen in de volgende vijf categorieën:1. Informatie en adviseringHet Ministerie van Buitenlandse Zaken informeert ondernemers over demogelijkheden en risico’s van ondernemen primair via landenpagina’s opde website van de RVO en via de ambassade. De RVO landenpagina overIsraël bevat informatie over marktomstandigheden, regelgeving,handelspraktijken, risico’s en het ontmoedigingsbeleid. RVO en deeconomische afdeling van de Nederlandse ambassade geven ookindividuele ondersteuning en actueel advies over ondernemen in Israël enbeantwoorden vragen van bedrijven wanneer deze gesteld worden.Daarnaast kan RVO ondersteunen met marktonderzoek en sectorrap-porten, of ondernemers doorverwijzen naar gespecialiseerde RVOadviseurs en/of de ambassade.Sinds 15 juli. jl. informeert het kabinet actief over het ontmoedigings-beleid via de websites van de Nederlandse ambassade in Tel Aviv en deRVO landenpagina voor Israël. In lijn met motie Paternotte en Hirsch4wordt het ontmoedigingsbeleid ook proactief gecommuniceerd aanbedrijven via voorlichtingsbijeenkomsten. De eerste bijeenkomst vondplaats op 3 oktober jl. met bedrijven die in het verleden contact hebbengehad met de ambassade of RVO met vragen over zaken doen in Israël.2. Handels- en economische missiesRVO organiseert en ondersteunt handelsmissies namens het Ministerievan Buitenlandse Zaken, waaronder inkomende en uitgaande econo-mische missies naar kansrijke markten. In het verleden hebben handels-missies naar Israël plaatsgevonden. De laatste missie met een bewinds-persoon was in 2020 onder leiding van voormalig Minister Kaag, delaatste daarvoor was een missie in 2013 onder leiding van voormaligMinister-President Rutte. Op dit moment is er geen door RVO georgani-seerde handelsmissie naar Israël gepland.3. Subsidies en co-financieringsprogramma’s voor internationaliseringVoor kleinere stappen in internationalisering zijn er de SIB-regelingen(Support International Business), die subsidies bieden voor coaching enmarktentree-ondersteuning, met name voor het MKB. Daarnaastondersteunt RVO deelname aan internationale beurzen via collectievestands of beurssubsidies. Voor structurele samenwerking op buitenlandsemarkten bestaat het programma Partners for International Business (PIB);dit programma is nooit toegepast in Israël. PIB kan alleen ingezet wordenop initiatief van de private sector (vraaggestuurd). Tevens staat ook deDHI-regeling (Demonstratieprojecten, Haalbaarheidsstudies en Investe-ringsvoorbereidingsprojecten) open voor Israël. De DHI-regeling onder-4Kamerstuk 21 501-02, nr. 3255Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6152 steunt bedrijven financieel in het onderzoeken en voorbereiden vaninternationale projecten en investeringen. De laatste goedgekeurdeDHI-aanvraag dateert uit 2018; sindsdien zijn er geen aanvragen gehono-reerd. Ook het Oranje Handelsmissiefonds (OHMF) staat open voorgebruik richting Israël; dit fonds ondersteunt MKB-bedrijven die willeninternationaliseren. Dit instrument is nooit ingezet voor bevordering vanhandel met Israël.4. Financiering, garanties en exportkredietinstrumentenVoor exportprojecten die moeilijk financierbaar zijn, kan het Dutch Trade &Investment Fund (DTIF) worden ingezet, onder meer in de vorm vanleningen, garanties of koperfinanciering. DTIF staat open voor Israël, maaris daar nooit eerder gebruikt. Daarnaast biedt Atradius Dutch StateBusiness (Atradius DSB) exportkredietverzekeringen en garanties namensde Nederlandse staat. Deze instrumenten beschermen Nederlandsebedrijven tegen commerciële en politieke risico’s en maken het mogelijkgrote projecten of leveringen te realiseren, afhankelijk van de specifiekerisicobeoordeling. De instrumenten van Atradius DSB staan open voorIsraël, de laatste polis is afgegeven in 2016.Voor financierings- en verzekeringsinstrumenten (zoals DTIF en exportkre-dietverzekeringen) geldt dat de inzetbaarheid afhankelijk is van eenbeoordeling van landen- en klantrisico’s, contracttype en staatsbeleid.Atradius DSB beoordeelt dossiers per geval op basis van productvoor-waarden. Voor alle instrumenten geldt dat zij formele aanvraagvereisten,maximumbedragen, anti-corruptieclausules en uitsluitingen (bijvoorbeeldin bepaalde sectoren of bij specifieke eindgebruikers) kennen. Daaromvindt altijd een individuele projecttoetsing plaats en ook hier geldt hetontmoedigingsbeleid. RVO en Atradius DSB bieden hierbij advies en quickscans om ondernemers tijdig inzicht te geven in de (on)mogelijkheden.Toegang tot de Dutch Good Growth Fund (DGGF) is niet van toepassingomdat Israël een hoog-inkomensland is.5. VerdragenTen slotte bestaan er verdragen als onderdeel van de economischebetrekkingen tussen Nederland en Israël. Het bilaterale verdrag tenbehoeve van wederzijdse bijstand in douanezaken5 is het enige bilateralehandelsverdrag tussen Nederland en Israël. Nederland hanteert een striktelijn ten aanzien van de gelding van bilaterale verdragen tussen Nederlanden Israël: door Israël in eigen naam gesloten verdragen zijn niet vantoepassing op de bezette gebieden; deze verdragen gelden alleen binnenIsraël op basis van de internationaal erkende grenzen van het land.Nederland en Israël zijn beiden partij bij relevante multilaterale verdragen,waaronder multilaterale akkoorden van de Wereldhandelsorganisatie enhet EU-Israël Associatieakkoord. Ook deze verdragen zijn niet vantoepassing op de bezette gebieden.De Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,A. de VriesDe Minister van Buitenlandse Zaken,D.M. van Weel5Tractatenblad 1996, 155Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6153