Reactie op de brief van Scholengemeenschap Bonaire (SGB) over de position paper 2.0 “Onderwijs binnen het Nederlandse stelsel vraagt om Nederlandse randvoorwaarden"

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 VIIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Onderwijs, Cultuur enWetenschap (VIII) voor het jaar 2026Nr. 180 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juli 2026Op verzoek van de vaste Kamercommissie OCW stuur ik u, mede namensde Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), een reactie opde brief van Scholengemeenschap Bonaire (SGB) over de position paper2.0 «Onderwijs binnen het Nederlandse stelsel vraagt om Nederlandserandvoorwaarden».Allereerst wil ik mijn dank uitspreken voor de heldere boodschap van deSGB. Caribisch Nederland (CN) ís Nederland: de achterstanden moetenactief worden aangepakt. Ik zet mij in voor gelijkwaardigheid, zowel inbeleid als in de uitvoering daarvan, inclusief de bijbehorende randvoor-waarden, samen met de openbare lichamen, schoolbesturen en anderebetrokken partijen. De SGB en het Ministerie van OCW werken nauwsamen, ieder vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid.Hieronder ga ik per punt in op de zorgen en knelpunten die de SGB heeftbeschreven in de position paper.Huisvesting en infrastructuurDe SGB geeft aan dat gelijke onderwijskwaliteit om gelijke fysiekerandvoorwaarden vraagt. Sinds 2012 werkt OCW samen met het openbaarlichaam Bonaire aan de vervanging van alle bekostigde scholen. In 2018 isde nieuwbouw voor onderdeel «Liseo Boneriano» van de SGB opgeleverden momenteel wordt gebouwd aan een geheel nieuw schoolgebouw voorhet mbo. Het klopt dat er als gevolg van sterke prijsstijgingen momenteelonvoldoende financiële middelen beschikbaar zijn om ook de overigeonderdelen van de SGB op korte termijn van nieuwbouw te voorzien.Naar aanleiding van het debat over de begrotingsbehandeling 2025 is aande Eerste Kamer toegezegd hier op terug te komen voor de begroting van2027. kst-36800-VIII-180ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VIII, nr. 1801 Arbeidsvoorwaarden en personeelsvoorzieningGoede arbeidsvoorwaarden zijn van belang voor het kunnen aantrekkenen behouden van personeel en dus een randvoorwaarde voor goedonderwijs. De situatie op Bonaire, en ook op Saba en Sint Eustatius iscomplex. Arbeidsvoorwaarden, waaronder beloning, zijn niet eenvoudigte vergelijken tussen Europees en Caribisch Nederland. Daarbij moetnamelijk rekening gehouden worden met contextuele verschillen,waaronder het afwijkende belastingstelsel voor CN. Het is van belangstappen te blijven zetten voor het verbeteren van het proces vanarbeidsvoorwaardenvorming.OCW heeft recent een onderzoek laten uitvoeren naar het proces vanarbeidsvoorwaardenvorming voor het onderwijs in CN1. Om te komen toteen toekomstbestendig proces van arbeidsvoorwaardenvorming, enactielijnen voor de korte en lange termijn, gaat OCW de komende periode,samen met alle stakeholders op de eilanden, aan de slag met de aanbeve-lingen uit dit onderzoek: het versterken van de positie van onderwijswerk-gevers en werknemers, en het opbouwen van de benodigde samen-werking voor cao-overleg, inclusief de bijbehorendeondersteuningsstructuur.Wetgeving en sociaal stelselDe SGB benoemt onder meer het arbeidsrecht en de sociale zekerheid alsterreinen waarop op Bonaire nog verouderde en van Europees Nederlandafwijkende regelgeving geldt. Het wettelijk stelsel in CN, gericht op hetverzekeren van adequate bescherming in tal van situaties, loopt inderdaadzichtbaar achter op wat we in Europees Nederland vanzelfsprekendachten. Dat het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)hier volop de aandacht voor heeft, blijkt onder meer uit het door SZWgeïnitieerde onderzoek arbeidsrecht CN2. Op het terrein van de socialezekerheid is een vergelijkende analyse aangekondigd3. Deze is naar ik hebbegrepen met de bestuurlijke partijen in CN gedeeld. Op het socialestelsel is en wordt er al veel in gang gezet; de brief met prioritaireonderwerpen op het domein van SZW die eind vorig jaar aan uw Kamer isgezonden4, geeft daar blijk van. Ik meen dat we hiermee serieuze stappenzetten om het arbeidsrecht en de sociale zekerheid in CN te versterken.Wijziging van de wet studiefinanciering BESMomenteel werkt OCW aan een wetsvoorstel dat de Wet studiefinan-ciering BES (WSF BES) wijzigt5. Over de voortgang daarvan wordt uwkamer nog in de eerste helft van dit jaar geïnformeerd. Het wetsvoorstelheeft als doel een zoveel als mogelijk gelijkwaardig voorzieningenniveaubinnen de WSF BES te creëren ten opzichte van de Wet studiefinanciering2000, met goed uitvoerbare oplossingen. Hierbij worden onder meerrekening gehouden met de andere context en andere studentenaantallen.1Naar een beter proces voor arbeidsvoorwaardenvorming voor onderwijspersoneel in CaribischNederland | Rapport | Rijksoverheid.nl2Kamerstukken 2025–2026, 29 544, nr. 13053Kamerstukken 2023–2024, 36 557, nr. 7, pag. 54Brief van 21 november 2025, Kamerstukken 2025–2026, 36 800 IV, nr. 255Kamerstukken II 2025–2026, 24 724, nr. 248Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VIII, nr. 1802 Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs, de Wet voortgezetonderwijs 2020 en enkele andere wetten, alsmede tot intrekking van deWet educatie en beroepsonderwijs BES en de Wet sociale kanstrajectenjongeren BES vanwege de modernisering van de regels voor beroeps- envolwassenenonderwijs en het voorkomen en bestrijden van voortijdigschoolverlaten in Caribisch Nederland.Twee specifieke BES-wetten die we sinds 2010 kennen, wordeningetrokken. Deze wetten zijn verouderd en de uitvoeringspraktijk isdaarmee soms niet meer in lijn te brengen. Dat is goed nieuws omdat wein het beroepsonderwijs zien dat er in Caribisch Nederland een flinkeverbeterslag is gemaakt en dit onderwijs in de praktijk grotendeels deEuropees Nederlandse regels volgt.Met dit wetsvoorstel geef ik dan ook gehoor aan het rijksbrede beleid van«comply or explain» ten behoeve van een gelijkwaardig voorzieningen-niveau in Caribisch Nederland. Met name op het gebied van volwassenen-educatie ontbreken de voorzieningen in CN ten opzichte van die inEuropees Nederland nog in de huidige wetgeving. En ook ten aanzien vanhet beleid op het gebied van voortijdig schoolverlaten zijn de verschillenniet goed meer uit te leggen.Hiermee wordt ook in het mbo een stap gezet die eerder al in hetvoortgezet onderwijs werd genomen.Bekostiging die recht doet aan de opdrachtDe SGB vraagt om CN standaard mee te nemen in landelijke subsidierege-lingen, want gelijke wetgeving zonder passende bekostiging ondermijntgelijkwaardigheid. Dit is ook het streven: elke subsidieregeling die hetfunderend onderwijs raakt moet beschikbaar zijn voor de scholen in CN,tenzij er sterke inhoudelijke redenen zijn om dit niet te doen. Wanneer eensubsidieregeling geschikt wordt gemaakt voor CN gebeurt dat op eenmanier die aansluit bij de inrichting en context van de eilanden. Een goedvoorbeeld is de subsidieregeling voor Sterk Techniekonderwijs. De SGB ishiervan penvoerder voor de techniekluwe regio CN (Bonaire, SintEustatius en Saba).Niet alle subsidieregelingen die voor CN worden opengesteld wordengemakkelijk door de betrokken scholen gevonden. Op het onderwijs-platform van 23 maart jl. heeft OCW de scholen daarom inzicht gegeven inde subsidieregelingen waarvan nu al bekend is dat deze de komende 2jaar open zullen worden gesteld.Op het rapport van het Economisch Bureau Amsterdam: «Gelijke kansen,voldoende middelen – Onderzoek naar de toereikendheid van debekostiging van het primair- en voortgezet onderwijs in CaribischNederland»6, waar de SGB in haar brief naar verwijst ontvangt uw Kamervoor de zomer mijn reactie.Tot slotDe Onderwijsraad heeft recent een onderzoek uitgevoerd naar hetfunctioneren van het onderwijssysteem in CN, vijftien jaar na de staat-kundige veranderingen. Hierin is meer fundamenteel naar het gevoerdebeleid gekeken en of dit ook als effect heeft dat de eilandelijke jeugd goed6Eindrapport Gelijke kansen, voldoende middelen - Onderzoek naar de toereikendheid van debekostiging van het primair- en voortgezet onderwijs in Caribisch Nederland (EconomischBureau Amsterdam, september 2025, 41 p.) - Eerste Kamer der Staten-GeneraalTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VIII, nr. 1803 wordt voorbereid voor het vervolgonderwijs, de arbeidsmarkt endeelname aan de samenleving.Dit onderzoek gaat zowel in op de geconstateerde vooruitgang als op eenaantal structurele kwetsbaarheden. In de kabinetsreactie op dit onderzoekzal ik hier, naar verwachting ook nog voor het zomerreces, inhoudelijk opingaan.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,J.Z.C.M. TielenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VIII, nr. 1804