Geannoteerde Agenda informele Energieraad 15 en 16 april

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202421 501-33Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieNr. 1061 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 maart 2024Bijgevoegd vindt u de geannoteerde agenda voor de informeleEnergieraad van 15 en 16 april.De Minister voor Klimaat en Energie,R.A.A. Jetten kst-21501-33-1061ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 10611 Geannoteerde Agenda informele Energieraad 15/16 april 2024Op 15 en 16 april vindt in Brussel de informele Energieraad plaats. Deinformele Energieraad staat volledig in het teken van de bevordering vanduurzame energie-infrastructuur en dan met name met betrekking tot hetuitrollen van elektriciteitsnetwerken. Specifiek wordt in de beleidsdebattengesproken over planning, financiering en risicobeperking van investe-ringen, governance, standaardisering en vergunningverlening om eensnelle realisatie van de benodigde infrastructuur te waarborgen. Tijdensdeze Raad vindt geen besluitvorming plaats.Een belangrijke algemene boodschap die ik wil uitdragen, is het belangvan de versnelling van het aanleggen van de infrastructuur. In deuitvoering lopen veel lidstaten momenteel tegen knelpunten aan zoalslange termijnen voor vergunningverlening. Om de energietransitie eennodige boost te geven richting het behalen van doelen, is het adequaatadresseren van dergelijke randvoorwaarden van eminent belang. Ik zal ditdan ook actief uitdragen richting de huidige Commissie, maar ook richtingeen potentieel nieuwe Europese Commissie.Gecoördineerd en geïntegreerd Europees ElektriciteitsnetwerkNederland onderschrijft het belang van een gecoördineerd en geïnte-greerd Europees Elektriciteitsnetwerk. De integratie van het Europeseelektriciteitsnetwerk, en de uitwisselingsmogelijkheden die dat biedt voorelektriciteit tussen landen, leidt tot positieve welvaartseffecten, zoalslagere prijzen voor huishoudens, bedrijven (die deels internationaalmoeten concurreren) en andere eindgebruikers. Ook draagt het bij aan hetverminderen van prijsvolatiliteit, het verbeteren van de leveringszekerheidvan elektriciteit en de flexibiliteit op het net. De meerwaarde van eenverbonden Europees elektriciteitsnetwerk op die eerste twee facetten isduidelijk gebleken tijdens de energiecrisis.Naast het hebben van voldoende fysieke interconnectie en gezamenlijke(Europese) marktregels is de integratie en ontwikkeling van het Europeseelektriciteitsnetwerk gebaat bij verdere coördinatie en afstemming tussenlidstaten. Daarom onderschrijft Nederland het belang van het OffshoreNetwork Development Plan en Ten Year Network Development Plan, welkeontwikkeld wordt door de Europese koepelorganisatie van transmissiesys-teembeheerders (ENSTO-E). Naarmate de verbondenheid van nationalenetwerken toeneemt, kan elektriciteit makkelijker getransporteerd wordenen zal de flexibiliteit in elektriciteitstransport toenemen. Dit resulteertechter ook in toegenomen wederzijdse afhankelijkheid, die goedeafstemming van beleid vraagt. Voor deze coördinatie werkt Nederlandsamen in verschillende samenwerkingsverbanden, zoals het PentalateraalEnergieforum en de Noordzee-Energiesamenwerking, onderhoudtNederland nauwe bilaterale relaties met haar buurlanden en is het ookactief in Europese fora, zoals de Electricity Coordination Group.Nederland zal tijdens deze gedachtenuitwisseling benadrukken dat deontwikkeling van de nationale elektriciteitsnetwerken van groot belang isin het bredere kader van een geïntegreerd en Europees elektriciteits-netwerk. Hierbij zal Nederland het belang van het versnellen van de bouwvan elektriciteitsinfrastructuur benadrukken. Ook zal Nederland eenoproep doen om opties voor meer flexibel gebruik van elektriciteit teonderzoeke, specifiek ook die opties die kunnen bijdragen aan hetverminderen van transport schaarste op het elektriciteitsnetwerk. Hetkabinet wil de (nieuwe) Commissie oproepen te focussen op hoe deuitvoering van dergelijke integratie van infrastructuur kan verbeteren.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 10612 Naast een goed geïntegreerd en Europees elektriciteitsnetwerk is hetvolgens Nederland ook van belang dat er een geïntegreerde Europeseelektriciteitsmarkt en gezamenlijk marktregels ontwikkeld worden.Nederland zal dit punt inbrengen in de beleidsdiscussie gezien de eerderegenoemde maatschappelijke (welvaarts-) voordelen die de combinatie vaneen geïntegreerd netwerk en geïntegreerde markt hebben. Op dit punt zalNederland ook vragen om meer aandacht voor een gelijk speelveld watbetreft de methodologie voor netwerktarieven voor nieuwe techniekenzoals elektrolysers en batterijen en de energie-intensieve industrie. Dit isvan belang om een gelijk Europees speelveld te borgen en vaart tekunnen maken met de verduurzaming van de industrie. Bovendien zalNederland wijzen op het belang van een duidelijk kader voor grensover-schrijdende deling van kosten van offshore infrastructuurprojectenwanneer die aan meerdere landen ten goede komen.Tot slot zal Nederland naast de bovenstaande punten ook benadrukkendat het van belang is om niet enkel te kijken naar elektriciteitsinfra-structuur, maar ook naar die van andere energiedragers en de samenhangdie tussen deze bestaat. Hierbij zal Nederland verwijzen naar de ervaringdie het op dit punt heeft en specifiek aandacht vragen voor de snelle uitrolvan een Europese waterstofbackbone en waterstofopslag.Financiering en risicovermindering van grensoverschrijdendeinvesteringen in energie-infrastructuurGezien de forse (publieke) investeringen die nodig zijn voor energie-infrastructuur is het belangrijk om de financieringsbehoefte voor(grensoverschrijdende) energie-infrastructuur beter in kaart te brengen.Netbeheerders staan voor een grote investeringsopgave die voorgefinan-cierd moet worden. Nederland verwelkomt daarom de aandacht die wordtgegeven aan het verbeteren van publieke en private financierbaarheid vanenergie-infrastructuur. EU fondsen, zoals de Connecting Europe Facility(CEF), kunnen een belangrijke rol spelen voor uitrol van grensoverschrij-dende energie infrastructuur.Gezien de potentie van wind op zee op de Noordzee en de daarvoorbenodigde investeringen zal Nederland de Commissie oproepen omkostendeling tussen lidstaten voor infrastructuur ten behoeve van wind opzee te bevorderen. Daarbij zal ook oog moeten zijn voor de verschillendesoorten verbindingen om de energie aan land te krijgen.Schaalvergroting (standaardisatie) en snelheid (vergunningver-lening) van energie-infrastructuurMet betrekking tot standaardisatie wil ik meegeven dat verdere standaar-disatie van netcomponenten kostenvoordelen met zich mee kan brengenen Europese toeleveranciers beter in staat kan stellen de productie van denodige netcomponenten op te schalen. Dit mag concurrentie en innovatiealleen niet in de weg staan.De urgentie een nieuwe energievoorziening voor Nederland te realiserenen de toenemende netcongestie vragen om tijdige realisatie van energieinfrastructuur. Daarbij heeft de energietransitie (na de constructiefase) ookeen positieve uitwerking ten aanzien van natuur en milieu, wegens deafnemende uitstoot van broeikasgassen en stikstof. Het ministerie voorEconomische Zaken en Klimaat heeft geïnventariseerd welke mogelijk-heden er binnen de bestaande nationale wettelijke kaders zijn om teversnellen, en welke juridische aanpassingen tot versnelling kunnenleiden. We werken momenteel aan de implementatie van de meestTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 10613 kansrijke nationale versnellingsopties (zoals aangekondigd in Kamerstuk32 813, nr. 1193).Naast nationale wet- en regelgeving is er ook Europese wet- en regel-geving die de uitvoering van energietransitie kan helpen of hinderen. Hetbetreft al geldende en aankomende Europese regels, zoals de Europese«verordening tot vaststelling van een kader om de inzet van hernieuwbareenergie te versnellen» (Noodverordening EU 2022/2577) en herziening vande richtlijn voor hernieuwbare energie (REDIII)(EU 2018/2011). Dezeregelingen leiden nog niet tot versnelling doordat de regels slechtsvoorzien in gedeeltelijke afwijken van Europese regelgeving, zoals deVogel- en Habitatrichtlijn. Ik werk nauw samen met de Minister voorNatuur en Stikstof om te zien hoe deze regelingen versoepeld kunnenworden.Het kabinet blijft bovendien kijken naar mogelijkheden om meer flexibi-liteit te verkrijgen in huidige en toekomstige Europese wet- en regelgevingom de energietransitie te versnellen. De insteek is om hierbij in te zettenop het aanpakken van knelpunten en verder stroomlijnen van vergunning-verlening op Europees niveau. Dit dient gepaard te gaan met een stevigeborging en versterking van de positie van de natuur en het milieu.Nederland verwelkomt dat de Commissie lidstaten ondersteunt bij deimplementatie van de Europese kaders voor versnelling van vergunnings-procedures voor elektriciteitsinfrastructuur. Daarnaast blijft het van belangom mogelijkheden te onderzoeken om de vergunningsprocedures ookvoor andere soorten energie-infrastructuur, zoals waterstof, testroomlijnen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 10614