Inbreng verslag schriftelijk overleg over de geannoteerde Agenda Raad Algemene Zaken van 22 september 2026

Brontekst

2026D41410INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGBinnen de vaste commissie voor Europese Zaken heeft een aantal fractiesde behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen over de brief van deMinister van Buitenlandse Zaken d.d. 4 september 2026 inzake degeannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken d.d. 22 september2026 en de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 13 juli 2026inzake het Jaarbericht over de inbreng van de Nederlandse regering inzaken waarin het Hof van Justitie van de Europese Unie in 2025 uitspraakheeft gedaan (Kamerstuk 36 800 V, nr. 106).De voorzitter van de commissie,Van MeetelenDe griffier van de commissie,Blom nds-tk-2026D414101 InhoudsopgaveI.Vragen en opmerkingen vanuit de fractiesVragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractieII.Reactie van de Minister van Buitenlandse Zaken I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractieDe leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van degeannoteerde agenda voor de Raad Algemene Zaken van 22 september2026. Hierover hebben zij nog enkele vragen.In de media lezen de leden van de D66-fractie dat de steun voor nieuweeigen middelen zou toenemen. Herkent het kabinet dat beeld? Welkemogelijkheden voor eigen middelen hebben er allemaal op tafel gelegen?Welke eigen middelen heeft Nederland zelf voorgesteld?De leden van de D66-fractie zijn positief over de stap van het kabinet omsamen met andere landen op te roepen tot het afschaffen van de veto’s inhet gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Welke concretevervolgstappen zal deze oproep krijgen? Zal deze coalitie, en dus ookNederland, dit ook concreet inbrengen tijdens de Europese Raad en/of deRaad Algemene Zaken?De leden van de D66-fractie hebben in de afgelopen maanden meerderemoties ingediend die raken aan de onderwerpen op de agenda van deRaad Algemene Zaken en de Europese Raad. Kan de Minister voor devolgende moties aangeven welke concrete opvolging hieraan is gegevenen welke opvolging hieraan nog zal worden gegeven?•Motie van de leden Van der Werf en Klos over zich ervoor inzetten datwordt begonnen met de voorbereiding en opstelling van een toekom-stig EU-toetredingsverdrag met Oekraïne (Kamerstuk 36 045, nr. 298);•Motie van de leden Klos en Becker over een coalitie voor de ontwikke-ling van een Europese variant van de Five Eyes-samenwerking(Kamerstuk 21 501-20, nr. 2406)•Motie van het lid Klos over instemmen met de zes onderhandelings-clusters voor de EU-toetreding van Oekraïne (Kamerstuk 23 987,nr. 408)•Motie van het lid Becker c.s. over met gelijkgestemde landen bij deEuropese Commissie pleiten voor versterking van het toetredingspro-ces (Kamerstuk 23 987, nr. 399);•Motie van het lid Klos c.s. over draagvlak zoeken voor een Europeseveiligheidsraad (Kamerstuk 36 800 V, nr. 48).De leden van de D66-fractie kijken met zorgen naar de verkiezingswinstvan de Alternative für Deutschland (AfD) in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Deelt het kabinet deze zorgen?Welke inzet gaan we van dit kabinet concreet zien om nog voor de wintertot extra steun voor Oekraïne te komen? Welke mogelijkheden ziet hetkabinet daartoe? Hoe werkt het kabinet concreet aan meer luchtafweer enmeer langeafstandsraketten voor Oekraïne?2 Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractieDe leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomenvan de geannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken van22 september 2026 in Brussel. Ze hebben aanleiding gezien tot het makenvan een aantal opmerkingen en het stellen van nadere vragen.Meerjarig Financieel Kader (MFK)De leden van de VVD-fractie vragen wat de verwachting is van het kabinetvan de volgende versie van het MFK-onderhandelingsdocument dat hetIerse Voorzitterschap nog moet presenteren. Deze leden moedigen hetkabinet aan vast te houden aan de inzet voor het MFK zoals ookafgesproken in het coalitieakkoord: de Nederlandse afdrachten aan deEuropese Unie (EU)-begroting verbeteren door de voorgestelde omvangvan het MFK te verlagen, de korting die Nederland ontvangt op de brutonationaal inkomen (bni)-afdracht behouden en de perceptiekostenver-goeding op 25 procent houden en tevens de begroting moderniseren doormiddelen meer in te zetten voor de strategische doelen van Europa. Zijzijn het ermee eens dat de Europese begroting meer gericht moet wordenop het versterken van het Europees concurrentievermogen, onderzoek eninnovatie, een stevig migratie- en asielbeleid, veiligheid en defensie. Datbetekent dus ook gericht kijken waar het minder kan. In hoeverre verwachtde Minister dat landbouw en cohesie uiteindelijk substantieel moeteninleveren om ruimte te maken voor defensie, veiligheid en concurrentie-kracht? Of is denkbaar dat een lagere EU-begroting behaald wordt doorjuist in te leveren op de moderniseringsprioriteiten? Dit laatste is iets watde leden van de VVD-fractie uiteraard geen goed idee zouden vinden.De leden van de VVD-fractie constateren dat voorzitter van de EuropeseRaad Costa op zijn rondreis eerst vijf «Friends of cohesion» heeft bezochten een land als Zweden tijdens zijn rondreis overslaat met als reden dekomende verkiezingen. Wat vindt het kabinet van het programma vanCosta? Stelt de voorzitter alle lidstaten die een slanker MFK willenvoldoende in staat deze boodschap over te brengen? Is ook deverwachting van het kabinet dat Zweden zich op lijkt te maken voor eennog hardere lijn in de onderhandelingen over de EU-begroting 2028–2034als de sociaaldemocraten, die de begroting verder willen verkleinen en dekorting willen behouden, aan de macht gaan komen? Is Nederland bereidmet Duitsland, Zweden en andere landen die een slimmer en slanker MFKwillen te blijven optrekken?De leden van de VVD-fractie vragen hoe het kabinet het tijdspad voor deonderhandelingen ziet en de deadline van voorzitter Costa, dat een enander voor het eind van het jaar besloten zou moeten zijn, vanwegeverkiezingen in onder andere Frankrijk. Klopt het dat ook Frankrijk nuachter die deadline staat? Welke landen zijn voor- en tegenstander vandeze deadline? Is het kabinet het eens dat we ons niet in deadlinesmoeten laten dwingen maar dat een goed resultaat belangrijker is?De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet eind november eenextra top verwacht om een akkoord voor te bereiden, waarna in decemberde beslissende onderhandelingen plaatsvinden in de Europese Raad. Of isook een schema denkbaar waarbij de onderhandelingen het nieuwe jaarin gaan?De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet kan toezeggen geenander standpunt in te nemen ten aanzien van het MFK en geen concessiesdaaraan te doen zonder van tevoren eerst de Tweede Kamer in staat testellen daarover een uitspraak te doen.3 Voorts vragen de leden van de VVD-fractie in hoeverre de toekomstigefinanciering van Oekraïne volgens de Minister gevolgen heeft voor deonderhandelingen over de nieuwe EU-begroting.De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd wat het kabinet vindt van dediscussie die diverse landen gestart zijn over het belang van cohesiemid-delen voor het concurrentievermogen van regio’s, waarmee hetonderwerp concurrentievermogen rechtstreeks gelinkt wordt aan decohesiefondsen. Is het kabinet bereid in de discussies over de cohesie-fondsen ook steeds te vragen naar de objectief aangetoonde effectiviteitervan en ook gericht voorstellen te doen waar het minder kan?Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie hoe het kabinet aankijkttegen de discussie over middelen die gepaard gaan met eventueleEU-uitbreiding en de discussie over het toekomstig MFK. Hoe speeltmogelijke uitbreiding überhaupt een rol in de MFK discussie? Is hetkabinet het eens dat indien extra middelen nodig zouden zijn vooreventuele uitbreiding, deze binnen hetzelfde budget van het MFK moetenworden gevonden én dat kritisch moet worden gekeken naar uitgaven dieminder direct bijdragen aan de Europese strategische belangen? Metname de omvang van de externe ambities van de EU onder Global Europeverdient daarbij aandacht wat deze leden betreft. Hoe kijkt het kabinet hiernaar?De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet het ermee eens is datNederland moet blijven inzetten op een geloofwaardige en resultaatge-richte koppeling tussen EU-middelen en conditionaliteit, waarbijuitgangspunt moet zijn dat Europese middelen niet los kunnen wordengezien van de hervormingen en resultaten die nodig zijn om de econo-mische weerbaarheid, concurrentiekracht en houdbaarheid van deoverheidsfinanciën in de lidstaten te versterken. Zo ja: hoe zet het kabinethier op in? Zo nee, waarom niet?De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet van mening is datervaringen met de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit laten zien dat eenkoppeling tussen middelen, concrete hervormingen, mijlpalen enaantoonbare resultaten effectief kan bijdragen aan de uitvoering van eenhervormingsagenda. Waar is dat niet het geval en zitten nog hiaten?De leden van de VVD-fractie stellen dat Nederland in de onderhandelingenover het MFK niet enkel moet inzetten op conditionaliteit richting lidstatenalleen, maar dat ook de besteding van Europese middelen zelf sterkermoet worden getoetst op aantoonbare Europese meerwaarde en hunbijdrage aan gezamenlijke strategische doelstellingen. Is het kabinet hetdaarmee eens? Is het kabinet bereid dit in de EU op de agenda te blijvenzetten en daarbij in te zetten op programma’s waarvan de Europesetoegevoegde waarde en het economische rendement overtuigend kunnenworden aangetoond?De leden van de VVD-fractie menen dat een dergelijke aanpak eenrobuuste governance vereist. Hoe gaat het kabinet hier voorstellen voordoen? Voor programma’s, investeringen en hervormingsafsprakenmoeten vooraf heldere doelstellingen en meetbare indicatoren wordenvastgesteld, met onafhankelijke monitoring (primair door de EuropeseRekenkamer) en periodieke evaluatie. Review- en sunsetclausules zoudendaarbij een standaardonderdeel moeten zijn van nieuwe programma’s. Ishet kabinet het daarmee eens? Is het kabinet het ook eens met hetstandpunt dat wanneer resultaten of Europese meerwaarde uitblijven,middelen moeten kunnen worden heroverwogen, afgeschaald ofbeëindigd? Zo ja, hoe wordt deze realiteit dichterbij gebracht?4 WetgevingsprogrammaDe leden van de VVD-fractie delen de mening van het kabinet dat in eentijd van geopolitieke instabiliteit de EU slagvaardig, welvarend en veiligmoet blijven. Nederland ziet daarbij prioriteiten zoals het versterken vande concurrentiekracht; een modern, betaalbaar en eerlijk MFK; investe-ringen in defensie en veiligheid; het verminderen van migratiedruk enstimulatie van terugkeer. Is het kabinet bereid in algemene zin op deagenda te zetten dat Europese wetgeving niet alleen vastgesteld moetworden maar ook bijgestuurd moet kunnen worden als de impact niet iszoals beoogd? Is het kabinet in dat kader bereid om binnen de EU op kortetermijn te bespreken tegen welke uitvoeringsproblemen men momenteelaanloopt rond het Europees Migratiepact, zoals het niet mogen terug-sturen van Dublinclaimanten door een land als Nederland naar Italiëvanwege de opvangomstandigheden daar? Kan het kabinet ook aangevenhoe de toezegging van de Minister-President richting de leden van deVVD-fractie in het laatste plenair debat over de Europese Raad isuitgevoerd: namelijk als Nederland het onderwerp externalisering vanmigratie op de agenda zetten, eventueel aan de hand van het laatsteWetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR)-rapportdaarover?Rechtsstaatdiscussie over kandidaat-lidstatenDe leden van de VVD-fractie steunen de inzet van het kabinet om in deRaad te onderstrepen dat de kandidaat-lidstaten blijvend aandachtmoeten besteden aan hervormingen. Voor Montenegro is het bij uitstekvan belang dat de rechtsstaat, de binnenlandse veiligheid en de grensbe-waking en capaciteit vóór toetreding daadwerkelijk op orde is. Dit is nietalleen relevant voor het land zelf, maar ook voor de bescherming van debuitengrenzen van de Unie. Deelt het kabinet deze mening? Wil hetkabinet daarbij ook aan de orde stellen hoe we ter plaatse controleren ofwat op papier is afgesproken en is gerealiseerd in de praktijk ook aan allevoorwaarden voldoet?De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet het ermee eens is datpre-accessiesteun maximaal moet worden benut om hervormingen vóórtoetreding af te dwingen, waar het gaat over de rechtsstaat, de rechterlijkemacht, corruptiebestrijding, binnenlandse veiligheid en grensbewaking.De EU verliest na toetreding een deel van haar financiële en politiekehefboom om dergelijke hervormingen af te dwingen. Hoe staat het methet ontwikkelen van een nieuwe generatie toetredingsverdragen waarinruimte is om in te grijpen als sprake is van backsliding op onder andererechtsstaatelementen?Wat de leden van de VVD-fractie betreft kan geen sprake zijn vanvrijblijvende toetreding, maar dienen hervormingen vooraf enaantoonbare te hebben plaatsgevonden als voorwaarde voor verderefinanciële steun.Diversenpunt: Omnibus versimpelingDe leden van de VVD-fractie sluiten zich aan bij het kabinetsstandpunt datregeldrukvermindering een prioriteit moet zijn. Hoe draagt het kabinet eraan bij dat dit wel met solide wetsvoorstellen gebeurt die ook op hunbeurt wel getoetst zijn op impact?5 Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractieDe leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerdeagenda voor de Raad Algemene Zaken van 22 september 2026 en hebbenhierover de volgende vragen.De leden van de PVV-fractie lezen dat het kabinet de omvang van hetnieuwe MFK verder wil verlagen. Deze leden verzoeken het kabinetconcreet aan te geven hoeveel miljard euro er minimaal van het huidigevoorstel af moet voordat Nederland van een aanvaardbare begroting kanspreken, en wat dit zou betekenen voor de jaarlijkse afdrachten.De leden van de PVV-fractie vragen daarnaast hoeveel de voorgesteldeomvang sinds de start van de onderhandelingen inmiddels daadwerkelijkis gedaald en in hoeverre het kabinet van mening is dat de inzet om debegroting fors naar beneden te krijgen tot nu toe resultaat heeft gehad.De leden van de PVV-fractie constateren dat het kabinet positief staattegenover resultaatgerichte financiering, terwijl de Europese Rekenkamer(ERK) nog tekortkomingen ziet bij onder andere: controle, fraude enbetrouwbaarheid. Deze leden vragen welke aanbevelingen van de ERKvoor het kabinet daadwerkelijk een voorwaarde zijn voor instemming methet nieuwe MFK.De leden van de PVV-fractie constateren daarnaast dat in het voorgestelderesultaatgerichte financieringsmodel betalingen uit EU-begroting wordengekoppeld aan het behalen van mijlpalen en doelstellingen, waarbij deERK waarschuwt voor tekortkomingen in de betrouwbaarheid. Deze ledenvragen wie financieel verantwoordelijk is wanneer achteraf blijkt dat deEU-middelen zijn uitbetaald op basis van onjuiste of onvoldoendebetrouwbare gegevens: de betrokken lidstaat, de Europese Commissie ofuiteindelijk de gezamenlijke EU-begroting.De leden van de PVV-fractie constateren dat het Nationaal en RegionaalPartnerschapsplan (NRPP)-voorstel geen uniforme minimumvereistenbevat voor fraudebestrijding en dat lidstaten ruimte krijgen om hetvereiste niveau van controles zelf te beoordelen. Deze leden vragen hoehet kabinet voorkomt dat hierdoor verschillen ontstaan in de strengheiden kwaliteit van controles tussen lidstaten.De leden van de PVV-fractie constateren dat er druk bestaat om nog ditjaar overeenstemming te bereiken over het MFK. Deze leden vragen welkNederlands belang ermee is gediend om de onderhandelingen teversnellen en snel af te ronden. Zij vragen of het kabinet kan bevestigendat een kalenderdeadline nooit reden zal zijn om akkoord te gaan met eenbegroting die voor Nederland financieel of inhoudelijk onvoldoende is.De leden van de PVV-fractie constateren dat Oekraïne naar verwachtingopnieuw op de agenda van de Europese Raad staat. Deze leden verzoekenhet kabinet een actueel overzicht te geven van de bilaterale militaire,financiële en humanitaire steun aan Oekraïne per EU-lidstaat, zowel inabsolute bedragen als per hoofd van de bevolking.De leden van de PVV-fractie vragen tot slot welk concreet resultaat deherhaalde Nederlandse inzet om andere Europese landen een groteraandeel van de steun aan Oekraïne te laten dragen inmiddels heeftopgeleverd. Deze leden vragen welke lidstaten hun bilaterale bijdragesinds de laatste Nederlandse oproepen aantoonbaar hebben verhoogd enbij welke landen de bijdrage achterblijft.6 Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractieDe leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomenvan geannoteerde agenda informele Raad Algemene Zaken van22 september 2026. Zij hebben enkele vragen over de voorbereiding vande Europese Raad.De leden van de SGP-fractie vragen of het kabinet bereid is zich er in deRaad Algemene Zaken voor in te zetten dat de gebeurtenissen rond demassale toestroom van migranten naar de Spaanse exclave Ceuta wordenbesproken onder het onderwerp «migratie» en worden toegevoegd aande agenda van de Europese Raad van 15 en 16 oktober, met daarbijspeciale aandacht voor de verantwoordelijkheden van de Spaanseautoriteiten, Frontex en de Marokkaanse overheid, alsmede voor de doorpremier Sánchez geuite beschuldiging aan het adres van Israël. Is hetkabinet daarnaast bereid zich in te spannen voor openbaarmaking van hetonderzoek van de Europese Dienst voor Extern Optreden (EEAS) waarpremier Sánchez naar verwijst?II. Reactie van de Minister van Buitenlandse Zaken 7

Versie 515ca2daa3cae652f434ee087cb108b93efea090696d9600cc80ce603495e95e · Officiële bron.