Bestuurlijke reactie AcICT-advies rationalisatie Cool: Gen Inkomensheffingen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 066BelastingdienstNr. 1500 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2025Met deze brief informeer ik uw Kamer over het definitieve advies van hetAdviescollege ICT-toetsing (hierna: het Adviescollege) over het projectrationalisatie Cool:Gen binnen de keten Inkomensheffingen (hierna: IH). Inoktober 2024 heeft mijn ambtsvoorganger uw Kamer geïnformeerd overde effecten van het Hoge Raad-arrest Box-3 op de doorlooptijd van deuitfasering van Cool:Gen en daarbij aangegeven dat het Adviescollegeonderzoek ging doen naar dit project1. Bijgevoegd vindt u het definitieveadviesrapport met de bevindingen van het Adviescollege dat ik op 17 april2025 heb ontvangen.In deze brief zal ik eerst het project rationalisatie Cool:Gen binnen deketen IH inleiden. Vervolgens zal ik ingaan op de conclusies en deaanbevelingen uit het rapport en daarbij aangeven welke acties deBelastingdienst neemt om opvolging te geven aan de aanbevelingen vanhet Adviescollege. Gezien het grote maatschappelijke belang van dezeuitfasering wil de Belastingdienst de mogelijkheden om verbeteringendoor te voeren optimaal benutten. De waarschuwing van het Advies-college met betrekking tot eventuele uitloop neemt de Belastingdienstdaarom serieus. Met de opvolging van de aanbevelingen worden extrawaarborgen ingebouwd. De Belastingdienst heeft hiermee vertrouwen inde planning om dit moderniseringstraject uiterlijk eind 2027 te voltooien.Het onderzoek van het Adviescollege heeft zich specifiek gericht op deuitfasering van Cool:Gen binnen de keten IH. Over de uitfasering vanCool:Gen in andere ketens heb ik uw Kamer in mijn brief van 6 maart20252 geïnformeerd. De Belastingdienst zal niettemin in deze anderetrajecten kijken naar mogelijkheden tot verbetering, naar aanleiding vanhet onderzoek dat is gedaan in de keten IH.1Kamerstuk 31 066, nr. 14292Kamerstuk 31 066, nr. 1463 kst-31066-1500ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 15001 Over de uitfasering Cool:GenDe Belastingdienst is verantwoordelijk voor de heffing van de inkomsten-belasting van alle belastingplichtigen. Dit loopt grotendeels via hetAangifte Belasting Systeem (ABS). Ongeveer twee derde van het ABS isontwikkeld met de ontwikkelingssoftware Cool:Gen. In 2019 is deBelastingdienst begonnen met de uitfasering van Cool:Gen. Hierbij wordtde inkomensheffingsapplicatie ABS – die oorspronkelijk in Cool:Gen isontwikkeld – vervangen door JAVA-programmatuur.Uw Kamer is in eerdere brieven geïnformeerd over de noodzaak van hetuitfaseren van Cool:Gen.3 Die noodzaak is onverminderd: het uitfaserenvan Cool:Gen is en blijft noodzakelijk om de continuïteit van deICT-systemen van de Belastingdienst voor de toekomst te garanderen. Deexpertise van deze verouderde ontwikkelingssoftware wordt binnen enbuiten de Belastingdienst steeds schaarser. Het is bovendien complex omwetswijzigingen op een snelle en juiste manier door te voeren in dezesystemen. Daarnaast stijgen de licentiekosten voor de Belastingdienst.De doorlooptijd van de uitfasering van Cool:Gen binnen de keten IH is,zoals uw Kamer bekend is, beïnvloed door de herstelwerkzaamheden alsgevolg van Hoge Raad-arresten met betrekking tot Box 34. Deze capaciteithad anders eerder ingezet kunnen worden voor de uitfasering vanCool:Gen.Kern van het adviesHet Adviescollege onderschrijft de keuze van de Belastingdienst om – meteen stapsgewijze aanpak en een doordachte migratiestrategie – in tezetten op de uitfasering van Cool:Gen. In het rapport stelt het Advies-college desondanks dat de continuïteit van de inkomensheffingen in detoekomst risico loopt omdat de gewenste oplossing niet tijdig gereali-seerd wordt. Dit wijt het Adviescollege aan onvoldoende grip op devervanging.Om een – onvoorziene – uitloop verder tot een minimum te beperkenheeft het Adviescollege onderstaande conclusies en aanbevelingengegeven. Onder deze tabel wordt inhoudelijk op de punten ingegaan:ConclusieAanbevelingA. Prioriteit voor niet urgente activiteiten werktvertragend.1. Zorg voor sturing met adequaat mandaat.B. Onvoldoende projectmatige beheersingmaakt sturing moeizaam.2. Verbeter projectmatige beheersing voor devervanging van Cool:Gen.C. Het ontwikkelproces leidt niet tot eenkwalitatief goede oplossing.3. Zorg dat het vernieuwde systeem metvoldoende kwaliteit wordt opgeleverd. Acties naar aanleiding van het adviesDe Belastingdienst neemt de conclusies van het Adviescollege serieus. Deaanbevelingen helpen de Belastingdienst om aanvullende verbeteringendoor te voeren en worden opgevolgd.Bij de inschatting van de verwachte doorlooptijd door het Adviescollege iseen (lineaire) berekening, gebaseerd op de productiviteit uit het verleden,gebruikt. Deze is niet maatgevend voor de rest van het project, deBelastingdienst verwacht namelijk een toename van de productiviteit. De3Voor het laatst in Kamerstuk 31 066, nr. 14294Kamerstuk 31 066, nr. 1429Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 15002 afgelopen periode stond het traject voor de rationalisatie Cool:Gen in hetteken van het opleiden en inwerken van teams en het neerzetten van derandvoorwaarden, zoals bijvoorbeeld ontwikkelomgevingen. Bovenstaandis ook de reden dat de Belastingdienst – na opvolging van de adviezen vanhet Adviescollege – vertrouwen houdt in het realiseren van de eerdergecommuniceerde planning.Uiteraard kunnen zich ontwikkelingen en factoren voordoen die tot eenander tijdpad kunnen leiden. Indien bijstelling noodzakelijk is, zal ik uwKamer informeren over de dilemma’s en mogelijkheden.Ik zal hieronder per aanbeveling ingaan op de verschillende verbete-ringen.1. Opvolging «Zorg voor sturing met adequaat mandaat» Het Adviescollege bevestigt dat de rationalisatie Cool:Gen IH een groteopgave is voor de Belastingdienst. Mede daarom doet het de aanbevelingom de besturing voor dit programma te versterken. De Belastingdiensterkent het belang van een stevige besturing op het programma. DeBelastingdienst is inmiddels gestart met het aanscherpen van debesturing en neemt hierbij de aanbevelingen van het Adviescollege mee.Voor dit project wordt verder een hoog ambtelijke stuurgroep ingesteldonder leiding van de ketenvoorzitter Inkomensheffingen als integraaleindverantwoordelijke voor de realisatie van het traject. Hiermee wordtaangesloten bij de het programma Besturing Belastingdienst en derecentelijk geïmplementeerde hoofdstructuur5. De stuurgroep ziet toe opde voortgang en productiviteit en zal, indien nodig, mitigerende maatre-gelen treffen.2. Opvolging «verbeteren projectmatige beheersing voor devervanging van Cool:Gen» Conform het uitgebrachte advies zal de Belastingdienst de projectmatigebeheersing intensiveren, met bijzondere aandacht voor het monitoren vanzowel de voortgang als de geleverde kwaliteit. Uiterlijk eind Q2–2025 zalde stuurgroep de planning en mijlpalen beoordelen en daar waar nodigaanscherpen. Door een hogere cadans van de voortgangsrapportageskunnen knelpunten eerder worden geconstateerd en weggenomen.Verder zal de Belastingdienst in de planning ook maatregelen onder-zoeken voor het onverhoopt langer gebruik van Cool:Gen. Aanvullendhierop wil de Belastingdienst de schaarse capaciteit die beschikbaar isvoor de uitfasering van Cool:Gen zoveel mogelijk ontzien van eventueleandere werkzaamheden, als gevolg van nieuwe wetgeving. Er wordtonderzocht hoe de capaciteit binnen de keten IH kan worden versterkt.Met betrekking tot het Logisch Data Model (LDM), een veelgebruiktemanier van softwareplanning en -management, adviseert het Advies-college om een impactanalyse uit te voeren. De Belastingdienst zal dezeimpactanalyse uitvoeren en op basis hiervan afwegen of het traject wordtvoortgezet, tijdelijk wordt gepauzeerd of volledig wordt stopgezet. Detotale kosten en de impact op de planning worden in deze analysemeegenomen.Het Adviescollege vermeldt dat de overdracht van VpB uit IH in eenvergevorderd stadium is en geeft daarbij aan dat de afhankelijkhedentussen VpB en IH-activiteiten extra aandacht vragen. De Belastingdienst5Kamerstuk 31 066, nr. 1463.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 15003 herkent de aanbeveling en zal de extra aandacht binnen de stuurgroepnader concretiseren.Bovenop de aanbevelingen van het Adviescollege zal de Belastingdienstook andere mogelijkheden voor een verbeterde projectmatige beheersingonderzoeken zoals het inzetten van (externe) Quality Assurance(kwaliteitsborging).3. Opvolging «zorgdragen voor voldoende kwaliteit van hetvernieuwde opgeleverde systeem» Het Adviescollege geeft rond deze aanbeveling een aantal adviezen,bijvoorbeeld over de vastlegging van testwerkzaamheden, om dekwaliteitsborging te verbeteren. De Belastingdienst zal deze adviezenopvolgen en neemt dit mee in de bestaande kwaliteitsborging. Kwaliteits-borging maakt sinds de start van rationalisatie Cool:Gen structureelonderdeel uit van het project. Op dit moment is een derde van de migratiegerealiseerd en functioneert stabiel.De niet-functionele eisen, strategische uitgangspunten rondom informa-tiebeveiliging en softwarearchitectuur, zullen nader bekeken en aange-scherpt worden. De nieuw ingestelde stuurgroep zal hierop toezien.Verder zullen de testwerkzaamheden in lijn met het advies wordenuitgebreid en geïntensiveerd. Hierbij zal ook worden toegezien op deadequate schriftelijke vastlegging. De eerder in deze brief genoemdeuitwerking van andere maatregelen op het domein van projectmatigebeheersing zoals Quality Assurance kunnen ook voorzien in een sterkerekwaliteitsborging.AfsluitendIk wil het Adviescollege bedanken voor het uitgevoerde onderzoek, datheeft geleid tot waardevolle en wenselijke aanscherpingen binnen hetproject. Over zes maanden zal een tussentijdse evaluatie van het projectplaatsvinden. Uw Kamer wordt over de verdere voortgang geïnformeerdvia de periodieke stand-van-zaken-brief.De Staatssecretaris van Financiën,T. van OostenbruggenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 15004