Uitwerking Vergoeding in Onderzoek

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 689Herziening ZorgstelselNr. 1322 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 december 2025Met deze brief informeer ik uw Kamer over de nadere uitwerking van heteerder aangekondigde beleidsinstrument Vergoeding in Onderzoek (ViO).Mijn voorganger heeft uw Kamer in de brief1 over de voortgang verbe-teren en verbreden van de toets op het basispakket op 12 juni jl. geïnfor-meerd over dit beleid.ViO is het instrument dat het mogelijk maakt om bestaande zorg waarbijonduidelijkheid over de effectiviteit is, tijdelijk onder voorwaarde vanonderzoek, te blijven vergoeden.AchtergrondDe houdbaarheid van onze zorg staat onder druk, zowel in personele als infinanciële zin. Daarnaast is het in het belang van de patiënten en alleverzekerden in Nederland dat er alleen effectieve (passende) zorg vergoedwordt vanuit het basispakket. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en hetAanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) zijn er daarom afsprakengemaakt die bijdragen aan de beweging naar meer passende zorg.Onderdeel hiervan zijn de afspraken die gemaakt zijn over het maken vanscherpe keuzes over welke zorg wel en welke zorg niet vanuit hetbasispakket moet worden vergoed. Om deze keuzes te maken is er ookafgesproken dat er in de toekomst meer zorg getoetst gaat worden aan dewettelijke criteria. Een behandeling die qua effectiviteit niet of onvol-doende bijdraagt, hoort niet vergoed te worden vanuit de basisverze-kering.Onderzoek naar effectiviteit van zorgOm de effectiviteit van een behandeling vast te kunnen stellen, hebbenpartijen goede onderzoeksgegevens nodig. In vrijwel alle gevallen doet1Kamerstuk 29 689, nr. 1296 kst-29689-1322ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 689, nr. 13221 het veld zelf onderzoek naar de effectiviteit van zorg wanneer hieronzekerheid over is. Het initiatief voor het doen van dit onderzoek ligt dusook in de eerste plaats bij het veld zelf. Om dit onderzoek mogelijk temaken heeft mijn voorganger het Kaderprogramma Passende zorg (KPPZ)ingericht. Binnen dit subsidieprogramma wordt ook gestuurd oponderzoek naar effectiviteit van zorg met een focus op de vraagstukkenmet de grootste maatschappelijke impact.In sommige gevallen komt dit onderzoek echter niet uit zichzelf tot stand.Wanneer onderzoek niet van de grond komt bij zorg met een grotemaatschappelijke impact, vind ik dit uit principe onwenselijk. Bijvoorbeeldals het gaat om zorg die gegeven wordt aan grote groepen patiënten,aandoeningen met een hoge ziektelast, of behandelingen met hoge kostenof een grote impact op de arbeidsinzet of het milieu. Het Zorginstituutheeft in 2024 een maatschappelijk agenderingskader2 opgesteld, waarmeepartijen op basis van de maatschappelijke impact kunnen bepalen welkeonderwerpen het meeste prioriteit hebben.Ik zie het instrument ViO als het sluitstuk van de gehele onderzoeksketengericht op het toetsen op (kosten)effectiviteit en passendheid van de zorg.Als het veld er echt zelf niet uit komt en als het gaat om zorg met eengrote maatschappelijke impact, wil ik sturen op de totstandkoming vanonderzoek. Het instrument ViO biedt mij de mogelijkheid om dit te doen.Met het instrument ViO geef ik ook invulling aan de afspraak uit het IZAdat als zorg aannemelijk effectief lijkt maar er onzekerheid is rond de matevan effectiviteit, het mogelijk wordt gemaakt om deze zorg voor eenbeperkte tijd te blijven vergoeden met als voorwaarde dat er onderzoekplaatsvindt. De uitvoering van ViO ligt bij het Zorginstituut.Hoofdlijnen van dit beleidWelke zorg komt in aanmerking voor ViO?Om duidelijk te maken welke zorg in aanmerking komt, hanteert hetZorginstituut een aantal voorwaarden. Het instrument ViO is uitsluitendvoor bestaande zorg die op dit moment bij een groot deel van depatiëntenpopulatie uit het basispakket wordt vergoed. Dit terwijl dedesbetreffende zorg op het moment van toetsen van het Zorginstituut nietaan wettelijke criteria voldoet vanwege onvoldoende bewijs over deeffectiviteit van de zorg. De zorg moet volgens betrokken partijen (zoalszorgaanbieders, zorgverleners en patiënten) van toegevoegde waarde zijnvoor de patiënt, op basis van de beschikbare studiegegevens. Tot slotmoet het om zorg gaan met een grote maatschappelijke impact, bijvoor-beeld door een hoge ziektelast, grote financiële consequenties of eengroot arbeidsbeslag.2Rapport – Maatschappelijk agenderingskader: bepalen belangrijke onderwerpen voor pakket-beheer | Zorginstituut NederlandFiguur 1. Schematische weergave van de positie van ViOTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 689, nr. 13222 Uitgangspunten voor de inzet van ViODe belangrijkste uitgangspunten bij de inzet van het instrument zijn datViO alleen wordt ingezet wanneer partijen er gezamenlijk niet in slagenom noodzakelijk onderzoek op te starten. De impact op patiënten moet zoklein mogelijk worden gehouden. Hierbij mag de inzet van ViO geenonredelijke drempels opleveren voor lopende behandelingen. En tot slotmoet de doorlooptijd van het ViO-traject zo kort als mogelijk blijven om deonzekerheid over de toekomst van een behandeling bij patiënten enprofessionals te minimaliserenDe procedure van ViO op hoofdlijnenHet gehele proces van agendering tot duiding van het zorginstituutvia ViO ziet er op hoofdlijnen als volgt uit:1.Aanvraag beoordeling – Wanneer het partijen niet lukt omgezamenlijk onderzoek op te zetten en uit te voeren kan doorveldpartijen bij het Zorginstituut om een beoordeling wordengevraagd. Hierbij kunnen partijen eventueel aangeven dat zij ditin een ViO traject vinden passen.2.Beoordeling – Als uit de concept-beoordeling van het Zorginsti-tuut komt dat de zorg niet bewezen effectief is vanwege onvol-doende bewijs én de zorg voldoet aan de voorwaarden voor deinzet van ViO dan kan het Zorginstituut een ViO-traject adviseren.3.Besluit – Zodra het onderzoek gereed is om te starten, neem ik opbasis van het advies van het Zorginstituut een besluit over hetinzetten van ViO3.4.Uitvoering onderzoek – Partijen voeren het onderzoek uit op basisvan de gemaakte afspraken. Het Zorginstituut monitort devoortgang van het onderzoek, om te voorkomen dat er vertragingoptreedt. De kosten van het onderzoek worden gefinancierd uitsubsidieprogramma’s zoals het KPPZ.5.Definitieve beoordeling – Het Zorginstituut start met de beoorde-ling van de effectiviteit van de behandeling op basis van deonderzoeksresultaten. Valt die beoordeling positief uit, dan blijftde behandeling in het basispakket; is de beoordeling negatief,dan kan de behandeling niet meer worden vergoed vanuit debasisverzekering.Gevolgen voor de patiëntIk wil voorop stellen dat de onderzoeken die in het kader van ViO gedaanzullen worden in het belang van de patiënt zijn. Patiënten willen immerszekerheid hebben dat de zorg die ze ontvangen effectieve zorg is.De inzet van ViO kan ook gevolgen hebben voor patiënten. Zo zullenpatiënten de desbetreffende zorg alleen nog vergoed krijgen als zedeelnemen aan het ingestelde onderzoek. Dit betekent dat er demogelijkheid is dat patiënten binnen een onderzoek in de controlegroepterecht komen, waardoor ze een andere behandeling krijgen dan de zorgdie onderzocht wordt. Ten tweede kan dit ook als gevolg hebben datpatiënten verder moeten reizen omdat mogelijk niet alle behandelcentradeelnemen aan het onderzoek.3Op basis van dit advies besluit de Minister van VWS of het ViO-traject daadwerkelijk kanworden gestart door het wijzigen van de Regeling zorgverzekering Artikel 2.1, vijfde lid, van hetBesluit zorgverzekering, in samenhang bezien met artikel 2.2, eerste lid, van de Regelingzorgverzekering.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 689, nr. 13223 De mogelijke gevolgen voor patiënten zijn inherent aan het doen vanonderzoek. Uitgangspunt is natuurlijk om deze impact minimaal tehouden. Om die reden wordt er o.a. ingezet op tijdige en duidelijkecommunicatie over de inzet en gevolgen van het instrument naarpatiënten toe. Daarom heb ik met het Zorginstituut afspraken gemaaktover de betrokkenheid van en communicatie naar patiënten.Monitoring en evaluatieHet Zorginstituut rapporteert jaarlijks aan mij over de voortgang, inclusiefeventuele aanbevelingen voor bijsturing. Het gaat hierbij met name omuitvoeringstechnische aspecten, zoals waar nodig het verder vereenvou-digen van de procedure of het verminderen van de gevolgen voorpatiënten of deelnemende partijen. Indien de aanbevelingen hiertoeaanleiding geven, dan zal ik op basis van deze rapportage besluiten overtussentijdse aanpassing van het instrument.Daarnaast zal VWS het beleid rond ViO na vijf jaar evalueren. Dezebeleidsmatige evaluatie zal zich richten op de maatschappelijke impactvan het instrument en de doeltreffendheid en doelmatigheid.Tot slotIk zie dit instrument als een belangrijk puzzelstukje in de route naarpassende zorg. Het instrument is een sluitstuk in een toekomstbestendigpakketbeheer, gericht op het passende zorg. Ik volg de toepassing van hetinstrument dan ook met interesse.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J.A. BruijnTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 689, nr. 13224