Voortgang herziening mbo-bekostiging: aanbieding van de doorrekeningen van verschillende opties door PwC

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 524Beroepsonderwijs en Volwassenen EducatieNr. 691 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 januari 2026Het aanpassen van de bekostiging van het mbo is nodig om ervoor tezorgen dat studenten in heel Nederland toegankelijk, kwalitatiefhoogwaardig en divers mbo-onderwijs kunnen volgen. De huidige maniervan bekostigen van mbo-instellingen – grotendeels op basis van studen-tenaantallen – kan in combinatie met krimp leiden tot meer concurrentiein plaats van onderlinge samenwerking. Het levert risico’s op voor regio’sdie te maken hebben met fors dalende studentenaantallen en daaromminder bekostiging ontvangen. Het kan de reistijd voor studenten, hetbehoud van cruciaal en kwalitatief goed onderwijs en de leefbaarheidonder druk zetten. Dat vind ik zorgwekkend, want het mbo is hard nodigom veerkrachtige vakmensen voor bijvoorbeeld de zorg, onze veiligheid,de woningbouw en de energietransitie op te leiden. Daarom werk ik dooraan het toekomstbestendig maken van de bekostiging van het mbo.Met deze brief bied ik uw Kamer het tweede rapport aan van PwC over deherziening van de mbo-bekostiging. Mijn ambtsvoorganger heeft uwKamer in 2025 geïnformeerd over de aanleiding voor de herziening, deontwerpeisen en inhoudelijke doelen voor de nieuwe bekostiging. Ook ishet eerste rapport met een brede inventarisatie van de mogelijkheden enhet advies van de ingestelde Commissie herziening bekostiging mbo metuw Kamer gedeeld.1Dit tweede rapport is een van de bouwstenen om te komen tot eenvoorkeursoptie voor de nieuwe bekostiging. Er zijn drie zeer uiteenlo-pende invalshoeken voor de herziening van de bekostiging geanalyseerd:•een pakket met elementen gericht op vereenvoudiging van debekostiging en maatwerk voor krimp;•een pakket met elementen gericht op het verbeteren van toegankelijk-heid en samenwerking tussen mbo-instellingen en in de regio;1Kamerstukken II, 2024/25, 31 524 nr. 674 en bijlagen (link) kst-31524-691ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 524, nr. 6911 •een pakket met elementen gericht op het bevorderen van arbeids-marktrelevantie en prestaties.Voorbeelden van elementen in de pakketten zijn het vereenvoudigen vande prijsfactoren, het introduceren van een vaste voet, het bieden van eengerichte oplossing voor regio’s die kampen met fors dalende studenten-aantallen of het invoeren van een arbeidsmarktfactor. Deze aanpak biedtmij de gelegenheid om de voorkeursoptie voor de nieuwe bekostiginggebalanceerd samen te stellen door het verstandig combineren vanelementen uit de verschillende pakketten. De voorkeursoptie is daaromnadrukkelijk geen keuze uit één van deze drie pakketten.De effecten van de elementen zijn zowel afzonderlijk als in de samenhangvan de pakketten voor verschillende soorten mbo-instellingen – zoalsberoepscolleges, kleine of grote roc’s – en voor regio’s doorgerekend. Omde financiële effecten inzichtelijk te kunnen maken, zijn de elementenconcreet uitgewerkt. Andere operationalisaties van de elementen leidentot andere resultaten. Er zijn in de analyse daarom gevoeligheidsanalysestoegevoegd. Ook zijn de elementen getoetst aan de inhoudelijke doelen,bijvoorbeeld op het bijdragen aan de toegankelijkheid, doelmatigheid enarbeidsmarktrelevantie van het mbo. Ik versta onder arbeidsmarktrele-vantie het vergroten van de bijdrage van het mbo aan de toekomst vanNederland door bijvoorbeeld op te leiden voor maatschappelijkeuitdagingen in de zorg en de energietransitie. De elementen zijn daarnaastgetoetst aan de ontwerpeisen, zoals het belang van eenvoudigheid,voorspelbaarheid en uitvoerbaarheid van de bekostiging. Ten slotte biedthet rapport inzicht in de kostenstructuur van het mbo.Het rapport biedt in mijn ogen waardevolle analyses van de mogelijk-heden voor de herziening en de financiële effecten daarvan op dembo-instellingen. Maar er is meer nodig om verantwoorde keuzes temaken. Het is bijvoorbeeld belangrijk om te begrijpen welkegedragsprikkels er van de bekostiging uitgaan voor mbo-instellingen. Ikbetrek in mijn besluitvorming de praktijkinzichten van de mbo-sector,waaronder docenten, studenten, mbo-bestuurders, werkgevers en deuitvoering. Ook hecht ik veel waarde aan de inzichten van de Commissieherziening bekostiging mbo. De commissie reviewt dit voorjaar devoorkeursvariant en beoordeelt onder meer het doorlopen proces, deinhoudelijke juistheid en de consistentie van de onderbouwing.Bovendien zijn er naast de bekostiging andere instrumenten om inhoude-lijke doelen als een meer doelmatig en arbeidsmarktrelevant mbo terealiseren, zoals aanpassingen in wet- en regelgeving, toezicht enhandhaving of het maken van bestuurlijke afspraken. Ik wil daarinzorgvuldige en doeltreffende afwegingen maken.Het is voor de herziening van de bekostiging van belang tijdig te startenmet het wetgevingstraject, zodat de nieuwe bekostiging per 2029 kaningaan om een structurele oplossing te bieden voor een toegankelijk mboin de regio. De tijdelijke Regeling aanvullende middelen studentendalingmbo loopt namelijk van 2025 tot en met 2027. Om de continuïteit enkwaliteit van het onderwijs te borgen wordt een oplossing voor 2028meegewogen in de budgettaire besluitvorming in het voorjaar 2026.Uiterlijk in het vierde kwartaal van 2026 zal ik uw Kamer ook naderinformeren over de verkenning van de herziening van de bekostigingssys-tematiek in het hoger onderwijs.Voor het hbo en wo onderzoek ik, samen met de hbo- en wo-sector, of debekostigingssystematiek moet worden aangepast om deze zo goedmogelijk te laten aansluiten bij de uitdagingen van de toekomst. Ik verkenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 524, nr. 6912 bijvoorbeeld mogelijkheden voor een stabielere bekostiging zodat deonderwijsinstellingen ook bij dalende studentenaantallen een goedonderwijsaanbod op peil kunnen houden. Daarnaast verken ik manierenom, bijvoorbeeld via de bekostiging, instellingen te stimuleren om totverdergaande samenwerking te komen op een macrodoelmatig onder-wijsaanbod. In de beleidsbrief vervolgonderwijs, onderzoek en weten-schap (14 maart 2025) is aangegeven dat het streven is om de voorkeur-sopties die uit de verkenning herziening bekostigingssystematiek hogeronderwijs komen in 2026 te presenteren.Om de herziene bekostiging in het mbo tijdig te kunnen invoeren, streef ikernaar om uw Kamer voor de zomer te informeren over de voorkeursoptievoor de nieuwe mbo-bekostiging. Ik stuur het oordeel van de commissieover de voorkeursoptie dan mee. Daarmee kan uw Kamer goed geïnfor-meerd het debat voeren over een manier van bekostigen die het mbo instaat stelt om toegankelijk en kwalitatief hoogwaardig beroepsonderwijste bieden voor de vakmensen van morgen.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,G. MoesTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 524, nr. 6913