Fiscale geheimhoudingsplicht

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 066BelastingdienstNr. 1510 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 juli 2025Fiscale informatie over individuele belastingplichtigen valt onder defiscale geheimhoudingsplicht zoals gecodificeerd in artikel 67 Algemenewet inzake rijksbelastingen («AWR»). Dit raakt aan het grondwettelijkerecht op informatie van het parlement van artikel 68 Grondwet («Gw»).Tijdens de behandeling van het pakket Belastingplan 2025 vroeg KamerlidStultiens (Groenlinks/PvdA) naar de mogelijkheden om informatiever-strekking, in het kader van belastingontwijking, onder deze fiscalegeheimhoudingsplicht te verruimen. Met die achtergrond reflecteer ik indeze brief op doel en strekking van de fiscale geheimhoudingsplicht, hethuidige beleid op het gebied van transparantie, internationale aspecten enmogelijkheden tot verruiming.1Doel en strekking fiscale geheimhoudingsplichtDe fiscale geheimhoudingsplicht behelst – kort gezegd – dat de Belasting-dienst geen uitspraken kan doen over de fiscale positie van individuelebelastingplichtigen. De fiscale geheimhoudingsplicht is strikt vormge-geven: alle fiscale informatie over en van een individuele belasting-plichtige valt hieronder. De fiscale geheimhoudingsplicht beschermt nietalleen de privacy van belastingplichtigen, maar zorgt er ook voor datbelastingplichtigen niet terughoudend zijn in het delen van vertrouwelijkeinformatie met de Belastingdienst, wat de compliance en belastingheffingals geheel ten goede komt. In die zin dient de fiscale geheimhoudings-plicht het belang van de staat.2Tegelijkertijd is goede informatieverstrekking van belang. Hierbij doel ikop zowel informatieverstrekking aan het parlement op basis van artikel 68Gw, als informatieverstrekking aan derden zoals de media. Informatiever-1Kamerstukken II 2024/25, 36 602, nr. 86.2Hierna refereren we naar het privacybelang van de individuele belastingplichtige en het belangvan de staat bij compliance en belastingheffing als geheel met «de belangen van geheim-houding». kst-31066-1510ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 15101 strekking aan het parlement is cruciaal voor de effectieve uitoefening vanzijn controlefunctie. Informatieverstrekking aan derden zoals de media kanvan belang zijn als daarmee maatschappelijke onrust weggenomen kanworden, of als transparantie over overheidshandelen het vertrouwen in deoverheid kan versterken. Het belang van de fiscale geheimhoudingsplichtkan wringen met het belang van een goede informatieverstrekking,waardoor deze belangen per geval tegen elkaar afgewogen moetenworden.Hieronder ga ik dieper in op deze belangenafweging bij openbare enbesloten informatieverstrekking.Huidig beleid op het gebied van transparantieEr zijn drie vormen van informatieverstrekking te onderscheiden, waar ikhieronder op inga. Dit zijn:1.Openbare informatieverstrekking: algemene fiscale informatie;2.Openbare informatieverstrekking: informatie over individuelebelastingplichtigen; en3.(Besloten) informatieverstrekking aan het parlement: informatie overindividuele belastingplichtigen.1. Openbare informatieverstrekking: algemene fiscale informatie Het Nederlandse belastingstelsel is complex. Het is van cruciaal belangvoor het draagvlak voor belastingheffing in het algemeen dat (deuitwerking van) deze complexe regels uitgelegd worden op een manierdie begrijpelijk is voor mensen. De Belastingdienst werkt daarom continuaan laagdrempelige informatievoorziening over het fiscale stelsel op zijnwebsite. Ook worden sinds 2023 de kennisgroepstandpunten van deBelastingdienst op zo laagdrempelig mogelijke wijze openbaargemaakt.De focus in die informatievoorziening ligt op de belastingregels die opgrote groepen belastingplichtigen van toepassing zijn.In sommige situaties is deze algemene fiscale informatie die voor grotegroepen belastingplichtigen van toepassing is, onvoldoende. Dit isbijvoorbeeld het geval als specifieke belastingconstructies besprokenworden in de media of complexe fiscale regels om andere redentoelichting behoeven. In deze informatiebehoefte naar meer complexe ofspecifieke fiscale aangelegenheden wordt onder andere voorzien door hetorganiseren van openbare technische briefings, waarbij het kabinet eentoelichting geef op de relevante onderwerpen en Kamerleden daarovervragen kunnen stellen.Ook op andere gebieden werkt de Belastingdienst aan transparantie overhet belastingstelsel en de uitvoering daarvan. Zo publiceert de Belasting-dienst onder andere een samenvatting van elke grensoverschrijdenderuling met een entiteit, een jaarverslag over de rulingpraktijk, en eenjaarlijkse beoordeling van de rulingpraktijk door een rulingcommissie.Voor wat betreft de rulingpraktijk zijn er weinig landen die méér transpa-rantie bieden dan Nederland. Het kabinet streeft ernaar om die positie aande top te behouden en waar mogelijk te verstevigen, met inachtnemingvan de belangen bij geheimhouding van fiscale informatie. In dit kaderwordt bijvoorbeeld bezien in hoeverre rulings met natuurlijke personendie vanaf 1 januari 2026 binnen EU-lidstaten uitgewisseld worden op basisvan Richtlijn (EU) 2023/2226 (DAC8), op dezelfde wijze geanonimiseerdopenbaargemaakt kunnen worden als grensoverschrijdende rulings metentiteiten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 15102 Door de aandacht die het kabinet besteedt aan het verstrekken vanalgemene of geanonimiseerde fiscale informatie wordt voorzien in eeninformatiebehoefte zonder dat inbreuk gemaakt wordt op de belangen vangeheimhouding.2. Openbare informatieverstrekking: informatie over individuelebelastingplichtigen De hoofdregel in de fiscaliteit is vertrouwelijkheid van informatie. Dit isgeen absolute regel. In incidentele en onvoorziene gevallen kan deMinister van Financiën ontheffing verlenen van de fiscale geheimhou-dingsplicht, waardoor fiscale informatie over een individuele belasting-plichtige openbaargemaakt kan worden.3 Dit betekent dat per geval eenbelangenafweging gemaakt wordt: waar in incidentele en onvoorzienegevallen het belang van informatieverstrekking opweegt tegen debelangen van geheimhouding, kan de fiscale geheimhoudingsplichtdoorbroken worden.Informatie over individuele belastingplichtigen wordt in principe nietopenbaar gemaakt onder de fiscale geheimhoudingsplicht omdat deinbreuk op diens privacybelang en het indirecte belang van de staat bijgeheimhouding onevenredig groot zou zijn in verhouding tot het tebereiken doel. Daarbij speelt mee dat ook op andere wijzen tegemoetge-komen kan worden aan het doel van informatieverstrekking, zoals hetdelen van veralgemeniseerde fiscale informatie (zie ook hiervoor). Ditbeleid wordt niet anders op het moment dat een belastingplichtige zelf deopenbaarheid opzoekt, of als een belastingplichtige in het kader vanbelastingontwijking of -ontduiking wordt besproken in de media.In de bundel fichemaatregelen bij het bouwstenenrapport heeft mijnambtsvoorganger onder andere maatregelen benoemd om meertransparantie aan het parlement te bieden over individuele belastingdos-siers van ondernemingen en bekende personen.4 Daar is benoemd dat hetverstrekken van processuele informatie (bijvoorbeeld het gegeven óf ereen bespreking heeft plaatsgevonden tussen de inspecteur en belasting-plichtige) mogelijk een vorm van informatieverstrekking is die debelangen van geheimhouding niet onevenredig schaadt. De afgelopen tijdheb ik deze mogelijkheid verkend.5 Hoewel het mogelijk is dat er gevallenzijn waarbij het verstrekken van processuele informatie de belangen vangeheimhouding niet onevenredig schaadt, lijken de mogelijke voordelenvan deze informatieverstrekking beperkt. Daarnaast zijn onder andere deglijdende schaal en de mogelijke onvoorziene impact voor belastingplich-tigen reden om geen verder vervolg te geven aan deze verkenning.Met oog op bovenstaande belangen zie ik geen reden om het beleid ophet gebied van openbare verstrekking van informatie over individuelebelastingplichtigen aan te passen.3. (Besloten) informatieverstrekking aan het parlement: infor-matie over individuele belastingplichtigen Informatieverstrekking aan het parlement op grond van artikel 68 Gw is inprincipe openbaar, zodat de informatie meegenomen kan worden in hetpublieke debat. Het parlement dient de informatie waar het om verzoekt teverkrijgen, tenzij die informatieverstrekking in strijd is met het belang van3Art. 67 lid 3 AWR.4«Belastingen in een maatschappelijk perspectief: Bouwstenen voor een beter belastingstelsel»,12 februari 2024, bijlage 6 Bundel fichemaatregelen, p. 310.5Kamerstukken II 2024/25, 36 602, nr. 40, p. 82.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 15103 de staat. Zoals hierboven toegelicht dient de fiscale geheimhoudingsplichthet belang van de staat. Op het moment dat de fiscale geheimhoudings-plicht rust op de door het parlement gevraagde informatie dienen pergeval de belangen van informatievoorziening aan het parlement en hetbelang van de staat (in dit geval: de belangen van geheimhouding) tegenelkaar afgewogen te worden.6Bij openbare informatieverstrekking aan het parlement valt de belangenaf-weging in principe hetzelfde uit als bij openbare informatieverstrekkingaan derden, zoals hierboven toegelicht. Er zijn slechts weinig gevallenwaarin het belang van het parlement bij openbare informatievoorzieningzal opwegen tegen de belangen van geheimhouding.7Bij informatieverstrekking aan het parlement is er echter nog eentussenvorm tussen openbare informatieverstrekking en géén informatie-verstrekking, namelijk het vertrouwelijk verstrekken van informatie.8 Ditkan bijvoorbeeld in de vorm van een besloten en vertrouwelijketechnische briefing, of in de vorm van het vertrouwelijk ter inzage leggenvan stukken.9 De leden van het parlement die de vertrouwelijke informatiehebben ontvangen zijn vervolgens weer gebonden aan de geheimhou-dingsplicht waardoor zij niet openbaar kunnen debatteren over devertrouwelijke informatie. Uiteraard is het wel mogelijk om de informatiete veralgemeniseren naar een algemeen (fiscaal) probleem, waaroveropenlijk gedebatteerd kan worden.Ik zie vertrouwelijke informatieverstrekking aan het parlement als eenwaardevol instrument. Op het moment dat het parlement, in het kader vanbelastingontwijking, vraagt om informatie over individuele belastingplich-tigen ga ik waar mogelijk over op vertrouwelijke informatieverstrekking.Dat neemt niet weg dat ook bij vertrouwelijke informatieverstrekking aanhet parlement enige inbreuk wordt gemaakt op de belangen van geheim-houding, waardoor per geval de gemoeide belangen zorgvuldig tegenelkaar afgewogen dienen te worden.Nederlands beleid in internationaal perspectiefNederland staat niet alleen in het wegen van de belangen van goedeinformatievoorziening tegenover de belangen van geheimhouding. Hetkabinet heeft in 2023 onderzoek laten doen naar de wijze waarop anderelanden invulling hebben gegeven aan een fiscale geheimhoudingsplicht.Hieruit bleek dat Nederland niet uniek is in haar afwegingen en beleid ophoofdlijnen zoals hierboven beschreven, hoewel de details van het beleiddoor ieder land anders ingevuld worden.10 Naar aanleiding van hetonderzoeksrapport heeft het kabinet geconcludeerd geen aanknopings-punten te zien ter versoepeling van het Nederlandse beleid op het gebiedvan informatieverstrekking onder de fiscale geheimhoudingsplicht.116Artikel 68 Gw jo artikel 67, tweede lid, onder a, AWR.7Een voorbeeld van een zeer principiële en uitzonderlijke zaak waarbij wel is overgegaan op(beperkte) openbare informatieverstrekking is omschreven in Kamerstukken II 2015/16, 25 087,nr. 113.8Kamerstukken II 2017/18, 28 362, nr. 11.9Artt. 143 tot en met 147 Reglement van Orde van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.10Kamerstukken II, 2023/24, 31 066, nr. 1324.11Ook het Franse stelsel, wat mogelijk een aanknopingspunt voor versoepeling van hetNederlandse beleid kon vormen, bleek van zeer beperkte toegevoegde waarde (KamerstukkenII 2024/25, 36 602, nr. 40).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 15104 AfsluitendBij het maken en uitvoeren van beleid en wetgeving streeft het kabinet ercontinu naar om recht te doen aan de gemoeide belangen. In dit gevalstaan de belangen van de fiscale geheimhoudingsplicht soms tegenoverde belangen van een goede informatievoorziening aan de maatschappij ofaan het parlement. Om recht te kunnen doen aan beide belangen moet demogelijkheid bestaan om de belangen per geval tegen elkaar te kunnenafwegen. Het huidige wettelijke kader en beleid geven mij diemogelijkheid, waardoor ik van mening ben dat er geen reden is tot hetaanpassen van deze kaders. Tevens zie ik geen reden om informatiever-strekking onder de fiscale geheimhoudingsplicht te verruimen, met oogop het grote maatschappelijke belang dat gediend wordt met de fiscalegeheimhoudingsplicht.De Staatssecretaris van Financiën,T. van OostenbruggenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 066, nr. 15105