Subsidiebeschikking HyStock ondergrondse waterstofopslag

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 023Voorzienings- en leveringszekerheid energie32 849MijnbouwNr. 720 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 juli 2026Met deze brief informeer ik uw Kamer over mijn besluit om aan HyStock,als handelsnaam van EnergyStock B.V., een beschikking te verlenen voorde ontwikkeling van de eerste grootschalige ondergrondse waterstof-opslag van Nederland. Dit besluit is van belang voor de ontwikkeling vaneen betrouwbaar, betaalbaar en toekomstbestendig energiesysteem.Waterstofopslag vormt een noodzakelijke schakel in de ontwikkeling vande Nederlandse waterstofketen en is onmisbaar voor een goed functione-rende waterstofmarkt.Voor de uitvoering van deze opgave wordt voorzien in risicodeling tussenhet Rijk en EnergyStock B.V. voor een beperkt aantal specifiek geïdentifi-ceerde risico’s die de tijdige realisatie van deze strategische energie-infrastructuur belemmeren. Hiervoor wordt een subsidie van€ 450 miljoen beschikbaar gesteld1. De hiervoor benodigde middelen zijnbeschikbaar gesteld en opgenomen in de nota van wijziging op de eerstesuppletoire begroting van 2026 (Kamerstuk 36 915 XXIII, nr. 6). Uw Kamerheeft op 18 juni jl. ingestemd met de eerste suppletoire begroting van deKGG-begroting 2026. Daarbij tevens ingestemd met de bijbehorende notavan wijziging waarin de budgetophoging voor HyStock is verwerkt. Op30 juni j.l. heeft de Eerste Kamer ook beide voorstellen aangenomen.Waterstofopslag als dienst van algemeen economisch belangNederland werkt aan de ontwikkeling van een waterstofsysteem alsonderdeel van de verduurzaming van het energiesysteem en de industrie.Daartoe wordt geïnvesteerd in duurzame waterstofproductie, importvoor-zieningen, het landelijke waterstoftransportnetwerk en de omschakelingvan industriële gebruikers.Een goed functionerende waterstofmarkt vraagt echter meer danproductie, transport en gebruik alleen. Voldoende opslagcapaciteit vormteen essentiële randvoorwaarde. Opslag maakt het mogelijk om tijdelijke1Kamerstuk 32 813, nr. 1556 kst-29023-720ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7201 verschillen tussen vraag en aanbod op te vangen, draagt bij aan leverings-zekerheid en vergroot de flexibiliteit van het energiesysteem. Waterstof-opslag vervult in het toekomstige energiesysteem een vergelijkbaresysteemfunctie als de gasopslagen vandaag vervullen voor aardgas. Ookondersteunt opslag het doelmatig benutten van investeringen inproductie, transport en industriële toepassingen. Waterstofopslag maakthet immers mogelijk om duurzame energie die op bepaalde momenten inoverschot aanwezig is, vast te houden voor momenten waarop vraag enaanbod niet in balans zijn.De ontwikkeling van waterstofproductie, waterstoftransport, waterstofge-bruik en waterstofopslag zijn dus géén opeenvolgende stappen, maaronderling afhankelijke voorwaarden voor het ontstaan van een volwassenwaterstofmarkt. Het ontbreken van één van deze schakels beperkt deontwikkeling van de gehele keten. Uit de Nationale Agenda OndergrondseWaterstofopslag blijkt dat Nederland reeds in de eerste fase van dewaterstofmarkt behoefte heeft aan grootschalige ondergrondse opslagca-paciteit2. Naarmate de productie en het gebruik van waterstof verdertoenemen, zal deze behoefte verder groeien. De capaciteit die metHyStock wordt gerealiseerd, is van essentieel belang om het minimumvan wat noodzakelijk wordt geacht om de eerste fase van de Nederlandsewaterstofmarkt mogelijk te maken. Daarmee zetten we een belangrijksstap naar de energie-infrastructuur van de toekomst.Het kabinet kwalificeert de ontwikkeling van een eerste tranche van vieropslagcavernes daarom als een dienst van algemeen economisch belang(DAEB). Hiermee wordt geborgd dat een voor het energiesysteemnoodzakelijke voorziening tijdig wordt gerealiseerd.Waarom overheidsingrijpen noodzakelijk isOndanks het maatschappelijke belang komt de benodigde opslagcapa-citeit niet vanzelf tot stand. De realisatie van ondergrondse energie-infrastructuur kent lange ontwikkeltijden. Tussen de eerste verkenningen,vergunningprocedures, aanleg van cavernes, realisatie van bovengrondseinstallaties en ingebruikname ligt doorgaans een periode van tien totvijftien jaar. Ook betreft dit project de realisatie van de eerste opslagca-vernes voor waterstof in Nederland: het is een primeur. Tegelijkertijdbevindt de Nederlandse waterstofmarkt zich nog in een vroege ontwikke-lingsfase. Hierdoor ontstaat een klassiek coördinatieprobleem. Produ-centen wachten op afnemers, afnemers wachten op transportcapaciteit,transporteurs wachten op voldoende marktvraag en opslagontwikkelaarswachten op voldoende gebruikers, met het risico dat noodzakelijkeinfrastructuur te laat beschikbaar komt. Het kabinet concludeert daaromdat sprake is van marktfalen dat gerichte publieke interventie recht-vaardigt.Het project HyStockProject HyStock in Zuidwending is een grootschalige ondergrondsewaterstofopslagfaciliteit in Nederland. De opslag zal worden aangeslotenop het landelijke waterstoftransportnetwerk en beschikbaar zijn voormarktpartijen die waterstof willen opslaan. Het project voorziet in degefaseerde ontwikkeling van vier zoutcavernes voor waterstofopslag,inclusief de benodigde bovengrondse installaties voor injectie, opslag enonttrekking van waterstof. Deze vier cavernes dienen voor de opstart vande waterstofmarkt.2Kamerstuk 29 023, nr. 590Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7202 Nederland kent slechts een beperkt aantal locaties waar opslag van dezeomvang technisch, veilig en economisch haalbaar is. De locatieZuidwending beschikt over unieke geologische eigenschappen diegeschikt zijn voor grootschalige opslag van waterstof in zoutcavernes.Daarnaast is op de locatie reeds ervaring aanwezig met ondergrondseaardgasopslag en is sprake van een gunstige aansluiting op bestaande entoekomstige waterstofinfrastructuur. Zuidwending neemt daardoor eenbijzondere positie in binnen de ontwikkeling van de toekomstigeNederlandse waterstofinfrastructuur. Met dit project wordt de eerste stapgezet in de opbouw van noodzakelijke opslagcapaciteit.De ontwikkeling van HyStock vindt plaats binnen een zorgvuldig ruimtelijken maatschappelijk proces. Het project is aangemerkt als een project vannationaal belang. Voor de benodigde ruimtelijke besluiten en vergun-ningen wordt sinds 2022 een projectprocedure doorlopen. Verschillendepartijen hebben zicht sterk ingespannen om de bewoners van hetbetrokken gebied goed te informeren over wat dit voor hun gebied gaatbetekenen. Deze procedure voorziet ook in participatie van betrokkenoverheden en andere belanghebbenden en een integrale belangenaf-weging. Het verlenen van deze beschikking laat de zelfstandige beoor-deling binnen deze procedure onverlet. Op verzoek van regionaleoverheden wordt aanvullend samengewerkt aan een toekomstvisie voorZuidwending, waarin de ontwikkeling van waterstofopslag in dit gebiedwordt bezien in samenhang met andere ruimtelijke en economischeontwikkelingen in de regio. Samen met de Staatssecretaris van Klimaat enGroene Groei heb ik op 23 maart 2026 de gelegenheid gehad om opwerkbezoek te gaan en met bewoners en regionale bestuurders tespreken.Belasting van EnergyStock met de uitvoering van de publieketaakEnergyStock wordt belast met de uitvoering van de hiervoor beschrevenpublieke taak. Het project in Zuidwending vormt de eerste concreteinvulling van de nationale opgave om te komen tot een minimumniveauaan ondergrondse waterstofopslagcapaciteit. Bij deze keuze heeft hetkabinet betrokken dat Zuidwending beschikt over unieke geologischeeigenschappen voor opslag van waterstof in zoutcavernes, dat op delocatie bij EnergyStock reeds kennis en ervaring aanwezig is metondergrondse energieopslag en dat aansluiting op het landelijkewaterstoftransportnetwerk mogelijk is.Ter uitvoering van de hiervoor beschreven dienst van algemeen econo-misch belang verleen ik aan HyStock een beschikking waarin wordtvoorzien in een gerichte vorm van risicodeling. De beschikking maakt deuitvoering van de dienst van algemeen economisch belang mogelijk en isbeperkt tot risico’s die rechtstreeks samenhangen met het marktfalen. Debeschikking voorziet in risicodeling voor drie specifiek geïdentificeerderisico’s, die voortkomen uit de wens om dit project voor de markt uit teontwikkelen:1.het risico verbonden aan de prijsontwikkeling van het benodigdekussengas; de markt voor waterstof is in ontwikkeling en prijsvor-ming en beschikbaarheid moeilijk zijn moeilijk te voorspellen zekervoor de noodzakelijke hoeveelheden;2.het risico dat de opslagcapaciteit in de eerste jaren na ingebruiknameniet tijdig wordt gevuld (vollooprisico); de markt is in ontwikkeling envraag en aanbod wachten op elkaar;3.het risico van vertragingen als gevolg van vertraagde vergunningver-lening en daarmee samenhangende procedures; het project is gestartTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7203 en grote investeringen moeten worden gedaan voordat de noodzake-lijke vergunningen zijn afgegeven.Voor deze risico’s wordt een subsidie van € 450 miljoen beschikbaargesteld. De beschikking heeft nadrukkelijk niet het karakter van eengenerieke exploitatiegarantie. Evenmin voorziet zij in afdekking vanreguliere ondernemings- of marktrisico’s en kostenoverschrijdingen vande operationele of bouwkosten. HyStock blijft verantwoordelijk voor eendoelmatige uitvoering van het project, kostenbeheersing en hetaantrekken van gebruikers van de opslagfaciliteit.Lessen uit eerdere waterstofinfrastructuurprojectenBij de vormgeving van deze beschikking heeft het kabinet nadrukkelijklessen betrokken uit eerdere publieke investeringen in waterstofinfra-structuur.De Algemene Rekenkamer heeft op 10 december 2025 gewezen op hetbelang van een heldere onderbouwing van het publieke belang, eenduidelijke afbakening van marktfalen, transparantie over risicoverdelingen het voorkomen van openeinderegelingen. Deze lessen zijn verwerkt inde gekozen aanpak. Daarom is niet gekozen voor compensatie vanalgemene aanloopverliezen, een brede exploitatiegarantie of een garantieop projectrendement. De beschikking beperkt zich tot drie concreetgeïdentificeerde risico’s die rechtstreeks samenhangen met de publiekesysteemfunctie van waterstofopslag.Daarnaast is de omvang van de subsidie gemaximeerd, blijven risico’swaar mogelijk bij de uitvoerende partij en vindt periodieke monitoringplaats van de uitvoering van de publieke taak. Daarbij is expliciet gekozenvoor een afbakening waarbij uitsluitend risico’s worden gecompenseerddie direct samenhangen met de uitvoering van de dienst van algemeeneconomisch belang. Hiermee wordt voorkomen dat publieke middelenworden ingezet voor het afdekken van reguliere ondernemingsrisico’s.Het kabinet geeft hiermee invulling aan de lessen die zijn getrokken uiteerdere investeringen in energie-infrastructuur en borgt dat publiekemiddelen uitsluitend worden ingezet waar sprake is van aantoonbaarmarktfalen en een zwaarwegend publiek belang. Daarnaast zal hetkabinet, gelet op de motie van de leden Boomsma en Van den Berg(Kamerstuk 29 023, nr. 672), de Kamer periodiek informeren over dekostenraming, voortgang en haalbaarheid van het landelijke waterstof-netwerk en het project HyStock.Tot slotDe ontwikkeling van een waterstofeconomie vraagt om gelijktijdigeinvesteringen in productie, transport, opslag en gebruik. Het kabinetbeschouwt deze onderdelen als onderling afhankelijke bouwstenen vanéén geïntegreerd energiesysteem. De Nationale Agenda OndergrondseWaterstofopslag laat zien dat reeds in de eerste fase van de waterstof-markt behoefte bestaat aan grootschalige opslagcapaciteit. De capaciteitdie met HyStock wordt gerealiseerd vormt daarbij het minimum van watnoodzakelijk wordt geacht om de marktontwikkeling mogelijk te maken.Met het aanwijzen van deze opslagopgave als dienst van algemeeneconomisch belang en het beschikbaar stellen van een begrensdesubsidie creëert het kabinet de voorwaarden om deze essentiële systeem-infrastructuur tijdig te realiseren. Het kabinet kiest er daarmee voor omtijdig te investeren in alle noodzakelijke schakels van de toekomstigeTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7204 waterstofketen. Alleen zo kan Nederland beschikken over een robuustenergiesysteem, zijn energiezekerheid versterken en zijn positie alsduurzaam energie- en industriecluster van Europese betekenis behouden.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S. van Veldhoven-van der MeerTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7205