Rapport ‘Verder vooruit: Examencommissies in een veranderend hoger onderwijs’

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 288Hoger Onderwijs-, Onderzoek- enWetenschapsbeleidNr. 1225 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 november 2025Met deze brief deel ik met uw Kamer het onderzoeksrapport «Verdervooruit: Examencommissies in een veranderend hoger onderwijs». Hetonderzoek is uitgevoerd door de Inspectie van het Onderwijs (hierna:inspectie) en werd op 25 september 2025 op haar website gepubliceerd.De examencommissie is het orgaan dat op objectieve en deskundige wijzevaststelt of een student voldoet aan de gestelde eindkwalificaties van deopleiding. Daarmee vervult zij een cruciale rol bij het waarborgen van dewaarde van Nederlandse graden in het hoger onderwijs. Het inspectie-rapport is dan ook van belang voor de kwaliteitsborging in het hogeronderwijs.De aanleiding voor dit onderzoek is de noodzaak om na het laatsteinspectierapport uit 2015 (Verdere versterking: Onderzoek naar hetfunctioneren van examencommissies in het hoger onderwijs)1 eengeactualiseerd en landelijk beeld van de examencommissies te krijgen. Inhet huidige onderzoek is in de vraagstelling ook aandacht geschonken aande rol van de examencommissies bij nieuwe ontwikkelingen met in hetbijzonder aandacht voor onderwijsinnovaties en de omgang metgeneratieve AI.De inspectie heeft om het landelijk beeld te kunnen krijgen een stelselon-derzoek uitgevoerd. Als gevolg van de hierbij gehanteerde onderzoeksme-thodiek is het niet mogelijk om naar de instellingen herleidbare uitsprakente doen. Uit de conclusies volgt dat de meeste examencommissies opvoldoende wijze invulling geven aan hun verantwoordelijkheid om vast testellen dat studenten bij het afstuderen voldoen aan de eindkwalificatiesen dat examencommissies naar behoren functioneren. De commissies1Kamerstukken II, 2014/15, 31 288, nr. 434 kst-31288-1225ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12251 gebruiken hun wettelijke bevoegdheden om ervoor te zorgen dat dekwaliteit van de toetsen is gegarandeerd. Dat gebeurt meestal in goedoverleg met het management. De inspectie doet hiermee een uitspraakover de kwaliteit en naleving van de borging van de toetsing door deexamencommissies, niet over de kwaliteit van een opleiding als geheeldan wel het gerealiseerd eindniveau.Ten opzichte van het onderzoek uit 2015 is er vooral sprake van continu-ïteit in het functioneren van examencommissies. De vooruitgang is echterbeperkt, vooral als het gaat om de facilitering van examencommissies, decommunicatie met examinatoren en het borgen dat de opleiding alleeindkwalificaties toetst.Ten aanzien van de bevindingen van de inspectie waaruit volgt dat erzaken zijn die beter zouden kunnen of moeten, heeft de inspectie in haarrapport in totaal 44 aanbevelingen geformuleerd. Daarvan zijn er 39 voorde relevante actoren (besturen, opleidingsmanagers en examencom-missies) op de instellingen. De inspectie heeft, indachtig de gehanteerdeonderzoeksmethode, aan alle bekostigde en niet-bekostigde hogeronderwijsinstellingen een brief gestuurd, waarin zij de conclusies en deaanbevelingen in het rapport onder de aandacht brengt.Er zijn twee aanbevelingen gericht aan de koepels, te weten het stimu-leren en faciliteren van kennisdeling over de rol van examencommissiesbij onderwijsinnovaties en generatieve AI en het ontwikkelen van eenrichtlijn voor de facilitering van examencommissies. De inspectie zal hetinspectierapport daarom ook onder de aandacht brengen bij de koepelsvan universiteiten en hogescholen.De inspectie doet drie aanbevelingen aan mijn ministerie, te weten hetaan de examencommissie geven van een zwaarwegend adviesrecht op deOER ten aanzien van de onderdelen die raken aan de taken en bevoegd-heden van de examencommissie, het wegnemen van mogelijke twijfel datde examencommissie een inhoudelijke check van het toetsprogrammamoet uitvoeren en het toelichten/heroverwegen van het eigen onderzoekvan de examencommissie als bedoeld in artikel 7.10, lid 2, van de Wet ophet hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Ik ga over dezeaanbevelingen in gesprek met de inspectie. Over mijn inhoudelijke reactieop de aanbevelingen die aan mijn ministerie zijn gericht, zal ik uw Kamervoor de zomer van 2026 schriftelijk informeren.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,G. MoesTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12252