Reactie op verzoek commissie over de brieven van Hergebruik Nu en van Dutch Cups

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 852GrondstoffenvoorzieningszekerheidNr. 377 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 september 2025Op 26 maart heeft de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaatverzocht om een reactie op een brief van Stichting Hergebruik Nu, die decommissie op 11 maart heeft ontvangen en die ingaat op moties overpapieren bekers en bakjes met plastic coating (uw kenmerk: 2025Z04407/2025D12952). Tijdens het commissiedebat Circulaire Economie van16 april (Kamerstuk 30 872, nr. 312) is tevens een reactie toegezegd op debrandbrief van het bedrijf Dutch Cups, die op 11 april naar het Ministerievan Infrastructuur en Waterstaat is gestuurd. Gelet op de inhoudelijkeoverlap wordt met deze brief op beide brieven gereageerd. Beide brieventreft u als bijlage aan. Tevens vindt u onderaan deze brief een bijlage meteen beschrijving van de juridische en politieke context waarin dezebrieven zijn gestuurd.Aanleiding verzonden brievenSinds de SUP Richtlijn1 van kracht is in Europa, en met name sinds hetBesluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik2 en de Regelingkunststofproducten voor eenmalig gebruik3 van kracht zijn in Nederland,hebben ondernemers zich voorbereid op deze regelgeving, waaronder ophet verbod op het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plasticbevatten bij consumptie ter plaatse.Er zijn innovatieve startups ontstaan die zich hierop hebben ingericht, enbestaande bedrijven die hun business model hebben aangepast vaneenmalige bekers en bakjes naar herbruikbare bekers en bakjes. Hetbedrijf Dutch Cups geeft aan dat dit ook voor hen geldt.1Richtlijn (EU) 2019/904 van het Europees parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende devermindering van de effecten van bepaalde kunststofproducten voor eenmalig gebruik op hetmilieu, zie: https://eur-lex.europa.eu/legalcontent/NL/TXT/?uri=CELEX:32019L0904.2https://wetten.overheid.nl/BWBR0045257/2023-04-053https://wetten.overheid.nl/BWBR0046477/2024-01-01 kst-32852-377ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 852, nr. 3771 Bij deze bedrijven is onduidelijkheid en onzekerheid ontstaan toen op26 oktober 2023 (kort voor de inwerkingtreding van de maatregelen per1 januari 2024) twee moties van het lid Haverkort4 werden aangenomen,met het verzoek om onder voorwaarden ruimte te bieden voor eenmaliggebruik van papieren bekers en bakjes met een plastic laagje. In één vandeze moties verzocht de Kamer om een bestaande, beperkte uitzonderingop het verbod, uit te breiden naar papieren bekers en bakjes met eenplastic laagje. Denk hierbij aan de gangbare koffiebeker. Het kabinet heeftin december 2024 aangegeven deze moties niet uit te voeren.Inmiddels heeft de Kamer op 11 maart jl. de motie Buijsse5 over papierenbekers en bakjes met plastic coating toestaan aangenomen, met dezelfdestrekking als de eerdere moties Haverkort. Ook deze motie verzoekt om deuitzondering op het verbod op wegwerpbekers en -bakjes uit te breidennaar papieren bekers en bakjes met een plastic laagje, wanneer aan devoorwaarden in de motie wordt voldaan. Deze motie is de aanleiding vanbeide brieven.Korte samenvatting brievenZowel Stichting Hergebruik Nu als Dutch Cups benadrukken in hunbrieven het belang van duidelijke en consistente uitvoering van het beleidrondom herbruikbare verpakkingen. Stichting Hergebruik Nu verzoekt omtegen de moties met Kamerstuk 32 852, nrs. 336, 348 en 349 van de ledenBoutkan en Buijsse over papieren bekers en bakjes met plastic coating testemmen, omdat deze volgens hen de transitie naar hergebruik vertragenen niet in lijn zijn met Europese regelgeving zoals de SUP Richtlijn en deVerpakkingenverordening (Packaging and Packaging Waste Regulation;PPWR). Zij benadrukken dat hergebruiksystemen al operationeel zijn envragen om beleidsmatige steun om deze verder te versterken.Dutch Cups wijst verder op de investeringen die zij de afgelopen jarenhebben gedaan in circulaire productie, reiniging en recycling vanherbruikbare bekers. Zij uiten zorgen over het uitblijven van handhavingop de SUP-regelgeving, het aanhouden van wegwerppraktijken dooroverheden en bedrijven, en de verwarring die ontstaat door moties encommunicatie rondom uitzonderingen. Dit leidt volgens hen tot eenongelijk speelveld en onzekerheid voor ondernemers die inzetten ophergebruik.Reactie op brievenEen aantal van de punten die gemaakt worden in de brieven van StichtingHergebruik Nu en Dutch Cups, sluiten aan bij de overwegingen diedestijds door het kabinet zijn gemaakt in de appreciatie van de motieBuijsse6. In eerdere reacties op deze motie is door het kabinet onder deaandacht gebracht dat meer ruimte in de regelgeving voor het gebruikvan eenmalige bekers en bakjes bij consumptie ter plaatse (bijvoorbeeldkantooromgevingen of bedrijfskantines), ertoe kan leiden dat minderwordt overgestapt van eenmalig naar hergebruik. Terwijl het juist bijconsumptie ter plaatse – over het algemeen – goed mogelijk is om tekiezen voor herbruikbare bekers en bakjes, die vaak gewassen en opnieuwgebruikt worden. Dit scheelt veel eenmalige verpakkingen in deprullenbak. En het scheelt dat we minder grondstoffen nodig hebben (ookuit het buitenland) voor spullen waar we maar kort mee doen. In mijn4Kamerstukken 32 852, nrs. 278 en 2795Kamerstuk 32 852, nr. 3366Kamerstuk 32 852, nr. 336Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 852, nr. 3772 brief aan de Kamer van 3 september jl.7 heb ik in dat kader ook benadruktdat het essentieel is dat grondstoffen maximaal hergebruikt worden zodatwe minder afhankelijk worden van derde landen.Meer ruimte in de regelgeving voor het gebruik van eenmalige bekers enbakjes brengt ook het realiseren van de (uit EU-regels volgende) reductie-doelstelling voor het gebruik van eenmalige bekers en bakjes in gevaar.De zorgen in de brieven van Stichting Hergebruik Nu en Dutch Cups overeen vertraagde overstap van wegwerp naar hergebruik en oververwarring door moties zijn in lijn met de evaluatie van de regelgeving diein december naar de Kamer is gestuurd.8 In het evaluatierapport staat datde gang van zaken rond de eerder aangenomen moties Haverkort «leiddetot onduidelijkheid over de instandhouding van de reductiemaatregelenop de lange termijn. Ondernemers voelden minder urgentie om maatre-gelen te nemen en hebben daardoor soms maatregelen op de lange baangeschoven. Partijen die geanticipeerd hadden op de reductiemaatregelenmet investeringen in nieuwe businessmodellen en producten haddendaardoor niet de verwachte afzet, waardoor hun ontwikkeling stokte.»Ook valt begrip op te brengen voor de vraag van het bedrijf Dutch Cups«hoe bedrijven nog kunnen investeren in een duurzame toekomst alstelkens de spelregels veranderen». In algemene zin vragen circulaireondernemers om stabiel lange termijnbeleid. Ik herken deze zorgen envind het belangrijk dat ondernemers heldere en duidelijke spelregelskrijgen, zodat zij goed kunnen ondernemen.Het is bekend dat er onder betrokken partijengeluiden rondgaan dat demoties tot gevolg zouden hebben dat zonder voorwaarden gebruik kanworden gemaakt van eenmalige bekers en bakjes bij consumptie terplaatse. Ook Dutch Cups geeft aan dat handhaving uitblijft. Ik vind hetbelangrijk om in deze brief te markeren dat dat niet het geval is. Toen demoties Haverkort in november 2023 waren aangenomen, heeft detoenmalige Staatssecretaris van IenW een keuze over de uitvoering van demoties aan haar opvolger gelaten.9 Om in de tussentijd geenonomkeerbare situatie te laten ontstaan, is een aanwijzing aan de ILTgegeven om de handhaving aan te passen in lijn met het verzoek in demoties, inclusief de voorwaarden die daarin genoemd zijn. Nadat mijnvoorganger de keuze had gemaakt de moties Haverkort niet uit te voeren,heeft hij de aangepaste handhaving verlengd om ondernemersgelegenheid te geven zich aan te passen aan de regelgeving.10Er is dus op het moment sprake van aangepaste handhaving op de delenvan de regelgeving waar de Kamermoties op toezien. Concreet: de ILThandhaaft niet op de verplichte meerprijs bij consumptie onderweg, en alsondernemers voldoen aan de voorwaarden uit de betreffende motie,wordt er tevens niet gehandhaafd op het verbod op het gebruik vaneenmalige bekers en bakjes bij consumptie ter plaatse.11 Ook op de7Kamerstuk 32 852, nr. 3768Kamerbrief over evaluatie en moties Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik:https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2024/12/14/kamerbrief-evaluatie-en-moties-regeling-kunststofproducten-voor-eenmalig-gebruik9https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2023/12/14/vervolg-moties-omtrent-regelgeving-wegwerpplastics10https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2024/12/14/kamerbrief-evaluatie-en-moties-regeling-kunststofproducten-voor-eenmalig-gebruik11Meer informatie over deze voorwaarden is te vinden op de website van de ILT: https://www.ilent.nl/onderwerpen/kunststofproducten-voor-eenmalig-gebruik#:~:text=Voor%20ondernemers%20en%20bedrijven%20gelden,uitzondering%20aanvragen%20op%20dit%20verbod.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 852, nr. 3773 andere onderdelen van de regelgeving is nog steeds sprake vanhandhaving door de ILT.Keuze over opvolging motie BuijsseIn de brief over circulaire economie van 14 april 202512 is aangegeven dathet kabinet zich zal beraden op opvolging van de motie Buijsse en dat deKamer hier op een later moment over zal worden geïnformeerd. Het ishelder dat ondernemers, organisaties en locaties die onder deze regel-geving vallen én hun toeleveranciers van zowel eenmalige alsherbruikbare verpakkingen, vragen om duidelijkheid.Naast de brieven van Stichting Hergebruik Nu en het bedrijf Dutch Cupsontvangen zowel het Ministerie van IenW als de Kamer signalen vanbedrijven die eenmalige verpakkingen die kunststof bevatten producerenen/of verkopen. Ook zij hebben standpunten over en ervaringen met dezeregelgeving. Zij willen meer ruimte voor recycling naast hergebruik. Ookhoor ik van bijvoorbeeld fastfoodrestaurants en pretparken dat ze hetlastig vinden om aan de regelgeving te voldoen. Ik zal er daarom zorgvoor dragen dat ik de komende tijd met bedrijven spreek; zowel met eenproducent van eenmalige verpakkingen, als met een producent vanherbruikbare verpakkingen.De verschillende standpunten illustreren de complexiteit van de afwegingdie gemaakt moet worden over hoe om te gaan met de moties. En tebezien hoe deze in een breder plaatje passen van beleid rondom plastic.Bij de afweging die gemaakt moet worden, is voor mij belangrijk datbeleid en regelgeving effectief zijn en dat er draagvlak voor is. En datondernemers weten waar ze aan toe zijn. Ook de uitvoerbaarheid enhandhaafbaarheid door ILT speelt een belangrijke rol. Uit de evaluatieblijkt dat dit beleid over het algemeen goed werkt. Tegelijkertijd is het eenserieus signaal dat de Kamer meerdere moties aanneemt over verschil-lende onderdelen van de regelgeving.Kortom: er moet een gedegen afweging worden gemaakt die leidt totduidelijke en effectieve regels die gelden voor plastic bekers en bakjesvoor eenmalig gebruik, zodat ondernemers weten waar zij aan toe zijn enkunnen rekenen op een betrouwbare overheid. De Kamer zal in het najaarworden geïnformeerd over opvolging van de motie Buijsse.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,A.A. Aartsen12https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/04/14/verzamelbrief-circulaire-economie-april-2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 852, nr. 3774 REGELGEVING VOOR KUNSTSTOFPRODUCTEN VOOR EENMALIGGEBRUIKEuropese Single-Use Plastics RichtlijnSinds 2019 is de Europese Single Use Plastics (SUP) Richtlijn van kracht.In deze Richtlijn zijn verschillende maatregelen vastgesteld om de impactop het milieu van bepaalde kunststofproducten voor eenmalig gebruik teverminderen. Daartoe zijn voor verschillende producten verschillendemaatregelen vastgesteld, variërend van marktrestricties en ontwerpver-eisten, tot markeringsvoorschriften en een uitgebreide producentenver-antwoordelijkheid. Zo is er sinds 2021 voor kunststof rietjes, bordjes enbestek een Europees handelsverbod van kracht, en voor kunststof doppenen deksels geldt sinds 2024 de vereiste dat deze vastzitten aan dedrankverpakking.Reductiedoelstelling bekers en bakjes voor eenmalig gebruikVoor bekers en bakjes die kunststof bevatten en eenmalig gebruiktworden is onder meer opgenomen dat lidstaten verplicht zijn omnationale maatregelen te nemen om tot «een ambitieuze en aanhoudendeconsumptievermindering» van deze bekers en bakjes te komen. Met diemaatregelen moet in iedere lidstaat in 2026 een meetbare kwantitatievevermindering zijn bereikt in het gebruik van deze producten ten opzichtevan 2022.Reductiemaatregelen in de Nederlandse Regeling kunststofproductenvoor eenmalig gebruikNederland heeft de reductieverplichting nationaal ingevuld in de Regelingkunststofproducten voor eenmalig gebruik13. Hierin zijn enerzijdsmaatregelen voor consumptie ter plaatse (artikel 2.1) en anderzijdsmaatregelen voor consumptie onderweg (artikel 2.2) vastgesteld. In detoelichting bij de Regeling is beschreven dat Nederland er met dezemaatregelen naar streeft om het gebruik van kunststof bekers en bakjesvoor eenmalig gebruik met 40% te verminderen in 2026 t.o.v. 2022.Maatregelen bij consumptie ter plaatseVoor consumptie ter plaatse heeft Nederland de reductieverplichtingingevuld met een verbod op wegwerpbekers en -bakjes die kunststofbevatten. Door het verbod op eenmalige kunststof bekers en bakjes wordthet gebruik van herbruikbare varianten de norm in onder andere kantoren,bedrijfskantines, en restaurants.Er geldt een uitzondering op het verbod voor situaties waar de overstapvan wegwerp naar herbruikbaar complex is, zoals bij evenementen. Deuitzondering houdt in dat een ondernemer eenmalige bekers en bakjes diekunststof bevatten mag aanbieden, als wordt voldaan aan tweevoorwaarden:–De bekers en bakjes worden ingezameld voor hoogwaardige recycling,waarbij een wettelijk vastgesteld inzamelpercentage wordt behaald (in2024 was dit 75%, in 2025 80%, in 2026 85% en in 2027 en verder 90%);–De ondernemer meldt zich bij de Inspectie Leefomgeving en Transport(ILT) en houdt een administratie bij over het behalen van dezevoorwaarden.13https://wetten.overheid.nl/BWBR0046477/2024-01-01BIJLAGETweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 852, nr. 3775 In de praktijk is het alleen mogelijk om aan deze voorwaarden te voldoenals er gebruik wordt gemaakt van PET-bekers en -bakjes. Denk hierbij aande gangbare plastic bekers die op festivals gebruikt worden voor bier offrisdrank.Moties over papieren bekers met een plastic coatingOp 26 oktober 2023 zijn twee moties aangenomen met het verzoek omonder voorwaarden ruimte te bieden voor eenmalig gebruik van papierenbekers en bakjes met een plastic laagje. In één van deze moties verzochtde Kamer om een bestaande, beperkte uitzondering op het verbod, uit tebreiden naar papieren bekers en bakjes met een plastic laagje.Toenmalig Staatssecretaris Heijnen heeft op 14 december 2023 aange-geven de keuze over de uitvoering van de moties aan haar opvolger telaten14. In de tussentijd is de handhaving aangepast in lijn met het verzoekin de moties. In de Kamerbrief van 13 december 2024 over de evaluatie enmoties Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik15 is doortoenmalig Staatssecretaris Jansen aangegeven dat de moties Haverkortniet worden uitgevoerd.Motie Buijsse over papieren bekers en bakjes met een plastic coatingtoestaanOp 11 maart 2025 heeft de Kamer de motie Buijsse16 over papieren bekersen bakjes met plastic coating toestaan aangenomen, met dezelfdestrekking als de eerdere moties Haverkort. Ook deze motie verzoekt om deuitzondering op het verbod op wegwerpbekers en -bakjes – ondervoorwaarden – uit te breiden naar papieren bekers en bakjes met eenplastic laagje.Over de motie Buijsse is tijdens het tweeminutendebat CirculaireEconomie op 6 maart aangegeven dat het kabinet deze motie in depraktijk niet uitvoerbaar acht. Het verzoek in de motie is niet handhaafbaarvoor de ILT en brengt het realiseren van de Europese verplichting omminder plastic wegwerpbekers en -bakjes te gebruiken serieus in gevaar,terwijl Nederland die verplichting wel na moet komen. Om die reden heefthet kabinet destijds de motie ontraden. Het kabinet beraadt zich hoe om tegaan met de motie Buijsse nu deze is aangenomen.14https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2023/12/14/vervolg-moties-omtrent-regelgeving-wegwerpplastics15https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2024/12/14/kamerbrief-evaluatie-en-moties-regeling-kunststofproducten-voor-eenmalig-gebruik16Kamerstuk 32 852-336Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 852, nr. 3776