Antwoord op vragen van de leden Hirsch en Thijssen over het artikel “Europa hééft wel grondstoffen voor halfgeleiders, maar kan er niet bij”

Brontekst

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–2025Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden2062Vragen van de leden Hirsch en Thijssen (beiden GroenLinks-PvdA) aan deMinisters voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp en vanEconomische Zaken over het artikel «Europa hééft wel grondstoffen voorhalfgeleiders, maar kan er niet bij» (ingezonden 18 februari 2025).Antwoord van Minister Klever (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp) envan Minister Beljaarts (Economische Zaken), mede namens deStaatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 24 april 2025). Zieook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2024–2025, nr. 1571.Vraag 1Bent u bekend met het artikel «Europa hééft wel grondstoffen voor halfgelei-ders, maar kan er niet bij»1?Antwoord 1Ja.Vraag 2Deelt u de conclusie gesteld door Elmer Rietveld van TNO dat pogingen omkritieke grondstoffen voor de Europese Unie veilig te stellen, bijvoorbeeldmet de meer dan tien overeenkomsten met grondstofrijke landen sinds 2021,tot dusver niet aantoonbaar effectief zijn? Zo nee, waarom niet?Antwoord 2De veertien grondstoffenpartnerschappen van de EU hebben tot doel ombrede samenwerking op kritieke grondstoffen te bevorderen met partnerlan-den, waaronder het projecten identificeren langs de waardeketen, samenwer-king op kennis en innovatie, of samenwerking ten aanzien van verduurzamingvan de sector. Memorandum of Understandings (MoU’s) zijn niet-bindendeovereenkomsten. Via Roadmaps werkt de Europese Commissie samen met departnerlanden aan uitwerking van de MoUs. De afgelopen jaren zijn de eerstestappen gezet om deze samenwerking op te zetten. Het is een lang proces,waardoor het nog te vroeg is te oordelen of MoU’s effectief zijn gebleken.1Trouw, 6 februari 2025, www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/europa-heeft-wel-grondstoffen-voor-halfgeleiders-maar-kan-er-niet-bij-vergelijk-het-met-wc-rollen-aan-het-begin-van-corona~b5669e8fc/ ah-tk-20242025-2062ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, Aanhangsel1 Vraag 3Waaraan is volgens u de ineffectiviteit van dergelijke overeenkomsten tewijten?Antwoord 3Zie vraag 2, het is te vroeg om te oordelen over de effectiviteit van degrondstoffenpartnerschappen.Vraag 4Deelt u de mening dat de Europese Unie op het gebied van grondstofwinningalleen een aantrekkelijk alternatief is voor China in grondstofrijke landen alshet eerlijke «win-winpartnerschappen» sluit die lokale waarde toevoegingmogelijk maken voor de gastlanden waar mijnbouwprojecten plaatsvinden?Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe wordt dit geborgd in de overeenkomsten dieEuropa sluit?Antwoord 4Het kabinet ziet gelijkwaardigheid en wederzijds voordeel als voorwaardevoor bestendige partnerschappen. Het kabinet maakt zich er sterk voor dat ditterugkomt in de Europese partnerschappen. Door wederzijdse voordelencentraal te stellen en lokale waardetoevoeging te stimuleren via grondstoffen-partnerschappen, handelsakkoorden en Europese ontwikkelingssamenwer-king, beoogt de EU een aantrekkelijk alternatief te bieden voor China.Vraag 5Bent u het eens met de stelling dat voor toegang naar grondstoffen in hetmondiale zuiden betrouwbaarheid en goede diplomatieke relaties essentieelzijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe ziet u dit in verhouding tot debezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking? Hoe kan de Europese Unieeen alternatief vormen voor de diepe zakken van China als de EU en haarlidstaten allebei bezuinigen op internationale samenwerking?Antwoord 5Het kabinet steunt de EU grondstoffenpartnerschappen, en kijkt daarnaastnaar de mogelijkheden voor bilaterale samenwerking op het gebied vankritieke grondstoffen met ontwikkelingslanden en met ontwikkelde markten.Zoals aangegeven in de beleidsbrief over ontwikkelingshulp blijft het kabinetwerken aan verduurzaming van de ketens van kritieke grondstoffen. Dit dientook een handelsbelang: door de omstandigheden in de keten te verbeterendraagt het kabinet bij aan een beter investeringsklimaat en minder disruptiesin de toevoer van kritieke grondstoffen, en daarmee aan een grotereleveringszekerheid. Zo continueert het kabinet de ODA-bijdrage aan hetExtractives Global Programmatic Support programma van de Wereldbank datontwikkelingslanden ondersteunt bij de versterking van grondstoffenketens.Ook financiert het kabinet in 2025 een pilot voor een internationaal pro-gramma van het Nederlands Materialen Observatorium (NMO). Het NMOwerkt binnen dit programma aan kennissamenwerking en capaciteitsopbouwbij kennisinstellingen en geologische diensten in Vietnam, Zuid-Afrika, Chilien Canada.Vraag 6Bent u het ermee eens dat de meest effectieve manier om de afhankelijkheidvan kritieke grondstoffen ter verminderen, is om niet alleen de duurzameproductie in de gezamenlijke EU verder uit te bouwen, maar ook te zorgendat grondstoffen in de keten worden gehouden en vol in te zetten opverminderd verbruik van kritieke grondstoffen? Zo nee, waarom niet?Antwoord 6Ik ben het ermee eens dat circulariteit van kritieke grondstoffen bijdraagt aanhet verminderen van risicovolle afhankelijkheden van kritieke grondstoffen. Inde Nationale Grondstoffenstrategie (NGS) is «circulariteit en innovatie» danook één van de handelingsperspectieven, naast diversifiëren en verduurza-men van waardeketens. De NGS sluit goed aan bij het Nationaal ProgrammaCirculaire Economie. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaatcoördineert het Nationaal Programma Circulaire Economie en werkt daarinsamen met de andere Ministeries (Economische Zaken, Klimaat en GroeneTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, Aanhangsel2 Groei, Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Buitenlandse Handel enOntwikkelingshulp en Landbouw, visserij, Voedselzekerheid en Natuur). Om tekomen tot een circulaire economie zijn vier strategieën van belang: verminde-ren van grondstoffen, andere grondstoffen gebruiken (substitutie), productenlanger gebruiken en hoogwaardig hergebruik.Vraag 7Hoe geven Nederland en de Europese Unie op dit moment vorm aan deambitie om zoveel mogelijk grondstoffen te recyclen, en zo min mogelijkgrondstoffen te gebruiken? Ziet u kansen voor verbetering? Zo ja, welkestappen zet u hierop?Antwoord 7In de Verordening Kritieke Grondstoffen (Critical Raw Materials Act) van deEuropese Unie worden lidstaten verplicht om een nationaal programma voorde circulariteit van kritieke grondstoffen te starten. Onder andere via hethandelingsperspectief «circulariteit en innovatie» van de Nationale Grondstof-fenstrategie (NGS)2 en het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE)3wordt hier door Nederland al invulling aan gegeven. Het kabinet zet in op hetcontinu verbeteren van de circulariteit van kritieke grondstoffen. Onderandere wordt binnen het handelingsperspectief Circulariteit en Innovatie in deNGS gewerkt aan het realiseren van circulaire businessmodellen voorproductgroepen die kritieke grondstoffen bevatten, en het bevorderen vanrecycling. Via het Nederlands Materialen Observatorium worden risicovollestrategische afhankelijkheden binnen waardeketens met kritieke grondstoffenstap voor stap inzichtelijk gemaakt en beleidsinterventies geïdentificeerd.Vraag 8Wat moet er volgens het kabinet gebeuren om de grondstoffenafhankelijkheidte verminderen de komende jaren?Antwoord 8Via de vijf handelingsperspectieven van de Nationale Grondstoffenstrategiewerkt het kabinet aan het verhogen van de leveringszekerheid en hetterugbrengen van risicovolle strategische afhankelijkheden ten aanzien vankritieke grondstoffen. De vijf handelingsperspectieven zijn circulariteit eninnovatie, Europese mijnbouw en raffinage, diversificatie, verduurzaminginternationale grondstoffenketens, en kennisopbouw en monitoring. UwKamer is in eind 2024 geïnformeerd over het Nederlands MaterialenObservatorium4, voorraadvorming5, verwerking6, en begin 2025 over kritiekegrondstoffen en de defensie-industrie7. Rond de zomer van dit jaar zal uwKamer geïnformeerd worden over de voortgang ten aanzien van de inzet opvoorraadvorming. Uw Kamer zal in het derde kwartaal worden geïnformeerdover de voortgang op de verwerking van kritieke grondstoffen.Vraag 9Bent u het ermee eens dat het kan helpen om harde, concrete doelen op testellen en vervolgens concreet beleid te maken om die doelen te halen? Zonee, waarom niet? Zo ja, bent u dan bereid om bijvoorbeeld het Planbureauvoor de Leefomgeving (PBL) een doorrekening van beleid te laten doen zoalsook gebeurt bij de doelstellingen rond de circulaire economie? Zo nee,waarom niet?Antwoord 9De Critical Raw Materials Act stelt op Europees niveau voor 2030 de volgendedoelen vast voor 16 strategische grondstoffen: 10% van de jaarlijkse Europeseconsumptie van strategische grondstoffen moet komen uit Europesemijnbouw, 40% uit Europese raffinage, 25% uit recycling, en de EU magmaximaal voor 65% afhankelijk zijn van een enkel land buiten de EU voor een2Kamerstuk 32 852, nr. 224 en Kamerstuk 32 852, nr. 2913Kamerstuk 32 852, nr. 2254Kamerstuk 32 852, nr. 3175Kamerstuk 32 852, nr. 3196Kamerstuk 32 852, nr. 3257Kamerstuk 32 852, nr. 326Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, Aanhangsel3 strategische grondstof. Het stellen van concrete nationale doelen vereist meerinzicht in de aard en grootte van de risicovolle strategische afhankelijkhedendie Nederland heeft ten aanzien van kritieke grondstoffen. Als onderdeel vande Nationale Grondstoffenstrategie werkt het Nederlands MaterialenObservatorium (NMO) hier structureel aan. Binnen het NMO wordt ookgewerkt met andere kennisinstellingen zoals het Planbureau van de Leefom-geving (PBL).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, Aanhangsel4

Versie b10bab95de052abf6acfab8473da5081f1c0191ef83071b2feefeb50ee34ced0 · Officiële bron.