Start Nationaal Burgerberaad Klimaat

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 813Kabinetsaanpak KlimaatbeleidNr. 1463 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 december 2024Na een uniek proces samen met de Kamer gaat het Nationaal Burger-beraad Klimaat (hierna: burgerberaad) op 18 en 19 januari 2025 van start.De 175 deelnemers van het burgerberaad komen vanuit de stad en hetplatteland, zijn jong en oud, en hebben verschillende meningen over hetklimaatbeleid. Samen gaan zij in gesprek over hoe we kunnen eten,spullen gebruiken en reizen op een manier die beter is voor het klimaat.Belangrijk, want de verandering naar een duurzaam Nederland raaktiedereen. Het verandert de omgeving, het dagelijks leven en raakt deportemonnee van burgers.Een burgerberaad is geen vervanging van het parlement, maar – onder dejuiste randvoorwaarden – een kansrijke aanvulling op de representatievedemocratie. Het is een manier om de betrokkenheid van burgers tevergroten door hen om advies te vragen over grote maatschappelijkeveranderingen. Ondersteund met informatie en onafhankelijke expertisekomt een door middel van loting geselecteerde groep mensen bij elkaarom in enkele maanden tijd over een maatschappelijk vraagstuk in gesprekte gaan. Vervolgens geven zij adviezen aan het kabinet. Het advies is nietbindend, de uiteindelijke keuze om een advies wel of niet over te nemenligt bij het kabinet. Zij besluiten per advies of ze het wel of nietovernemen, waarbij ze een zorgvuldige motivatie van hun afwegingmeegeven.In deze brief informeer ik de Kamer, mede namens de Minister vanBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, over de start van het burger-beraad. Ook doe ik met deze brief twee toezeggingen af en deel ik enkelesuccesfactoren die van belang zijn voor de opvolging van de adviezen. kst-32813-1463ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 813, nr. 14631 Start van het Nationaal Burgerberaad KlimaatOp 1 februari dit jaar is de Kamer voor het laatst geïnformeerd over devoortgang van het burgerberaad.1 Na een technische briefing op 4 april isNienke Meijer op 17 juni als onafhankelijk voorzitter van het burgerberaadbenoemd. Zij wordt ondersteund door een onafhankelijk secretariaat.2 Zijheeft de afgelopen maanden voorbereidingen getroffen zodat hetburgerberaad in het weekend van 18 en 19 januari 2025 van start kangaan.Gedurende minimaal zes weekenden buigen deelnemers zich over devraag «Hoe kunnen we als Nederland eten, spullen gebruiken en reizen opeen manier die beter is voor het klimaat?».3 De vraag gaat over deverantwoordelijkheden van burgers, bedrijven en overheden.Tijdens de bijeenkomsten van het burgerberaad stelt de voorzitterverschillende soorten kennis beschikbaar aan de deelnemers met als doelom alle kanten van het vraagstuk goed te belichten. Denk aan de nieuwstewetenschappelijke inzichten en wat het huidige (inter)nationale (klimaat-)beleid is over eten, spullen gebruiken en reizen. Daarnaast wordenperspectieven uit de praktijk ingebracht, zoals die van het bedrijfsleven,maatschappelijke organisaties en van beroepsgroepen zoals bijvoorbeeldboeren. Ook brengen ambtenaren informatie in over hoe de overheidwerkt en waar bijvoorbeeld beleidsruimte is. Het burgerberaad is vrij omzelf met aanvullende kennisvragen te komen en/of andere perspectievenuit te nodigen. Deze informatie kunnen deelnemers benutten in hungesprekken en adviezen. De voorzitter verwacht dat in september 2025 hetburgerberaad de definitieve adviezen overhandigt aan het kabinet en deKamer.Betrokkenheid van Kamer en kabinetHet is belangrijk dat de Kamer en het kabinet ook de komende periodenauw betrokken zijn bij het burgerberaad. De Kamer heeft daarvoor tweerapporteurs aangesteld, de leden Erkens en Koekkoek.4 De rapporteurs,het kabinet en de voorzitter spreken elkaar regelmatig in het voortgangs-overleg.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ik zettenons graag in om betrokkenheid van het kabinet te tonen. Daarom zijn weaanwezig bij de startbijeenkomst om namens het kabinet de deelnemerswelkom te heten en aan te geven dat wij uitkijken naar hun adviezen. Ookhebben wij het voornemen om gedurende het burgerberaad betrokken teblijven en het met aandacht en interesse te volgen. Wij betrekken daarinzo veel mogelijk de andere leden van het kabinet. De rapporteurs hebbende intentie uitgesproken nauw betrokken te willen blijven (bijvoorbeelddoor aanwezigheid tijdens de bijeenkomsten) en dat zij hierin de andereKamerleden informeren en betrekken. Dat juichen wij toe.Invulling van de randvoorwaarden voor een succesvol burger-beraadIn het periodieke voortgangsoverleg wordt de invulling van de tienrandvoorwaarden5 voor een succesvol burgerberaad besproken met het1Kamerstuk 32 813, nr. 1350.2Art. 5, lid 5, Instellingsbesluit Burgerforum klimaat- en energiebeleid.3Kamerstuk 32 813, nr. 1286.42024Z04521.5Bijlage bij Kamerstuk 32 813, nr. 1174.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 813, nr. 14632 kabinet en de rapporteurs van de Kamer. Het voortgangsoverleg heeft op4 oktober 2024 voor het eerst plaatsgevonden. De basis van dit gesprek iseen door de voorzitter opgestelde voortgangsrapportage. Na de eerstebijeenkomst van het burgerberaad worden de voortgangsrapportagesopenbaar gemaakt door de voorzitter.Op het gebied van representativiteit en publiekscommunicatie (onderdeelvan randvoorwaarde «betrekken brede samenleving») zijn eerdertoezeggingen gedaan aan de Kamer.Representativiteit70.000 Nederlanders (willekeurig geloot) van 16 jaar en ouder hebben halfnovember 2024 een uitnodiging gekregen om mee te doen. Meer dan4000 Nederlanders zijn ingegaan op deze uitnodiging. De groep vanmensen die zich aangemeld heeft, is divers genoeg om op de gesteldekenmerken te selecteren. Deze kenmerken zijn woonplaats, leeftijd,geslacht, opleiding en hun mening over het klimaatbeleid (zowel positiefals negatief).6 Vervolgens is via gewogen loting op deze kenmerken eenrepresentatieve groep van 175 deelnemers geselecteerd.Door onder andere een vergoeding, ondersteuning bij vervoer, hetbeschikbaar stellen van kinderopvang, de inzet van gespreksbegeleidersen de mogelijkheid tot overnachting zorgt de voorzitter voor bijeen-komsten waar iedereen zo goed mogelijk in staat wordt gesteld om deel tenemen. Mochten er nog deelnemers afvallen vóór de eerste bijeenkomstdan worden deze vervangen door kandidaten met zoveel mogelijkdezelfde kenmerken. Zodra het burgerberaad gestart is wordendeelnemers die onverhoopt afvallen niet meer vervangen, omdat hetessentieel is voor het proces en de uitkomst dat alle deelnemers hetgehele proces vanaf het begin hebben gevolgd. Met deze inzet voldoet hetkabinet aan de toezegging aan het lid Erkens om de Kamer te informerenover de representativiteit van het burgerberaad (Kamerstuk 32 813, nr.1288).7PubliekscommunicatieDe brede samenleving wordt geïnformeerd over wat er gebeurt tijdens debijeenkomsten via de website en sociale kanalen van het burgerberaad.Dat gebeurt zo transparant mogelijk.8 Ook wordt er actief ingezet opaandacht voor het burgerberaad in kranten, televisie en online. Zo zorgenwe dat ook Nederlanders die niet meedoen met het burgerberaad hetproces goed kunnen volgen. Dat draagt bij aan het vertrouwen in hetburgerberaad en in hun advies. Er wordt bovendien extra aandachtbesteed aan het bereiken van groepen mensen die de overheid normaalgesproken minder bereikt. Communicatie is nadrukkelijk geen eenrich-tingsverkeer naar de samenleving, maar ook bedoeld om haar actief tebetrekken. Tijdens het burgerberaad hebben de deelnemers demogelijkheid om de bredere samenleving actief te betrekken door middelvan bijvoorbeeld een online raadpleging of straatgesprekken. Met dehierboven genoemde inzet voldoet het kabinet aan de toezegging aan hetlid Boucke om de Kamer te informeren over de publiciteitscampagne.96Stcrt. 2024, nr. 29805, nr. WJZ/ 69777503, toelichting op instellingsbesluit (Kamerstuk 32 813 nr.1286), bijlage 2023D32867.7TZ202306–319.8https://www.burgerberaadklimaat.nl/, Hierbij wordt door het secretariaat rekening gehoudenmet de privacy van deelnemers. Anoniem tenzij zij zelf anders aangeven.9TZ202306–318.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 813, nr. 14633 Opvolging van de adviezenZoals vastgelegd in het Instellingsbesluit10, reageert het kabinet uiterlijkzes maanden na ontvangst op het advies van het burgerberaad in dekabinetsreactie, waarbij op ieder advies individueel wordt ingegaan(motiveringsplicht). De Kamer heeft toegezegd het advies en de kabinets-reactie te bespreken (besprekingsplicht).11 In een slotbijeenkomstbespreekt het kabinet samen met de deelnemers op welke wijze opvolgingis gegeven aan het advies. Deze vindt twaalf maanden na de overhan-diging van de adviezen plaats.Naast deze bestaande afspraken over opvolging, heb ik adviesingewonnen bij wetenschappers en ervaringsdeskundigen uit binnen- enbuitenland. Hen is gevraagd wat aanvullende sleutelfactoren zijn voorgoede opvolging. U vindt dit advies als bijlage bij deze Kamerbrief.12Hetkabinet deelt op basis hiervan de twee onderstaande voornemens. Hetkabinet nodigt de Kamer uit om mogelijke aanvullingen hierop tebespreken. Deze sleutelfactoren zijn ook gedeeld met de voorzitter.De opvolging van elk advies krijgt een duidelijk tijdspadHet kabinet geeft in de kabinetsreactie per advies aan of ze wel of niet hetadvies opvolgt. In de Klimaatnota deel ik de voortgang op de opvolgingvan de adviezen die het kabinet overneemt. Waarschijnlijk kunnen niet alleadviezen die het kabinet overneemt direct worden uitgevoerd. Daar waarhet kabinet meer tijd nodig heeft – bijvoorbeeld om het advies mee tenemen in de voorjaarsbesluitvorming of voor overleg met uitvoeringsor-ganisaties –, schetst het kabinet een duidelijk tijdspad tot het verwachtebesluit of de implementatie ervan. Dit tijdspad wordt bijgewerkt in dejaarlijkse Klimaatnota.De kabinetsreactie wordt in begrijpelijke taal gepubliceerd.Het kabinet vindt het belangrijk om duidelijk en helder te communicerenwat het met het advies van het burgerberaad gaat doen. Het kabinetschrijft de kabinetsreactie in begrijpelijke taal en publiceert dezevervolgens online.Het kabinet kijkt met grote belangstelling uit naar de waardevolleinzichten en adviezen van het burgerberaad. Dit is een nieuw instrumenten vraagt om inzet van het kabinet, van de Kamer en van de 175deelnemers van het burgerberaad. De uiteindelijke keuze om een advieswel of niet over te nemen ligt bij het kabinet. Het kabinet committeert zichom met de kabinetsreactie recht te doen aan de tijd, moeite en expertisedie in het advies van het burgerberaad zit. Door met een open blik tekijken naar deze waardevolle adviezen en door als we iets nietovernemen, goed uit te leggen waarom dat zo is.Wij wensen de voorzitter en alle deelnemers veel inspiratie, succes enplezier in dit bijzondere democratische proces.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.Th.M. Hermans10Art. 10, lid 2, Instellingsbesluit Burgerforum klimaat- en energiebeleid.11Kamerstuk 32 813, nr. 1232, Kamerstuk 32 813, nr. 1286.12Uitgevoerd door Bureau Burgerberaad.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 813, nr. 14634