Gebruik secundaire banen op Schiphol

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 665Evaluatie SchipholbeleidNr. 571 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 juli 2025Tijdens het commissiedebat Luchtvaart van 4 februari 2025 (Kamerstuk31 936, nr. 1223) heeft het lid Boutkan (PVV) gevraagd in gesprek te gaanmet Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) over het toenemende gebruikvan de secundaire banen op Schiphol en de daarmee gepaard gaandegeluidoverlast. In het Tweeminutendebat Schiphol van 24 april jl. heeft hetlid Boutkan vervolgens gevraagd naar de stand van zaken betreffende heteerder gedane verzoek.Inmiddels is over dit onderwerp gesproken tussen het Ministerie van IenWen LVNL. Hierbij heeft LVNL toegelicht hoe en volgens welke systematiekde banen op Schiphol worden gebruikt en hoe het gebruik van desecundaire banen zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. Ook is in hetkader van het verzoek van het lid Boutkan gesproken over eventuelemogelijkheden om het gebruik van de secundaire banen verder tebeperken. Hieronder vindt u nadere informatie en de uitkomsten hiervan,waarmee de toezegging aan het lid Boutkan (TZ202502-020) wordtafgedaan.Systematiek baaninzet SchipholDe luchtverkeersleiding geeft aan dat op basis van de weersomstandig-heden (bijvoorbeeld wind en zicht), de verkeersdrukte en de beschikbarebanen wordt beslist welke banen ingezet kunnen worden. Vliegtuigenstarten en landen zoveel mogelijk tegen de wind in vanwege de veiligheid.Bij slecht zicht, bijvoorbeeld tijdens mist, kunnen sommige baancombi-naties niet gebruikt worden vanwege de veiligheid. Ook overtrekkendebuien met onweer, regen of sneeuw kunnen ervoor zorgen dat bepaaldebanen niet ingezet worden. Baanonderhoud kan ervoor zorgen dat eenbaan niet beschikbaar is. Met de overheid en omgeving rondom Schipholis afgesproken hoe de banen worden ingezet. Dit gebeurt aan de hand vande zogenoemde preferentievolgorde. De Polderbaan (18R/36L) en deKaagbaan (06/24) worden het meest ingezet omdat het gebruik van deze kst-29665-571ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5711 banen relatief de minste mensen overlast geeft. Ze worden ook wel«primaire» of «geluidpreferente» banen genoemd. Van en naar dezebanen wordt er over minder dichtbevolkte gebieden gevlogen. Desecundaire banen zijn de Zwanenburgbaan (18C/36C), Aalsmeerbaan(18L/36R) en Buitenveldertbaan (09/27). Deze secundaire banen wordenook wel «minder preferente» banen genoemd. De kortere Schiphol-Oostbaan (04/22) wordt hoofdzakelijk gebruikt door het zakelijk, recreatiefen maatschappelijk vliegverkeer. Kan een andere landingsbaan nietingezet worden vanwege weersomstandigheden of onderhoud, danbestaat de mogelijkheid dat de Schiphol-Oostbaan wordt gebruikt doorlandend (regulier) handelsverkeer. VerkeersaanbodLVNL bepaalt op basis van de verwachte hoeveelheid vliegverkeerhoeveel start- en landingsbanen op een moment nodig zijn. Hoe groot hetverkeersaanbod op een moment is, hangt samen met het model van start-en landingspieken op Schiphol dat primair voortkomt uit het hub-modelvan KLM. Hierdoor worden gedurende het grootste gedeelte van de dagafwisselend 2 startbanen en 1 landingsbaan, of 1 startbaan en 2 landings-banen ingezet. LVNL verdeelt de starts en landingen over de banen opbasis van bestemming of herkomst van vliegverkeer. Zo voorkomt LVNLkruisende verkeersstromen in de lucht en is een veilige en doelmatigeafhandeling van het luchtverkeer geborgd.In de nacht (23:00–07:00 uur) is het verkeersaanbod lager, omdat hetaantal nachtvluchten is begrensd. In het Luchthavenverkeerbesluit dat op7 mei jl. is gepubliceerd zijn maximaal 27.000 nachtvluchten per jaarBron figuur: LVNLBron figuur: LVNLTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5712 vastgelegd. Er gelden tussen 23:00 en 06:00 uur ook meer beperkingen inhet baan- en routegebruik (nachtregime) om de geluidsoverlast voor deomgeving te verminderen. Tussen 23:00 en 06:00 uur mogen daardoor inprincipe alleen de Polder- en Kaagbaan of de Zwanenburgbaan inzuidelijke richting worden ingezet. Indien de hoeveelheid verkeer hettoelaat, kan het nachtregime eerder worden begonnen en langer wordendoorgezet. LVNL voert het nachtregime tussen circa 22:30 en 06:30 uur.Het eerdergenoemde verkeersaanbod in combinatie met de regels voorhet strikt preferentieel baangebruik betekent dat meerdere banentegelijkertijd kunnen worden ingezet, dus primaire banen en secundairebanen. Op het moment dat er meerdere banen in gebruik zijn voor landenen starten, wordt het vliegverkeer verdeeld over de in gebruik zijnde start-of landingsbanen op basis van de herkomst/bestemming van hetvliegverkeer. De regels voor het strikt preferentieel baangebruik bepalendat eerst een geluidpreferente baan wordt ingezet en daarna pas eensecundaire baan wordt bijgeschakeld. Op het moment dat een secundairebaan wordt bijgeschakeld, wordt het verkeer op de primaire en secundairebaan op basis van herkomst/bestemming over de banen verdeeld.Aantallen vliegtuigbewegingen per baanUit onderzoek door LVNL met betrekking tot het gebruik van de start- enlandingsbanen de afgelopen jaren blijven de twee primaire banen net alsin het verleden zo’n 55% tot 65% van het totaal aantal vluchten per jaarafhandelen. Er is ten opzichte van de gebruiksjaren 2020 en 2021 eenstijging te zien in het gebruik van alle banen, waaronder ook de secun-daire banen. Dit komt door lagere verkeersvolumes tijdens de corona-jaren, waarbij sindsdien het aantal vluchten weer toeneemt.Bij een toenemend jaarvolume, zal er vaker en/of langer een tweede(secundaire) start- of landingsbaan moeten worden bijgeschakeld om hetverkeersaanbod af te handelen. Dit is in lijn met de prognoses van hetgebruik van secundaire banen zoals die zijn besproken in het Alders-traject.1 Bovendien heeft groot baanonderhoud van primaire banen,bijvoorbeeld het groot baanonderhoud aan de Kaagbaan in 2024, eengrote invloed op het gebruik van andere banen in dat jaar. De cijfers overhet baangebruik die door LVNL zijn gedeeld, zijn hieronder te zien. Hierbijgeldt dat in de gebruiksjaren 2017–2019 op Schiphol bijna 500.000vluchten handelsverkeer plaatsvonden. Na de coronadip waren dat er ingebruiksjaar 2023 ongeveer 430.000 en in gebruiksjaar 2024 ongeveer470.000. Een gebruiksjaar loopt van 1 november t/m 31 oktober in het jaardaaropvolgend.1Kamerstuk 29665, nr. 190 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5713 Beperking gebruik secundaire banenIn een Kamerbrief van 5 juli 2019 over de ontwikkeling van Schiphol(Kamerstuk 31 936, nr. 646) heeft de Minister van Infrastructuur enWaterstaat aangekondigd aan Schiphol te zullen vragen om samen metandere partijen uit de sector en de omgeving een uitvoeringsplanhinderreductie op te stellen. In 2020 is hiertoe het Programma MinderHinder Schiphol van start gegaan, met maatregelen op vijf verschillendethema’s: overdag vliegen, baangebruik, ‘s nachts vliegen, vliegtuigtypesen grondgeluid. Op www.minderhinderschiphol.nl is hierover meerinformatie beschikbaar, specifiek voor dit onderwerp onder het themaBaangebruik. Verder publiceert het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol(BAS) eens per twee weken een «vooruit- en terugblik vliegverkeer» ophaar website www.bezoekbas.nl, met daarin onder andere het percentagebaangebruik van de afgelopen twee weken inclusief toelichting daarop.Deze informatie is te raadplegen onder «Vooruit en terugblik vlieg-verkeer».Daarnaast heeft het Ministerie van IenW in 2022 een Quikscan2 latenuitvoeren naar met name de hinder in de Zuidoosthoek van Schiphol enhierin worden vier oplossingsrichtingen genoemd. Eén van die oplos-singsrichtingen was te onderzoeken of het mogelijk was om deAalsmeerbaan te ontlasten. Omdat op dit moment de capaciteit bij LVNLontbreekt om dit op te pakken, blijft de Aalsmeerbaan voorlopig ingezetworden zoals in de afgelopen jaren onder het strikt preferentieelbaangebruik.Tot slotLVNL geeft aan dat het conform de afspraken het verkeer afhandelt. Eenconsequentie van deze afspraken is dat bij een toename van verkeersvo-lumes de maximale capaciteit van de geluidpreferente banen wordtbereikt en dientengevolge de secundaire banen meer worden belast.Gebruik geluidpreferente en secundaire banen zijn onlosmakelijk2Kamerstukken II, 2022–2023, 29 665, nr. 450Bron figuur: LVNLTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5714 verbonden. Wel is het verkeersvolume in zijn algemeenheid begrensd,doordat als onderdeel van het balanced approach-pakket voor Schipholop 7 mei jl. in het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol het nieuwemaximum aantal vliegtuigbewegingen van 478.000 per jaar is vastgelegd.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5715