Toegankelijkheid CABR in 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202520 454Voortgangsrapportage uitvoering wettenoorlogsgetroffenen32 761Verwerking en bescherming persoonsgegevensNr. 210 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 december 2024Op 6 december jl. stuurde ik uw Kamer een brief (2024D48374) waarin ikaangaf voorlopig af te zien van de voorgenomen online beschikbaar-stelling van het Centraal Archief Bijzondere rechtspleging (CABR) per2 januari 2025. Dit deed ik n.a.v. de waarschuwing die ik op 26 novemberjl. ontving van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). In de genoemde briefkondigde ik een wetswijziging aan die online toegankelijkheid van hetCABR en vergelijkbare archieven op termijn alsnog mogelijk moet maken.In deze brief wil ik uw Kamer informeren over hoe het Nationaal Archieftot die tijd toegang kan bieden tot het gedigitaliseerde deel van hetCABR.1Het doel van het project Oorlog voor de Rechter is het CABR digitaliseren,full-tekst doorzoekbaar maken, contextualiseren en online toegankelijkmaken. Nu dat laatste voorlopig niet kan heb ik gezocht naar eenoplossing voor diegenen die het meeste belang hebben bij de verbeterdetoegankelijkheid van het CABR. Het is voor mij belangrijk om de verbe-terde toegankelijkheid tot het CABR te kunnen bieden aan nabestaanden(met name van slachtoffers) en onderzoekers, binnen de grenzen van dehuidige relevante wetgeving.Na overleg met de AP heb ik daarom besloten om met het NationaalArchief te werken aan een tijdelijke voorziening die het mogelijk maakt ombij het Nationaal Archief in Den Haag onder voorwaarden het gedigitali-seerde deel van het CABR digitaal en full-tekst te doorzoeken. Dit is vanbelang omdat in het papieren archief alleen gezocht kon worden op naamvan de verdachte.1Het CABR is het grootste oorlogsarchief en bevat strafdossiers van 425.000 van collaboratieverdachte personen die een schat aan informatie bevatten voor onderzoek naar persoonlijk engezamenlijk verleden. Op dit moment is ongeveer 25% van het CABR gescand en gedigitali-seerd. Het scannen gaat zonder onderbreking door en begin 2027 zal het gehele CABR gescanden gedigitaliseerd zijn. kst-20454-210ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 20 454, nr. 2101 Om deze tijdelijke voorziening mogelijk te maken binnen de grenzen vande Archiefwet en de UAVG moeten verzoekers vooraf inzage aanvragenen is het niet toegestaan kopieën te maken van het (gedigitaliseerde)archief. Met deze waarborgen beperken we de risico’s ten aanzien van debescherming van persoonsgegevens tot een absoluut minimum. Om dezewaarborgen bindend te kunnen stellen binnen de huidige wettelijkekaders is het verlengen van de openbaarheidsbeperking noodzakelijk. Ikverwacht dat deze tijdelijke voorziening in het eerste kwartaal van 2025operationeel kan zijn. Het Nationaal Archief heeft deze tijd nodig omachter de schermen de processen opnieuw technisch in te richten. Ikonderzoek nog of het mogelijk is om deze voorziening op enkele andereplaatsen in het land aan te bieden, zoals bijvoorbeeld bij de RegionaalHistorische Centra. Daarnaast blijft ook de mogelijkheid bestaan om onderdezelfde voorwaarden zoals hierboven omschreven, het papieren archiefin te zien.Ik ben me er zeer van bewust dat deze tijdelijke voorziening verre vanideaal is. Allereerst is het verlengen van de openbaarheidsbeperking eenzwaarwegende stap. Ik vind het belangrijk, en de archiefsector met mij,om te kunnen blijven staan voor het belang van de toegankelijkheid vanarchieven en de functie daarvan in onze democratische rechtsstaat.Openbaarheid van archieven is cruciaal om de doorwerking van hetmoeilijke gezamenlijke verleden onder ogen te zien en als samenleving teverwerken.Ook is het niet voor iedereen even goed mogelijk om naar Den Haag tekomen. Desondanks zal de mogelijkheid tot digitale doorzoekbaarheidnaar verwachting tot veel extra inzageverzoeken leiden. Het verlenen vaninzage onder de genoemde beperkingen is een veel bewerkelijkerprocedure dan het faciliteren van toegang tot een openbaar archief en decapaciteit bij het Nationaal Archief is beperkt. Aangezien er een beperktaantal plekken op de studiezaal beschikbaar is, zullen er naar verwachtingwel wachttijden ontstaan.Daarom hecht ik er belang aan om snel een structurele oplossing mogelijkte maken, mede omwille van het suboptimale karakter van de tijdelijkevoorziening. Deze archieven zijn van onschatbare waarde voor historischonderzoek, maatschappelijke bewustwording, en voor nabestaanden dieop zoek zijn naar informatie. Het is cruciaal dat het belang van privacy enhet recht doen aan de bescherming van persoonsgegevens afgewogenkan worden tegen het maatschappelijk belang.Om die reden ben ik begonnen aan de voorbereiding voor de eerderaangekondigde wetswijziging die een duidelijke juridische grondslag zalbieden voor een belangenafweging tussen het belang van privacy en debelangen uit de Archiefwet, waaronder toegang tot persoonsgegevens inarchieven. Hierbij neem ik ook de wijze waarop archieven digitaal enonline raadpleegbaar gemaakt kunnen worden mee, zodat archievenrelevant blijven in het digitale tijdperk.Hiermee wil ik recht doen aan het maatschappelijke belang om dezearchieven voor een breed publiek toegankelijk te maken. De bovenstaandebeperkte tijdelijke voorziening voor het CABR onderstreept de noodzaakhiervan. Ik wil uw Kamer uiterlijk in het tweede kwartaal van 2025 naderinformeren over het tijdspad van dit wetsvoorstel.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,E.E.W. BruinsTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 20 454, nr. 2102