Uitvoering van de motie van de leden Flach en Grinwis over opties voor de problemen met de tolheffing bij de Blankenburgtunnel (Kamerstuk 36850-5)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 AVaststelling van de begrotingsstaat van hetMobiliteitsfonds voor het jaar 2026Nr. 14 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 januari 2026Op 18 december jl. is de motie Flach/Grinwis1 aangenomen, die deregering verzoekt opties in kaart te brengen die de problemen met detolheffing van de Blankenburgtunnel oplossen. In de motie wordt verzochtde Kamer hierover te informeren voor de behandeling van de begrotingInfrastructuur en Waterstaat. Met deze brief wordt de motie uitgevoerd.Om de situatie in perspectief te plaatsen wordt hieronder eerst ingegaanop de systematiek van tolheffing, de wijze waarop in het tolsysteemaandacht is voor gebruiksvriendelijkheid en het (voorlopige) beeld na éénjaar tolheffing.Systematiek van tolheffingOp 7 december 2024 is de A24/Blankenburgverbinding geopend. Dezenieuwe snelweg verbindt de A20 bij Vlaardingen met de A15 bijRozenburg en verbetert de bereikbaarheid van de regio Rijnmond. Detolheffing op de A24 is uitsluitend bedoeld om een deel van de investeringterug te betalen (€ 405 mln. van € 2,138 mld.).2 De tolheffing wordtbeëindigd als deze opgave, plus de in- en uitvoeringskosten vantolheffing, is voldaan. Dit is vastgelegd in de Wet tijdelijke tolheffingBlankenburgverbinding en ViA15 (Wet TTH), die in 2015 door de Kamer isaanvaard.De A24 is de eerste weg in Nederland met een elektronisch tolsysteemwaarbij voertuigen worden geregistreerd via automatische nummerplaat-herkenning. De situatie ter plaatse leende zich vanwege de verkeersvei-ligheid en doorstroming niet voor het inrichten van een tolplein metslagbomen. In plaats daarvan vinden tolbetalingen online plaats. Dit kandoor aan te melden voor automatisch betalen of door per rit te betalen op1Kamerstukken 36 850, nr. 5.2Bedragen in contante waarde en in prijspeil 2025. kst-36800-A-14ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 141 e-tol.nl. Als niet tijdig op e-tol.nl is betaald, wordt een betalingsherin-nering verstuurd. Als een betalingsherinnering niet tijdig is betaald, kaneen bestuurlijke boete worden opgelegd. Deze boete bedraagt € 35,vermeerderd met het toltarief en de vergoeding voor de betalingsherin-nering. In overeenstemming met artikel 8, vierde lid, van de Wet TTH zijnin het eerste jaar van de tolheffing geen aanvullende kosten bij herinne-ringen in rekening gebracht. Sinds 7 december jl. wordt een vergoedingvan € 9 gerekend (conform de Algemene wet bestuursrecht).Een gebruiksvriendelijk tolsysteemBij het realiseren van het tolsysteem is gestreefd naar gebruiksvriende-lijkheid. Dit bestaat uit een aantal aspecten, zoals bijvoorbeeld goedgeïnformeerde gebruikers, eenvoudige betaalmogelijkheden, goedeondersteuning aan gebruikers die dat nodig hebben en de menselijkemaat bij de handhaving. Deze aspecten worden hierna toegelicht.De communicatie over de tolheffing vindt plaats via onder andereverkeersborden, de website e-tol.nl en het klantcontactcentrum van e-TOL.Daarnaast heeft voorafgaand aan de opening van de A24 een uitgebreidecampagne plaatsgevonden, met onder meer advertenties in kranten, radioen televisie, vakbladen en social media. Ook in aanloop naar7 december jl. (de start van het in rekening brengen van de vergoedingvan € 9 bij een herinnering) heeft veel communicatie plaatsgevonden,met onder andere informatie op matrixborden in de omgeving van deA24, advertenties in diverse landelijke en regionale dagbladen enadvertenties op digitale panelen bij tankstations in de omgeving van deA24. In de beantwoording van de vragen van het lid Beckerman (SP) op19 december jl.3 is hier uitgebreid op ingegaan.Tol betalen kan op twee manieren: per rit op e-tol.nl of automatisch bijaanbieders Move-IZI, 24Toll en Flitsmeister. Gebruikers hebben een vrijekeuze hoe ze willen betalen, maar wel wordt geadviseerd om automatischte betalen. Daarmee worden immers herinneringen en boetes voorkomen.Het aanmelden voor automatisch betalen is zo makkelijk mogelijkgemaakt en wordt ook in de communicatie benadrukt. Gebruikers dievragen hebben over de tolheffing of ondersteuning nodig hebben bij hetverrichten van betalingen of het aanmelden voor automatisch betalen,kunnen terecht bij het klantcontactcentrum.Het kan gebeuren dat gebruikers vergeten om tijdig tol te betalen. Zoals inde vorige paragraaf al benoemd, wordt dan een betalingsherinneringverstuurd en kan een boete worden opgelegd. Bij de handhaving isaandacht voor de menselijke maat en persoonlijke omstandigheden. Erwordt bijvoorbeeld getracht per brief in contact te komen met gebruikersmet meerdere openstaande herinneringen of boetes. Doel hiervan isondersteuning bieden en voorkomen dat mensen in de problemen komen.De handhaving kan daarbij tijdelijk worden gepauzeerd. Ook wordt inbepaalde gevallen coulant opgetreden.Voorlopig beeld na één jaar tolheffingIn de ontwerpbegroting van het Mobiliteitsfonds 20264 zijn inschattingenopgenomen van het gebruik van de A24 en de naleving van de tolplicht(uitgesplitst naar aantal tijdige betalingen, betalingsherinneringen enboetes). Deze inschattingen zijn gemaakt voorafgaand aan de start van detolheffing met behulp van verkeersmodellen en de ervaringen met32025D53721.4Kamerstukken 36 800-A, nr. 2.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 142 vergelijkbare elektronische tolsystemen in het buitenland. De inschat-tingen hadden als doel de werklast voor de uitvoeringsorganisaties tebepalen en een indicatie te krijgen van de verwachte kosten enopbrengsten. Nu de tolheffing een jaar loopt, ontstaat een beeld van dewerkelijke cijfers. Die wijken af van de ramingen, hetgeen hierna wordttoegelicht.Er is een duidelijke positieve trend waarneembaar in het betaalgedrag vanweggebruikers. In de eerste helft van 2025 werd ca. 80% van de passagesop tijd betaald (automatische betalingen en betalingen op e-tol.nl bijelkaar opgeteld). Begin december was dit gestegen tot ca. 90%. Ditresulteert in een daling van het aantal verstuurde betalingsherinneringen:in de eerste helft van 2025 werden wekelijks ca. 45.000 herinneringenverstuurd; begin december was dit afgenomen tot ca. 30.000 per week.Naar verwachting zet de dalende trend de komende maanden verder door.Positief is ook dat het automatisch betalen toeneemt (van ca. 65% van deritten in de eerste helft van 2025 naar ca. 80% begin december).Uit de cijfers blijkt dat het aantal betalingsherinneringen en boetes in depraktijk substantieel lager ligt dan vooraf geraamd. In de ontwerpbe-groting werd uitgegaan van ca. 3,8 miljoen betalingsherinneringen enca. 900.000 boetes in 20255. In praktijk zijn dit ca. 2,2 miljoen betalings-herinneringen en ca. 300.000 boetes. Dit komt enerzijds doordat hetgebruik van de A24 nog achterblijft bij de verwachtingen (er zijn totdusverre ca. 12 miljoen passages geweest, terwijl de raming voorafuitging van ca. 18 miljoen passages), en anderzijds doordat het betaal-gedrag van weggebruikers beter is dan verwacht. Hoewel de werkelijkecijfers nog forse aantallen herinneringen en boetes bevatten, is hetpositief dat veel gebruikers het systeem sneller dan vooraf gedacht eigenhebben gemaakt.Bovenstaande cijfers geven nog geen volledig beeld van het eerste jaartolheffing. Dit beeld is beschikbaar zodra de jaarverantwoordingen van debij de tolheffing betrokken uitvoeringsorganisaties RDW, CJIB, Rijkswater-staat en ILT zijn ontvangen. Deze worden in de loop van dit kwartaalverwacht. Zoals toegezegd in de beantwoording van de vragen van het lidBeckerman (SP) op 19 december jl. ontvangt de Kamer later dit kwartaaleen voortgangsbrief tijdelijke tolheffing, waarin nader wordt ingegaan opde ervaringen in het eerste jaar tolheffing. Met die brief wordt ook deinvoeringstoets aangeboden, die een eerste beeld geeft hoe de tolheffinguitpakt voor gebruikers en uitvoeringsorganisaties.Uitvoering motie Flach/GrinwisDe motie Flach/Grinwis verzoekt de regering opties in kaart te brengen diede problemen met de tolheffing van de Blankenburgtunnel oplossen endie zorgen voor substantiële verlaging van de boeteopbrengsten. In deoverwegingen van de motie wordt genoemd om bijvoorbeeld de eerstebetalingsherinnering gratis te maken, zoals ook in het bedrijfsleven hetgeval is, of de boetes te verlagen.Uit de vorige paragraaf blijkt dat het aantal betalingsherinneringen enboetes al substantieel lager is dan vooraf geraamd en dat er daarnaasteen dalende trend zichtbaar is. De problematiek waar de motie aandachtvoor vraagt wordt daarmee al kleiner. Hier is dan ook een forseinspanning op verricht, met onder meer de uitgebreide communicatie-maatregelen die eerder in deze brief zijn genoemd. In de komende5In de ontwerpbegroting is een aantal van 1,2 miljoen boetes opgenomen. Dit betreftca. 900.000 boetes plus ca. 300.000 verhogingen bij niet-tijdige betalingen van boetes.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 143 maanden wordt nauwlettend gevolgd of deze maatregelen het gewensteeffect hebben in het verder vergroten van het aantal tijdige betalingen.Waar nodig worden bepaalde communicatiemaatregelen herhaald.Veel communicatiemaatregelen (zoals een advertentiecampagne) zijnechter tijdelijk van aard en hebben ook een tijdelijk effect in het genererenvan bekendheid bij weggebruikers. Er wordt daarom ook ingezet opstructurelere maatregelen. Een goed voorbeeld betreft een onderzoek datmomenteel wordt opgestart over mogelijke optimalisaties aan deverkeersborden over tol die langs en in de omgeving van de A24 zijngeplaatst. Een ander voorbeeld betreft de uitgebreide ondersteuning vanhet klantcontactcentrum bij het verrichten van betalingen en hetaanmelden voor automatisch betalen.De in de motie genoemde optie om, net als in het bedrijfsleven, debetalingsherinnering gratis te maken sluit niet aan bij het feit dat er doorde tolheffer substantiële kosten gemaakt worden bij het versturen enafhandelen van betalingsherinneringen. Ook is deze maatregel niet nodig,omdat uit de cijfers blijkt dat het betaalgedrag van gebruikers al sterkverbetert. Daarnaast is een gratis betalingsherinnering niet rechtvaardigten opzichte van gebruikers die wel op tijd tol betalen, omdat zij indirectmeebetalen aan de kosten hiervan.Vanuit kostenoogpunt is een minder ingrijpend alternatief om alleennieuwe gebruikers eenmalig een gratis herinnering te sturen. Dit is echterniet uitvoerbaar binnen de geldende wet- en regelgeving en ongewenstvanuit het oogpunt van privacy. Om dit mogelijk te maken moet wordengeregeld dat de benodigde gegevens (kenteken- en passagegegevens)langdurig kunnen worden bewaard in de systemen van de tolheffer, zodatkan worden vastgesteld of er sprake is van een nieuwe gebruiker. Vanuithet oogpunt van privacy is dit onwenselijk.De in de motie genoemde optie om boetebedragen te verlagen wordtonwenselijk geacht. De boete bedraagt € 35, vermeerderd met hettoltarief en de vergoeding van € 9 voor de betalingsherinnering. Dit iswettelijk vastgelegd. De hoogte van het boetebedrag is een afweginggeweest tussen proportionaliteit en afschrikwekkende werking: deboetehoogte moet evenredig zijn aan de ernst van de overtreding énweggebruikers aanzetten tot het nakomen van de verplichting om tol tebetalen. In de memorie van toelichting van de Wet TTH6 staat daarnaastbenoemd dat de regering het niet betalen van tol vergelijkbaar acht methet niet kopen van een vervoerbewijs in het openbaar vervoer. Destijds(de memorie van toelichting is in 2015 opgesteld) bedroeg deze boete ook€ 35, vermeerderd met de oorspronkelijke ritprijs.7Tot slotDe tolheffing op de A24 heeft de aandacht van de Kamer, getuige demotie Flach/Grinwis en de recente schriftelijke vragen van de ledenBeckerman8, Heutink9 en Kathmann en De Hoop10. Het onderwerp heeftook mijn nadrukkelijke aandacht. De ontwikkelingen worden nauwlettendin de gaten gehouden en er wordt veel inzet gepleegd om gebruikers zogoed mogelijk te informeren en waar nodig te ondersteunen. Zoals eerder6Kamerstukken 34 189, nr. 3.7Het boetebedrag in het openbaar vervoer is per april 2016 verhoogd naar € 50 en per oktober2025 naar € 70. De boete voor het niet betalen van tol is sindsdien niet aangepast.82025D53721.92025Z21914.102025Z22541.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 144 in deze brief aangegeven ontvangt de Kamer later dit kwartaal eenvoortgangsbrief, waarin nader wordt ingegaan op de ervaringen in heteerste jaar tolheffing.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 145