Verkenning wettelijk verplichten stagevergoedingen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 288Hoger Onderwijs-, Onderzoek- enWetenschapsbeleid31 524Beroepsonderwijs en Volwassenen EducatieNr. 1231 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 januari 2026Stages zijn voor veel mbo-, hbo- en wo-studenten een essentieelonderdeel van hun opleiding. Ik vind dat iedere student daarvoor eenpassende stagevergoeding verdient. Helaas krijgt nog lang niet elkestagiair een stagevergoeding en zijn de verschillen tussen stagiairs groot.Uit de nieuwste cijfers van CBS1 blijkt dat in maart 2025 43% van dembo-studenten met een stage een stagevergoeding ontvangt ten opzichtevan 42% in maart 2024.2 Deze minimale stijging van 1 procentpunt vind ikteleurstellend.Ik heb verkend welke mogelijkheden er zijn om een minimum stagever-goeding wettelijk te verplichten voor stages in het onderwijs.3, 4 Conformde toezegging is daarbij gekeken naar zowel mbo-, hbo- en wo-studenten,en naar het effect op het aanbod van stages. Ook is gekeken naar demogelijkheden voor een recht op stagevergoedingen en de mogelijkheidom te differentiëren. Daarnaast zijn conform de motie Paternotte demogelijkheden voor een publiek-privaat fonds uiteengezet.5 De resultatenvan die ambtelijke verkenning vindt uw Kamer in de bijlage van deze brief.In deze brief ga ik in op mijn reactie en voornemens voor het vervolg.1De cijfers over het aantal gemaakte cao-afspraken over stagevergoedingen in 2025 van SocialeZaken en Werkgelegenheid zijn nog niet beschikbaar. In de brief over de contouren ga ik in opde monitoringscijfers van CBS en SZW over stagevergoedingen.2Stages en banen van studenten in het mbo en ho op detailniveau, 2023/»24 | CBS, voor het hboen wo zijn dezelfde cijfers niet beschikbaar via het CBS. Uit eerder enquêteonderzoek vanResearchNed (2023) bleek dat 75% van studenten in het hbo met een stage een vergoedingontving. Voor het wo was dit 65% van de studenten met een verplichte stage en 91% van destudenten met een facultatieve stage.3Toezegging commissiedebat stages in het mbo, hbo en wo, en aansluiting op de arbeidsmarkt,2 april 2025, TZ202504-0144Toezegging commissiedebat Mentale gezondheid scholieren en studenten, 14 mei 2025,TZ202505-0405Kamerstuk 31 524, nr. 645 kst-31288-1231ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12311 VerkenningDe ambtelijke verkenning maakt inzichtelijk dat het wettelijk verplichtenvan stagevergoedingen mogelijk is, maar dat het een aantal wezenlijkedilemma’s met zich meebrengt. Bijvoorbeeld als het gaat om hetwaarborgen van gelijke behandeling en mogelijke interferentie met hetarbeidsrecht. Dit zijn belangrijke aandachtspunten bij de verdereuitwerking. In de verkenning is toegelicht wat de mogelijkheden enbeperkingen zijn om stagevergoedingen wettelijk te verplichten binnendrie verschillende wetgevingsopties, te weten onderwijswetgeving, hettoevoegen van een nieuwe titel in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek6 eneen nieuwe, zelfstandige wet.De keuze voor wetgeving als instrument, de invulling ervan en in welkewet het vervolgens het beste kan landen is afhankelijk van verschillendefactoren. Het is daarbij met name belangrijk welk doel met een stagever-goeding wordt nagestreefd. In de ambtelijke verkenning worden meerderedoelstellingen beschreven die in het publieke debat naar voren zijngekomen: zoals een stagevergoeding met als doel het uiten vanwaardering (1); het bieden van beloning voor geleverde inzet (2) of alstegemoetkoming bij gemist inkomen (3). Voor nadere uitwerking vanwetgeving maakt het een wezenlijk verschil welke doelstelling wordtgekozen.Ik zie stagevergoedingen hoofdzakelijk als een middel van het stagebedrijfom waardering te uiten voor diens stagiair. Dat sluit ook aan bij deleerervaring die een stagiair zou moeten opdoen tijdens de stage, waarbijdeze leert wat het inhoudt mee te draaien in een werksetting. Onderwijsdraait naast kwalificatie immers ook om socialisatie en persoonsvorming.Stagiairs leren zo naast beroepsinhoudelijke vaardigheden ook belangrijkevaardigheden waar ze later in hun werkzame leven profijt van hebben.Voorbeelden hiervan zijn het belang van op tijd komen, dat mensen op jerekenen en dat je een vergoeding krijgt als waardering. Wanneer teveelnadruk wordt gelegd op beloning van stagiairs voor hun geleverde inzet,dan bestaat het risico dat het lerende element van een stage naar deachtergrond verschuift en juridisch mogelijk sprake is van een arbeidsver-houding tussen stagiair en leerbedrijf. Ten aanzien van het derven vaninkomen geldt dat elke student in principe een voltijdsstudiebelastingheeft, ongeacht of iemand stage loopt of onderwijs volgt; het compen-seren van uitsluitend stagiairs hiervoor roept vragen op over gelijkebehandeling. Een stage kan er wel voor zorgen dat studenten minderflexibel zijn om naast hun studie te werken, maar dat zal ook in anderesituaties voorkomen.In de ambtelijke verkenning wordt uiteengezet dat op basis van bovenge-noemd doel invulling moet worden gegeven aan de reikwijdte, deinrichting, de verplichting tot uitkering en het waarborgen van naleving.Op basis van de verkenning geef ik op enkele onderdelen al richting voorhet vervolg. De andere onderdelen kunnen op basis van deze richtingverder worden uitgewerkt in een brief over de contouren van eenwetsvoorstel, die ik voor de zomer van 2026 naar de Kamer zal sturen.6Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (BW) bevat een verzameling aan regels van diversebijzondere overeenkomsten, zoals de arbeidsovereenkomst of de overeenkomst van opdracht.Met een wetswijziging zou de regulering van de stageovereenkomst daaraan kunnen wordentoegevoegd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12312 Reikwijdte en inrichtingAllereerst dient te worden bepaald wie er recht zouden moeten hebben opeen stagevergoeding. Er zijn veel verschillende soorten stages, waaronderook stages die buiten het onderwijs worden gelopen. Wat mij betreft is hetvanzelfsprekend dat we ons in ieder geval richten op studenten die vanuithun opleiding verplicht een stage moeten lopen. Hun stage wordt gezienals onmisbaar onderdeel van de opleiding en ik vind het van belang dat zijin staat worden gesteld om de gehele leerervaring van een stage, waareen stagevergoeding bij hoort, mee te maken. Anderzijds vind ik er ookiets voor te zeggen dat ook stagiairs die stage lopen als keuze-onderdeelvan hun opleidingscurriculum recht hebben op zo’n leerervaring en dusop een stagevergoeding. Richting de contouren van een wetsvoorstel zalik deze twee opties verder uitwerken, waarbij in het bijzonder rekeningwordt gehouden met het beginsel van gelijke behandeling en deuitvoeringsconsequenties.Voor wat betreft de inrichting van de wet is de keuze aan de orde of erenkel een recht op vergoeding geregeld moet worden of dat er eenminimumbedrag in de wet wordt opgenomen. Vervolgens is er bij eenminimumbedrag de keuze om wel of niet te differentiëren in bedragen. Ikvind het belangrijk dat een wet leidt tot meer gelijkheid tussen studentenen een minimumbedrag ligt dan dus voor de hand. Wel zie ik ook risico’sbij het hanteren van een minimumbedrag als het gaat om het aanbod vanstages. Stagebedrijven zijn mogelijk niet in staat of welwillend om devergoeding te betalen waardoor het aantal beschikbare stageplekken zoukunnen afnemen. Ook bestaat het risico dat stagebedrijven alleen hetminimumbedrag uitkeren, terwijl ze voorheen misschien een hogerestagevergoeding betaalden. Richting de contouren van het wetsvoorstelga ik de inrichting daarom verder uitwerken. Dat doe ik in nauw contactmet werkgevers, de onderwijskoepels en studentenorganisaties.Verplichting voor uitkering en waarborgen van nalevingNaast de reikwijdte en inrichting moet tevens een keuze worden gemaaktover wie de stagevergoeding dient te betalen. Gelet op de doelstelling ishet logisch dat het stagebedrijf zorg draagt voor de uitkering van eenstagevergoeding. Het belang van waardering zit met name in de relatietussen de stagiair en het stagebedrijf, en een stagebedrijf kan eenvergoeding inzetten als een middel om stagiairs aan zich te binden. Eenverplichting zal kosten met zich meebrengen voor werkgevers.Het is belangrijk dat stagebedrijven deze verplichting ook nakomen. Het isvoor een student een grote drempel om voor zichzelf op te komen als eenstagebedrijf geen vergoeding biedt. Ik zie hier een belangrijke rol voor deonderwijsinstelling om naast de student te staan en de student teondersteunen. De rollen en taken van onderwijsinstellingen rondomstages zijn momenteel nog niet altijd expliciet gemaakt of opgenomen inde wet. Ik neem deze mogelijke rol van de onderwijsinstelling om teondersteunen in het waarborgen van naleving daarom ook mee in hetvervolg van de verkenning en heb daarbij ook aandacht voor de uitvoe-ringsknelpunten voor de instellingen. Daarnaast zou de stagiair bij eengeschil naar de civiele rechter kunnen, maar dat is vaak een grote stap.Een mogelijkheid is ook om een toezichthoudend orgaan te betrekken omtoezicht te houden op naleving van een verplichte stagevergoeding.Toezicht is echter uitvoeringstechnisch zeer complex. Vanwege de huidigeschaarse toezichtscapaciteit zal het toezicht bijvoorbeeld risicogerichtmoeten worden vormgegeven. Dit zal niet direct een oplossing biedenvoor de individuele student die geen vergoeding ontvangt. Voor hetvervolg kijk ik hoe we de van naleving van de wetgeving het beste kunnenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12313 waarborgen en neem ik daarin ook de rol van de onderwijsinstelling meeom de student te ondersteunen.Verwachte effect op aanbod van stageplekken en motie Paternotte (fonds)Op voorhand blijkt het niet mogelijk om te voorspellen in hoeverre eenwettelijk verplichte stagevergoeding leidt tot een effect op het aanbod vanstageplekken. Voor een aantal groepen wordt wel een daling verwacht,bijvoorbeeld in bepaalde sectoren, bij kleine bedrijven en zelfstandigen enbij stages voor jongerejaars studenten in het bijzonder mbo-studentenvan de entree-opleiding en mbo-2. In de verkenning wordt toegelicht hoeeen subsidieregeling stagebedrijven financieel kan ondersteunen zoalsmet een «publiek-privaat fonds» wordt beoogd. De mogelijkheden vooreen dergelijke regeling en de verschillende afbakeningen zijn in deverkenning uiteengezet. Een regeling kan stagebedrijven ondersteunen enervoor zorgen dat studenten niet zonder stageplek komen te zitten. Er isbij een regeling echter een risico op onbedoeld gebruik van bedrijven dieeigenlijk geen ondersteuning nodig hebben. Op dit moment zijn er geenmiddelen beschikbaar voor een subsidieregeling. Bij de stap naarwetgeving moet gekeken worden waar specifieke problemen ontstaanvoor werkgevers of specifieke groepen studenten en hoe dit voorkomenkan worden. Wat mij betreft staat het overigens buiten kijf dat iederstagebedrijf dat een stagiair begeleidt ook een stagevergoeding dient tebetalen. In dat geval zou een subsidieregeling overbodig zijn.Lopende actiesDe afgelopen periode is ook direct ingezet op het verbeteren van deomstandigheden voor stagiairs. Zo ben ik in het kader van stagevergoe-dingen bij de start van cao-onderhandelingen in gesprek gegaan met desociale partners van de publieke sectoren om aandacht te vragen voorvastlegging van minimum stagevergoedingen in cao’s, conform detoezegging aan de Tweede Kamer.7 Het is namelijk belangrijk omonverminderd aandacht te blijven vragen voor afspraken in cao’s, zodatdeze studenten nu al een stagevergoeding gaan ontvangen. Een belang-rijke stap is dat er nu ook afspraken gemaakt zijn in de cao primaironderwijs over stagevergoedingen, zodat studenten die in het onderwijsstagelopen een vergoeding ontvangen.Stageovereenkomsten kunnen ook een belangrijke rol spelen bij hetborgen van goede omstandigheden op de stage. Het sluiten van eenstageovereenkomst is belangrijk om voorafgaand aan de stage afsprakente maken over de rechten en plichten van de student, het stagebedrijf eneventueel de onderwijsinstelling. Dit is ook het moment voor studentenom de stagevergoeding met het stagebedrijf te bespreken. Zoalstoegezegd aan uw Kamer heb ik het belang van stageovereenkomstenonder de aandacht gebracht van betrokkenen.8 Voor het mbo is eenberoepspraktijkvormingsovereenkomst tussen student, stagebedrijf enonderwijsinstelling verplicht.9 Om stagevergoedingen te stimuleren heeftde MBO Raad in het servicedocument praktijkovereenkomst eenvoorbeeld stageovereenkomst opgenomen voor student en stagebedrijfover stagevergoedingen. Deze kunnen scholen gebruiken om hetstagebedrijf op te roepen om een stagevergoeding te bieden en daarafspraken over te maken met de student. Ook voor het hbo en wo heb ik7Toezegging commissiedebat stages in het mbo, hbo en wo, en aansluiting op de arbeidsmarkt,2 april 2025, Nummer:TZ202504-0158Toezegging commissiedebat stages in het mbo, hbo en wo, en aansluiting op de arbeidsmarkt,2 april 2025, Nummer:TZ202504-0169Alle overeenkomsten worden door de onderwijsinstellingen geregistreerd bij DUO.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12314 het belang van de stageovereenkomst nadrukkelijk onder de aandachtgebracht van de betrokkenen. UNL heeft reeds afspraken gemaakt metuniversiteiten over het gebruiken van dezelfde stageovereenkomst.10 Zijzullen de overeenkomst en het gebruik daarvan de komende tijdevalueren. In het hbo hebben de VH en werkgeversorganisatie VNO-NCWonlangs in de landelijke stagecode voor het hoger beroepsonderwijsafgesproken dat er bij iedere stage een individueel opleidingsplan en eenstageovereenkomst is.11 Het is goed om te zien dat deze partijen hunverantwoordelijkheid pakken en actief bijdragen aan het verbeteren vanstages. Ik blijf de ontwikkelingen nauwgezet volgen.AfsluitingIk ben blij dat er mogelijkheden blijken te zijn om stagevergoedingenwettelijk te verplichten. Wel laat de ambtelijke verkenning ook zien dat erwezenlijke dilemma’s zijn die zorgvuldig uitgewerkt dienen te worden. Dekomende periode werk ik verder aan het uitwerken van wettelijkemogelijkheden richting de contouren van een wetsvoorstel en neem ikdeze dilemma’s mee. In de tussentijd blijf ik in gesprek met socialepartners om hen op hun verantwoordelijkheid te blijven wijzen, zodatzoveel mogelijk studenten nu al een stagevergoeding krijgen. Voor dezomer informeer ik uw Kamer over de contouren van een wetsvoorstel.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,G. Moes10Stageovereenkomst universiteiten | Universiteiten van Nederland11Vereniging Hogescholen | Opleiders en werkgevers sluiten stagecode af voor het hboTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 288, nr. 12315