Nieuwe mijlpalen Strategisch Plan Verkeersveiligheid

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 398Maatregelen verkeersveiligheidNr. 1181 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 juli 2025Onder de paraplu van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV)werkt het Rijk samen met gemeenten, provincies, waterschappen,vervoerregio’s en andere (maatschappelijke) organisaties aan eenverkeersveilig Nederland.1 En dat is hard nodig. In 2024 kwamen er675 mensen om het leven in het verkeer. Ruim één derde hiervan zat opde fiets.2 Bovendien raakten in 2023 naar schatting 7.400 personen ernstiggewond, waarvan 70 procent een fietsongeval was.3, 4 In deze brief wordtde Kamer geïnformeerd over het SPV, de resultaten uit de derde tranchevan de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid, het MeerjarenplanFietsveiligheid 2025–2029 en de nieuwe bestuurlijke afspraken SPV2025–2029.Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV)Het SPV is in 2018 samen met alle – voor verkeersveiligheid verantwoor-delijke – medeoverheden en andere (maatschappelijke) partijen opgesteldom het aantal verkeersslachtoffers te reduceren. In het SPV staatrisicogestuurd werken centraal: een proactieve aanpak van de grootsterisico’s in het verkeer door maatregelen op het gebied van infrastructuur,voertuigen, verkeersgedrag en verkeershandhaving.Onderdeel van het SPV is de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid. HetMinisterie van IenW heeft in 2020 € 500 miljoen beschikbaar gesteld voorbewezen effectieve maatregelen die een impuls geven aan de verkeersvei-ligheid. Daarvan is € 450 miljoen beschikbaar voor het veiliger maken van1Kamerstukken 29 398, nr. 6392https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/16/42-procent-minder-verkeersdoden-in-25-jaar3https://swov.nl/nl/publicatie/de-staat-van-de-verkeersveiligheid-20244Odijk, M. & Oude Mulders, J. (2025). Achtergronden bij de Staat van de Fietsveiligheid 2025.R-2025-7A. SWOV, Den Haag. kst-29398-1181ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 398, nr. 11811 infrastructuur die in beheer is van medeoverheden5. Denk hierbij aan deaanleg van rotondes, vrijliggende fietspaden en drempels. Recent hebbende SPV-partners besloten om de overige € 50 miljoen in te zetten voor deuitvoering van het Meerjarenplan Fietsveiligheid (en dan voetnoot naarbijlage 2). Hiervan is reeds € 1 miljoen gereserveerd voor urgentefietsmaatregelen die al in 2024 zijn opgestart.Resultaten eerste aanvraagtijdvak derde tranche investeringsimpulsBegin dit jaar heeft de Minister van IenW het eerste aanvraagtijdvak vande derde tranche van de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid aange-kondigd. Hier is goed gebruik van gemaakt: het Rijk heeft € 119 miljoenverstrekt, verdeeld over 193 provincies, gemeenten en waterschappen. Ditbedrag wordt door de medeoverheden minimaal verdubbeld, en waarmeein de jaren 2025 tot en met 2028 verkeersveiligheidsmaatregelen op hetonderliggend wegennet worden gerealiseerd.Tijdens de eerste en tweede tranche had 84 procent van de medeover-heden een aanvraag ingediend voor de investeringsimpuls. Tijdens heteerste aanvraagtijdvak van de derde tranche hebben 26 medeoverhedenvoor het eerst een aanvraag ingediend. Dit betekent dat momenteel bijna91 procent van de medeoverheden een aanvraag voor de investerings-impuls heeft gedaan.De meest aangevraagde maatregelen zijn snelheid remmende maatre-gelen zoals de aanleg van kruispuntplateaus, drempels of het aanleggenvan gebiedsontsluitingswegen met een snelheidslimiet van 30 km/u. Watopvalt is dat veel van de aangevraagde maatregelen tegemoetkomen aande wens van de Kamer om extra aandacht te vestigen op de risicogroepouderen en seniorproof wegontwerp.6 Daarom zijn de aanleg van eenvrijliggend voetpad, het aanbrengen van kant- en asmarkering opfietspaden en het verwijderen fietspaaltjes, uitgelichte maatregelen op dezogeheten menukaart in beeld.7 Daarnaast had de Kamer met de motieGrinwis c.s. verzocht om zich in te spannen om het aantal drukkeschoolroutes zonder vrijliggend fietspad op 80- en 50-kilometerwegenterug te dringen8. Eerder heeft de Minister van IenW de wegbeheerdersdaarom aangemoedigd hiervoor gebruik te maken van de derde tranchevan de investeringsimpuls. Daarnaast heeft de Minister de medeover-heden opgeroepen gericht maatregelen te treffen waarmee voorkomenkan worden dat schoolroutes via 80- en 50-kilometerwegen lopen. Hieraanis goed gehoor gegeven: medeoverheden hebben aanvragen ingediendvoor de aanleg van in totaal bijna 80 kilometer aan vrijliggendefietspaden.De komende periode wordt het eerste aanvraagtijdvak van de derdetranche besproken met de SPV-partners, waarbij onder andere gekekenwordt naar hoe het nieuwe aanvraagproces is ervaren. Daarnaast wordtuitgezocht waarom sommige gemeenten en waterschappen tijdens dittijdvak geen aanvraag hebben ingediend. Het voornemen is om in hetderde kwartaal van dit jaar een tweede aanvraagtijdvak open te stellen.5Dit betreft een cofinanciering, medeoverheden dragen zelf ook minimaal 50% bij. Zo wordt erin totaal gezamenlijk met de medeoverheden, afhankelijk van eigen financiering, zo’n€ 1 miljard extra beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de verkeersveiligheid.6Kamerstukken 29 398, nr. 10687Bijlage 1: Menukaart in beeld derde tranche Investeringsimpuls Verkeersveiligheid8Kamerstukken 29 398, nr. 1096Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 398, nr. 11812 Meerjarenplan Fietsveiligheid 2025–2029Samen met de SPV-partners heeft het Ministerie van IenW het Meerja-renplan Fietsveiligheid 2025–2029 opgesteld.9 Hiermee wordt ingezet opde belangrijkste fietsveiligheidsmaatregelen uit de SWOV rapportage«Kiezen of delen», zoals het gebruik van de fietshelm stimuleren en hetveiliger maken van infrastructuur voor fietsers.10 Het Ministerie van IenWwil bovendien bijdragen aan het verbeteren van de fietsveiligheid doororganisaties aan te moedigen bestaande maatregelen door te ontwikkelenen ruimte te bieden voor nieuwe initiatieven.In de kern bestaat het Meerjarenplan Fietsveiligheid uit tien acties:Nieuwe actiesVoortzetting lopende acties• verminderen valrisico fietsers• verminderen risicogedrag rondom fietsen• kennisontwikkeling fietsveiligheid• stimuleren fietshelmgebruik• verminderen massa- en snelheidsverschillenop het fietspad• stimuleren veilige fietsinfrastructuur• programma Doortrappen• fietsveiligheidscampagnes• verkennen vervolgstappen fietsongevallen-data• Lichte Elektrische Voertuigen-kader Het Meerjarenplan Fietsveiligheid geeft met de vijf nieuwe acties invullingaan de resterende € 49 miljoen voor vernieuwende maatregelen binnende Investeringsimpuls Verkeersveiligheid.11, 12 Hiermee worden detoezeggingen aan de Kamer over het Meerjarenplan Fietsveiligheidafgedaan.13De nieuwe acties met betrekking tot valrisico, risicogedrag en kennisont-wikkeling worden vanuit één praktijkgericht kennisprogramma uitgevoerddoor ZonMw.14 In dit programma worden subsidies verstrekt aanmedeoverheden, kennisinstellingen en marktpartijen voor het (door)ont-wikkelen van maatregelen die de fietsveiligheid verbeteren. Hierbij wordtde effectiviteit van (kennis)producten en interventies voor fietsveiligheidonderzocht, met het doel dat deze opgeschaald en structureel geborgdworden in beleid van het Rijk en/of medeoverheden. ZonMw werkt op ditmoment het programmavoorstel uit.Naar verwachting zullen organisaties vanaf begin 2026 subsidie kunnenaanvragen voor verschillende initiatieven om de fietsveiligheid teverbeteren.Bestuurlijke afspraken SPV 2025–2029Het SPV kent drie fasen, namelijk de introductieperiode (2018–2020), deimplementatiefase waarbij overheden ervaring opdoen met de nieuwewerkwijze en deze evalueren (2020–2025) en de fase waarin overheden deaanpak verder professionaliseren en bijstellen aan de hand van degeleerde lessen (2025–2030). Momenteel begeven we ons in de overgangvan de tweede naar de derde fase. Conform afspraak met de9Bijlage 2: Meerjarenplan Fietsveiligheid 2025–202910https://swov.nl/nl/publicatie/kiezen-delen11Kamerstukken 29 398, nr. 102812Kamerstukken 29 398, nr. 78313Kamerstukken 29 398, nr. 1084 en Kamerstukken 29 398, nr. 110814ZonMw is een zelfstandig bestuursorgaan dat met aandacht voor kennisinfrastructuren,kennisontwikkeling en het benutten van die kennis in de praktijk bijdraagt aan vernieuwing ingezondheid, zorg en welzijn.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 398, nr. 11813 SPV-partners15 is het SPV geëvalueerd16 en zijn samen met de partnersvan het SPV bestuurlijke afspraken opgesteld tot en met 2029.17De overleggen met de SPV-partners over de bestuurlijke afspraken warenconstructief. Iedereen is het eens om extra in te zetten op het verminderenvan het aantal fietsslachtoffers, omdat dit momenteel de grootsterisicogroep is in het verkeer. Het beschikbaar stellen van de € 50 miljoenvanuit het Rijk voor meerjarenplan fietsveiligheid onderstreept ditgezamenlijke beeld.Uit de tussentijdse evaluatie van het SPV blijkt dat wegbeheerdersbehoefte hebben aan concrete, haalbare kortetermijndoelstellingen.Daarnaast wordt de gestelde ambitie van nul verkeersslachtoffers in 2050als onrealistisch ervaren. In de bestuurlijke afspraken staat daarom dat deSPV-partners de doelstellingen gaan opstellen voor de grootste,beïnvloedbare risico’s op het gebied van veilige infrastructuur en veiligevoertuigen, op educatie en voorlichting en op verkeershandhaving. Vooriedere doelstelling wordt een meetbare indicator opgesteld, bijvoorbeeldhet fietshelmgebruik laten stijgen tot 25% in 2035.In het SPV staan drie pijlers centraal, namelijk een veilige infrastructuur,verkeerseducatie en verkeershandhaving. Verkeersveilige infrastructuurzorgt ervoor dat verkeersdeelnemers worden bewogen zich aan de regelste houden en het risico op ongevallen wordt verkleind. Educatie draagt bijaan het begrip van weggebruikers hoe zij zich op de weg en naar andereverkeersdeelnemers moeten gedragen. Verkeershandhaving ziet erop toedat mensen die de wet overtreden in het verkeer worden aangepakt.Wanneer overheden op alle drie de pijlers inzetten, en deze in balans zijn,wordt het grootste effect behaald in het verminderen van het aantalverkeersslachtoffers. Daarom spreken de SPV-partners bestuurlijk af om teverkennen hoe deze balans te bewaken.Het Rijk werkt de bestuurlijke afspraken verder uit in de aanstaandeuitvoeringsplannen voor verkeersveiligheid, waaronder het MeerjarenplanFietsveiligheid en het derde Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid, voorde jaren 2026–2029. Laatstgenoemde wordt eind dit jaar met de Kamergedeeld.Tot slotDe opgave om de verkeersveiligheid te verbeteren is groot en de urgentieom met deze opgave aan de slag te gaan wordt breed gevoeld. Dezeopgave is een gedeelde verantwoordelijkheid van het Rijk en de andereSPV-partners. Het zoveel mogelijk beperken van risico’s vergt inspan-ningen gedurende een lange termijn van alle genoemde partijen. Met denieuwe bestuurlijke afspraken SPV 2025–2029 en het MeerjarenplanFietsveiligheid 2025–2029 is het de intentie van het Ministerie van IenWom op korte termijn de samenwerking tussen partijen te bevorderen en inhet bijzonder de fietsveiligheid een impuls te geven.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. Tieman15Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV),Openbaar Ministerie (OM), Politie, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Interpro-vinciaal Overleg (IPO), Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) en VervoerregioAmsterdam (VRA)16Kamerstukken 29 398, nr. 117517Bijlage 3: Bestuurlijke afspraken Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2025–2029Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 398, nr. 11814