Staat van de wetgevingskwaliteit

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Justitie en Veiligheid (VI) voor hetjaar 2025Nr. 27 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 november 2024Hierbij bied ik uw Kamer de eerste editie van de Staat van de wetgevings-kwaliteit aan. De Staat van de wetgevingskwaliteit zal een periodiekterugkerende beschouwing op kwaliteit van wet- en regelgeving zijn.1De eerste Staat van de wetgevingskwaliteitVoor deze eerste editie is vooral gebruik gemaakt van de inzichten uittoetsing van wetsvoorstellen en ontwerpbesluiten door het Ministerie vanJustitie en Veiligheid, op basis van Aanwijzing 7.4 van de Aanwijzingenvoor de regelgeving.2 De Staat van de Wetgevingskwaliteit doet verslagvan een aantal thema’s uit deze toetsing over de periode juni 2021 tot enmet maart 2024. Dit interval maakt het mogelijk om afstand te nemen vande actualiteit en op zoek te gaan naar onderliggende trends en patronen.De analyse heeft vier belangrijke thema’s blootgelegd die raken aan deuitvoerbaarheid en de rechtsstatelijkheid van wetgeving. Deze thema’szijn:•Menselijke maat en maatwerk;•Compensatie;•Snelheid en flexibiliteit, en•Bescherming van persoonsgegevens.1Kamerstuk 35 570 VI, nr. 115, p. 11, actielijn 4: Staat van de wetgevingskwaliteit.2Ter bevordering van de wetgevingskwaliteit worden wetsvoorstellen en ontwerpbesluitenvoorafgaand aan behandeling in de ministerraad getoetst door het Ministerie van Justitie enVeiligheid (Directie Wetgeving en Juridische Zaken, Sector Juridische Zaken en Wetgevings-beleid) op rechtsstatelijke en bestuurlijke kwaliteit. Deze rijksbrede toets is verplicht op grondvan Aanwijzing 7.4 en betreft een selectie van wetsvoorstellen en ontwerpbesluiten op basisvan een aantal indicatoren (Zie het toetsingskader: https://www.kcbr.nl/beleid-en-regelgeving-ontwikkelen/beleidskompas/toetsingsinstanties/jenv-rijksbrede-wetgevingstoetsing#toetsingskader) kst-36600-VI-27ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VI, nr. 271 Er zijn uiteraard ook andere thema’s te onderkennen, zoals grotestelselwijzigingen, vormen van overgangsrecht en de keuze tussenbestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving. Deze thema’s zijnevenzeer belangrijk voor de kwaliteit van wetgeving en kunnen eventueelaan de orde komen in een volgende editie van de Staat van de wetge-vingskwaliteit. Het is een «levend document» dat continu in ontwikkelingis, en kan worden verrijkt met nieuwe inzichten.Aanvullend zijn de vier eerdergenoemde thema’s tegen het lichtgehouden van de adviezen hierover van de Afdeling advisering van deRaad van State. Bij een volgende editie van de Staat van de wetgevings-kwaliteit kunnen ook andere signalen of rapporten inzake wetgevingskwa-liteit worden betrokken.3Deze eerste Staat van de wetgevingskwaliteit geeft inzicht in ontwikke-lingen met betrekking tot de kwaliteit van wetgeving. Dit inzicht biedtstructureel een basis voor een dialoog over de kwaliteit van wetgeving ende dilemma’s die daarmee gepaard gaan, uitstijgend boven individueledossiers, en ter verdere verbetering van de kwaliteit van wetgeving.Wetgeving in de rechtsstaatKwalitatief goede wetgeving is een belangrijk element van de rechtsstaat.Het is niet voor niets dat de Staatscommissie Rechtsstaat aangeeft dat deregering de taak heeft om wetgeving eenvoudiger, toegankelijker enbegrijpelijker te maken voor burgers.4 Deze aanbeveling heeft weerslaggekregen in het regeerprogramma waarin is opgenomen dat het vangroot belang is om met alle actoren te komen tot wetgeving die begrij-pelijk, uitvoerbaar en doenbaar is voor mensen en die in de praktijkwerken.5 Dit vraagt om voortdurende aandacht.Structurele aandacht voor de kwaliteit van wetgevingVanuit mijn algemene verantwoordelijkheid voor de kwaliteit vanwetgeving is het belangrijk om op verschillende manieren daarvoorstructureel aandacht te blijven vragen. Ik zet daarbij in op verdereverbetering van de algemene wetgevingstoets door mijn ministerie, opdatnieuwe wetten aan de voorkant scherper juridisch worden getoetst.6 In detoekomst zal ook, in samenwerking met het Ministerie van BinnenlandseZaken en Koninkrijksrelaties, de constitutionele toets worden verstevigd.Wetsvoorstellen en ontwerpbesluiten dienen immers in overeenstemmingte zijn met de Grondwet, de grondrechten, het Europese en internationalerecht en de beginselen van de democratische rechtsstaat.7Onderdeel van de algemene wetgevingstoets is ook de toepassing van hetBeleidskompas dat een structuur bevat voor een zorgvuldige beleidsvoor-bereiding en de uiteenzettingen van de verschillende kwaliteitseisen diede gevolgen van het beleid inzichtelijk maken. Denk daarbij aan deuitvoeringstoets en de doenvermogentoets. Een ander instrument terversterking van de kwaliteit van wetgeving betreft de invoeringstoetswaarover ik uw Kamer onlangs heb geïnformeerd.8 Met de invoerings-3Denk aan rapporten of jaarverslagen van de Hoge Colleges van Staat, de Hoge Raad, deTweede Kamer, de Nationale ombudsman en de Raad voor de rechtspraak. Evenals signalenvan burgers en uitvoeringsinstanties (Staat van de uitvoering).4https://www.staatscommissierechtsstaat.nl/onderwerpen/rapport, aanbeveling 5: «Beleid,wetten en uitvoeringspraktijk vereenvoudigen.5Regeerprogramma, p. 7, 9 en 82.6Regeerprogramma, p. 47 en 83.7Regeerprogramma, p. 84.8Kamerstuk 36 600 VI, nr. 12Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VI, nr. 272 toets kan kort na de implementatie van nieuwe regelgeving wordennagegaan hoe die regelgeving voor de uitvoering en de doelgroep uitpaktin de praktijk. Waar nodig kan die regelgeving tijdig worden aangepakt. Devoorfase van internetconsultatie waarmee de samenleving kan reflecterenop een conceptvoorstel is eveneens een instrument dat een bijdragelevert aan de versterking van de kwaliteit van voorgenomen beleid enregelgeving.Tot slotIk ben voornemens mijn ambities begin volgend jaar uiteen te zetten ineen beleidsbrief «wetgevingskwaliteit». Deze brief richt zich op begrijpe-lijke, doenbare en uitvoerbare wetgeving, oftewel wetgeving die werkt.Het instrument van de Staat van de wetgevingskwaliteit, en de dooront-wikkeling van dit instrument, zullen hierbij een belangrijke rol spelen.Desgewenst maak ik mij gaarne beschikbaar om met uw Kamer vangedachten te wisselen over de bijgevoegde eerste Staat van de wetge-vingskwaliteit, alsmede over mogelijke thema’s voor een volgende editieen over manieren om de onderliggende analyse verder te verbeteren.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,T.H.D. StruyckenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VI, nr. 273