Voortgang van de motie van de leden Omtzigt en Six Dijkstra over een wetenschappelijke standaard voor modellen en algoritmes die afdwingbaar openbaar en navolgbaar zijn (Kamerstuk 35867-26)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202535 867Parlementaire enquête fraudebeleid endienstverleningNr. 31 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKENEN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 mei 2025Via deze weg informeer ik uw Kamer over de voortgang en de stappen dieik zal nemen om tot een wetenschappelijke standaard te komen voor hetgebruik van modellen en algoritmen. Daarmee geef ik uitvoering aan demotie van de leden Omtzigt en Six Dijkstra (beiden NSC) van januarijongstleden.1 Deze motie roept het kabinet op om duidelijkheid teverschaffen over:•De wijze waarop deze wetenschappelijke standaard zal wordensamengesteld;•Hoe deze afdwingbaar en navolgbaar zal worden gemaakt;•En hoe de bijsluiter zal worden opgesteld.AchtergrondHet in mei 2024 gepubliceerde hoofdlijnenakkoord2 bevat de ambitie omtoe te werken naar een wetenschappelijke standaard voor het gebruik vanmodellen en algoritmen bij de overheid, waarbij bij beide het belang vanopenbaarheid en navolgbaarheid wordt benadrukt. Een bijsluiter moetdaarbij duidelijkheid geven over waarvoor deze wel en niet bedoeld zijnen gebruikt worden.In september 2024 publiceerde het kabinet zijn regeerprogramma.3 Hierinwordt nogmaals het belang benadrukt van het bevorderen van het gebruikvan modellen in het beleidsproces. Daarbij geldt dat deze openbaar,transparant en voorzien van een bijsluiter moeten zijn, waarin debeperkingen duidelijk worden aangegeven en vermeld wordt waarvoor zewel en niet gebruikt kunnen worden.1Kamerstuk 35 867, nr. 26.2Hoofdlijnenakkoord tussen de fracties van PVV, VVD, NSC en BBB | Publicatie | Kabinetsfor-matie3https://www.rijksoverheid.nl/regering/regeerprogramma/7-goed-bestuur-en-sterke-rechtsstaat kst-35867-31ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 867, nr. 311 Scope van wetenschappelijke standaardDe motie Omtzigt en Six Dijkstra bestaat grofweg uit twee vragen diebeantwoord moeten worden.I.Allereerst staat de vraag centraal welke theoretische kaders eninstrumenten beschikbaar zijn voor de validatie, verificatie entransparantie bij de inzet van modellen (en algoritmes) door overhe-den – met andere woorden: wat is de (theoretische) «menukaart»waaruit overheden kunnen kiezen? Het gaat hierbij onder andere omde vraag hoe overheden op een consistente en controleerbare wijze(open) kunnen communiceren over het gebruik van modellen.II.De tweede vraag richt zich op welke werkwijze centraal staat bij (dekeuze voor) een model. Is er bijvoorbeeld sprake van een afwegingska-der?Daarnaast wordt verzocht om een bijsluiter op te stellen. Voor dezebijsluiter is het belangrijk om een aantal vragen te beantwoorden. Denkhierbij aan de reikwijdte van begrippen als «modellen» en «algoritmes»,de beschikbare theoretische kaders en instrumenten, en de implicatiesvan de keuze voor een bepaald model of instrument voor belangrijkeaspecten zoals transparantie en legitimiteit.ProcesOm te voldoen aan de ambities uit het hoofdlijnenakkoord en de motievan de leden Omtzigt en Six Dijkstra, zet ik in 2025 in op de volgendeaanpak:•Vraag I – Theoretische kaders en instrumenten: Met betrekking tot devraag welke theoretische kaders en instrumenten beschikbaar zijn voorvalidatie, verificatie en transparantie bij de inzet van modellen (enalgoritmes), voert de Universiteit Leiden (Instituut Bestuurskunde) – inopdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksre-laties (BZK) – een onderzoek uit. In dit onderzoek worden de criteriavan navolgbaarheid en afdwingbaarheid meegenomen. Het onderzoekzal in het vierde kwartaal van 2025 worden afgerond en gedeeld metuw Kamer.•Vraag II – Werkwijzen en afwegingen bij modelkeuze: Op de tweedevraag, namelijk welke werkwijzen en afwegingen ten grondslag liggenaan de keuze voor een model, wordt nader ingegaan tijdens de Datafor Policy-conferentie4, georganiseerd door de Universiteit Leiden. Eenpanel van wetenschappelijke experts buigt zich daar, onder het thema«modelgerichte besluitvorming», over deze vraag. Het expertpanelvindt plaats in juni van dit jaar. De uitkomsten worden meegenomen inde verdere uitwerking van de motie en de ontwikkeling van dewetenschappelijke standaard. De mogelijkheid bestaat dat de indienersvan de motie deelnemen aan de conferentie.•Eind dit jaar informeer ik uw Kamer over de uitwerking en voortgangvan de standaard en de bijsluiter, mede op basis van het onderzoekvan de Universiteit Leiden en het expertpanel.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,F.Z. Szabó4https://dataforpolicy.org/2025-venue-europe/Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 867, nr. 312