Verslag 78e World Health Assembly

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 2025Nr. 195 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 juni 2025Van 19 tot en met 27 mei 2025, vond in Genève de 78e World HealthAssembly (WHA), de jaarvergadering van de Wereldgezondheidsorgani-satie (WHO), plaats. Met deze brief informeer ik U over de belangrijksteuitkomsten hiervan.AlgemeenDe WHA stond dit jaar in het teken van noodzakelijke hervormingen,gezien de grote financiële tekorten waar de WHO mee kampt, met namena het aangekondigde vertrek van de Verenigde Staten uit de WHO. Hetpandemieverdrag was het andere grote onderwerp op deze WHA.WHA-agendaDe agenda van de WHA bevatte meer dan 45 vooral technische agenda-punten. Voor Nederland waren het meest relevant:Nieuwe begrotingHet vertrek van de VS uit de WHO gaf aanleiding tot een neerwaartseaanpassing van het budget en aangescherpte prioritering van hetWHO-werkprogramma. Het budget voor 2026 en 2027, inclusief de in 2023reeds afgesproken verhoging met 20% van inkomsten uit verplichtelidmaatschapsbijdragen om de organisatie minder afhankelijk te makenvan geoormerkte financiering, werd met consensus aangenomen. Destijging voor Nederland beperkt zich tot zo’n 9%. Dit omdat de schaalver-deling van de verdragscontributie voor de WHO voor 2026–2027 opnieuwberekend is. In deze nieuwe verdeling is Nederland neerwaarts gecorri-geerd, omdat andere landen, waaronder China, een groter percentagevoor hun rekening krijgen. kst-36600-XVI-195ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1951 PandemieverdragTijdens de 78e Wereldgezondheidsvergadering is via een resolutie, detekst van het WHO-pandemieverdrag vastgesteld. De overgrotemeerderheid van lidstaten stemde voor het verdrag. Nederland heeft zich,conform de wens van de Tweede Kamer, onthouden van stemming,evenals een tiental andere lidstaten. Er waren geen tegenstemmen.Het verdrag beoogt mondiale samenwerking te versterken op het gebiedvan pandemische preventie, paraatheid en respons, met aandacht vooro.a. zoönosebeleid, surveillance en eerlijkere toegang tot medischeproducten.De aangenomen tekst spreekt expliciet uit dat dit verdrag de WHO opgeen enkele wijze de autoriteit verleent om maatregelen op te leggen aanlidstaten.Het formele goedkeuringsproces door de WHO-lidstaten voor dit verdrag,start pas nadat de onderhandelingen over de bijlage bij het verdrag, overeen systeem voor het delen van pathogenen en eerlijkere toegang totvaccins, zal zijn uitgewerkt. Naar verwachting duurt dat nog zeker een jaar.Pas daarna zal het verdrag ter ondertekening en nationale goedkeuringkunnen worden aangeboden aan de lidstaten van de WHO. Voor hetKoninkrijk der Nederlanden geldt dat eerst de uitdrukkelijke parlementairegoedkeuringsprocedure zal worden afgerond, waarbij de Staten-Generaalkunnen beoordelen of zij de regering willen machtigen om het Koninkrijkder Nederlanden aan het verdrag te binden.Nederlandse inbreng bij andere gezondheidsonderwerpenOp een drietal voor de Nederlandse gezondheidszorg belangrijkeonderwerpen, werd via statements specifieke inbreng geleverd. Zo werdbij het onderwerp «zorgpersoneel» het belang van het waarborgen vanveilige werkomstandigheden bepleit, mede om het werken in dezorgsector voldoende aantrekkelijk te houden. Verder werd steunuitgesproken voor de verlenging van het WHO-actieplan met betrekkingtot dementie. Dit onderwerp raakt de Nederlandse samenleving steedsmeer en heeft geleid tot een nationale strategie. Tijdens de WHA werd ookgewezen op de toegevoegde waarde van samenwerking op dit onderwerpmet de WHO en andere lidstaten. Ten slotte is bij de strategie rondtraditionele medicijnen het belang van duurzaamheid en biodiversiteit enhet toepassen van een One Health aanpak benadrukt. Hierbij is conformde motie Graus1 ook aandacht gevraagd voor de infectierisico’s van hetgebruik van wilde dieren voor de productie van traditionele medicijnen.Klimaatverandering en gezondheidVorig jaar is een nieuwe WHA-resolutie over klimaatverandering engezondheid aangenomen op initiatief van Nederland en Peru. Dit jaarheeft de WHA het actieplan met de concrete uitwerking hiervan nastemming aangenomen.OekraïneNet als afgelopen jaren was de gezondheidssituatie in Oekraïneonderwerp van bespreking. Een besluit daarover, waarin de gezondheids-effecten van de oorlog worden aangekaart en de agressie van Ruslandwordt veroordeeld, is aangenomen. Ook Nederland heeft dit besluitgesteund. De amendementen die Rusland indiende op dit besluit om debehandeling van het onderliggende rapport niet op de WHA-agenda alsapart item te laten terugkeren, werden niet aangenomen. De algehele1Kamerstuk 29 683, nr. 295Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1952 steun van de WHA-lidstaten voor het besluit over Oekraïne neemt af, zoalsblijkt uit de uitslag van de stemming.Palestijnse GebiedenDit jaar werd wederom gestemd op een besluit en op een resolutie overhet versterken van de gezondheidssituatie in de Palestijnse Gebieden.Nederland onthield zich van stemming op het besluit.In een stemverklaring is toegelicht dat, hoewel het besluit recht doet aande catastrofale situatie in de Gazastrook, het besluit tevens stellingenbevat omtrent schendingen van het humanitair oorlogsrecht. Dergelijkevaststellingen zijn volgens Nederland in beginsel aan de (internationale)rechter. Daarnaast had Nederland graag een veroordeling van deterroristische aanval van Hamas op 7 oktober 2023 teruggezien in hetbesluit.Nederland heeft vóór de resolutie over de gezondheidssituatie in deGazastrook gestemd, waarbij in de stemverklaring de ernst van de situatiein de Gazastrook werd benadrukt, maar dat een vermelding van degijzelaars en een veroordeling van de aanval van Hamas op 7 oktoberopportuun was geweest.Daarnaast heeft Nederland zich onthouden van stemming op een besluitmet betrekking tot de status van de Palestijnse Autoriteit bij de Interna-tional Health Regulations en een resolutie over het hijsen van dePalestijnse vlag bij de WHO, vanwege de Nederlandse positie inzakeniet-erkenning van de Palestijnse staat. De vier besluiten/resoluties zijnaangenomen met een ruime meerderheid.Ook heeft Nederland, conform de motie van het lid Van der Burg (VVD)2,in de nationale verklaring expliciet het belang van betekenisvolledeelname van Taiwan aan bijeenkomsten in WHO-verband benoemd.JongerenvertegenwoordigingTen slotte meld ik u graag dat er ook dit jaar weer een jongerenvertegen-woordiger deel uitmaakte van de Nederlandse delegatie. Gelukkig geldtdat voor steeds meer landen. Het is een goed signaal dat jongeren en(toekomstige) gezondheids-professionals actief bij het internationaalgezondheidsbeleid betrokken worden.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,D.E.M.C. Jansen2Kamerstuk 35 207, nr. 94Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1953