Gasopslagen Norg en Grijpskerk

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 023Voorzienings- en leveringszekerheid energie33 529GaswinningNr. 641 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 april 2026Gasopslagen spelen een belangrijke rol voor de gasleveringszekerheid inNederland en breder in Europa. Gas is nog altijd belangrijk voorhuishoudens, de industrie en de productie van andere energie, zoalselektriciteit. Een goed geborgde gasleveringszekerheid maakt Nederlandweerbaar in een geopolitiek onrustige wereld. Vanaf 1 april begint hetseizoen voor het vullen van de gasopslagen. EBN Capital B.V. (hierna:EBN) kan in een aantal gasopslagen gas opslaan, als de markt dit niet ofniet voldoende doet.1 Dit is des te belangrijker tegen de achtergrond vande actuele situatie op de (internationale) gasmarkt, waar op het einde vande brief nog kort bij wordt stilgestaan.In deze brief informeer ik uw Kamer over de toegang die EBN voor hetopslagjaar 2026/2027 heeft tot de gasopslag Norg en de stand van zakenover de gasopslag Grijpskerk. Ook ga ik kort in op de situatie na dat jaaren op de actuele situatie op de gasmarkt in relatie tot de vuldoelen voorhet komende vulseizoen. Tot slot bericht ik u mede namens de Ministervan Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties over recente ontwikkelingenin de juridische procedures met de NAM en haar aandeelhouders Shell enExxonMobil. Rond de zomer informeer ik uw Kamer over het onderzoeknaar overheidsinterventies in de gasmarkt, waaronder een strategische(kussen)gasreserve, dit mede in antwoord op de motie Grinwis overstrategisch gasbeleid.2Werking gasopslag marktIn Nederland bedraagt de gasvraag voor binnenlands verbruik op ditmoment ca. 300 TWh per jaar.3 In deze gasvraag wordt voorzien met gasuit een breed scala aan bronnen: productie in Nederland op land en op deNoordzee, import via pijpleidingen uit Noorwegen, België, Duitsland en1Zie hieromtrent o.a. Kamerstukken II 2025/26, 29 023, nr. 596.2Kamerstukken II 2024/25, 29 023, nr. 574.3Zie Aardgasverbruik naar sector en per maand | CBS. kst-29023-641ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6411 het Verenigd Koninkrijk en LNG-import per schip. Daarnaast wordt in dewinter gas gebruikt uit de seizoensgasopslagen die in het voorafgaandevulseizoen (de periode van april tot medio november) worden gevuld, inde regel door marktpartijen. Marktpartijen slaan gas op in seizoensop-slagen wanneer dit voor hen commercieel aantrekkelijk is. Het verschiltussen de inkoopprijs en de (forward) verkoopprijs voor het moment vanlevering moet voldoende zijn om de kosten van opslag en transport tedekken en winst te maken. Dit doen zij om op de gasmarkt te kunnenhandelen en om in de winter de mogelijkheid te hebben om ook met hetopgeslagen gas te voorzien in hun leveringsverplichtingen aan klanten.Een marktpartij (dit kan een leverancier van eindafnemers zijn, maar ookeen groothandelaar) zal gebruikmaken van opgeslagen gas op momentendat de gasprijs hoog is; het is dan commercieel gunstiger om klanten tebeleveren met door die marktpartij opgeslagen gas dan met gas dat opdat moment op de groothandelsmarkt te koop is. Dit valt meestal samenmet de variatie in gasvraag tussen de seizoenen, maar kan ook op anderemomenten in het jaar commercieel interessant zijn.Nationaal vuldoel opslagjaar 2026/2027In de Kamerbrief van 30 september 2025 is uw Kamer geïnformeerd dathet advies van Gasunie Transport Services (GTS) is overgenomen omvoor 1 november 2026 een nationaal vuldoel te stellen van 115 TWh in deseizoensopslagen Bergermeer, Norg, Grijpskerk en de PGI Alkmaargezamenlijk.4 Om dit vuldoel te realiseren heeft EBN zich voorbereid omgas op te kunnen slaan in de gasopslagen Bergermeer, Norg en Grijpskerkin het opslagjaar 2026–2027 voor zover de markt dat niet voldoende doet,EBN mag daarbij maximaal 80 TWh opslaan.EBN slaat sinds medio 2022 al jaarlijks gas op in de gasopslag Bergermeerindien marktpartijen dit onvoldoende doen. Afgelopen opslagjaar(2025–2026) heeft EBN via transacties met GasTerra een hogere vulgraadin de gasopslagen Norg en Grijpskerk bewerkstelligd.5 Door de beëin-diging van de activiteiten van GasTerra per 1 oktober 2026 worden degasopslagen Norg en Grijpskerk vanaf het opslagjaar 2026/2027 echterniet meer door GasTerra gebruikt. Voor komend opslagjaar (2026/2027)heeft mijn voorganger instemming en subsidie verleend aan EBN om gasop te slaan in de gasopslagen Bergermeer, Norg en Grijpskerk.Gasopslag NorgIn het afgelopen jaar hebben gesprekken met Shell en ExxonMobilplaatsgevonden over de inzet van de gasopslagen Norg en Grijpskerk.Parallel aan deze gesprekken heeft de staat op 8 december 2025 binnen delopende arbitrage over het Akkoord op Hoofdlijnen aan het scheidsge-recht een voorlopige voorziening verzocht, voor het geval dezegesprekken niet tot een passende en tijdige oplossing zouden leiden.6 Op23 februari jl. heeft het scheidsgerecht vonnis gewezen. Het vonnis is,conform de afspraken uit het Akkoord op Hoofdlijnen met betrekking totde openbaarmaking van vonnissen, bij deze brief gevoegd, waarbijbedrijfsvertrouwelijke informatie en persoonsgegevens zijn gelakt. Hetvonnis stelt, kort gezegd, dat Shell en ExxonMobil moeten bewerkstel-ligen dat NAM aan EBN voor een jaar toegang verleent tot gasopslagNorg. EBN heeft op 28 maart 2026 een dienstencontract met de NAMgetekend waardoor EBN per 1 april van dit jaar gas in de gasopslag Norgkan opslaan. Dit contract is, overeenkomstig het vonnis, zo veel mogelijk4Kamerstukken II 2025/26, 29 023, nr. 596.5Kamerstukken II 2025/26, 29 023, nrs. 591 en 596.6Kamerstukken II 2025/26, 33 529, nr. 1369Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6412 in lijn met het huidige dienstencontract dat GasTerra met de NAM had.Het dienstencontract geldt voor de periode 1 april 2026 – 1 april 2027.Gasopslag GrijpskerkOp grond van de verschillende overeenkomsten tussen de staat enerzijdsen Shell en ExxonMobil anderzijds kon de staat via voornoemdejuridische procedure enkel toegang tot de gasopslag Norg afdwingen.Voor de toegang tot de gasopslag Grijpskerk bestaat de mogelijkheidverder overleg te voeren. Het is echter in de eerste plaats aan de marktom capaciteit in gasopslagen te contracteren en gas op te slaan. De NAMheeft de gasopslag Grijpskerk onlangs aan de markt aangeboden via eenzogenaamde open season.7 Dit heeft de NAM gedaan om uitvoering tegeven aan haar verplichting om derden onderhandelde toegang te biedenop grond van de Energiewet.8 De Autoriteit Consument en Markt (ACM)heeft ten behoeve van handhaving van deze verplichting aan de NAM eenbindende gedragslijn opgelegd.9Het is nu eerst aan marktpartijen om hierop te reageren. EBN slaatimmers alleen gas op als de markt dat niet voldoende doet. Als deopslagcapaciteit in Grijpskerk niet door een marktpartij wordt gecontrac-teerd, dan kan EBN hiervoor alsnog in beeld komen indien dit noodzakelijkis in het belang van de leveringszekerheid. Voor het realiseren van hetNederlandse vuldoel is het niet nodig het gehele volume van Grijpskerk tevullen.2027/2028 en verderVoor de opslagjaren vanaf 2027/2028 en verder geldt primair dat de NAMop grond van de hierboven genoemde regelgeving verplicht is ommarktpartijen onderhandelde toegang te bieden tot de gasopslagen Norgen Grijpskerk. Voor de gasopslag Norg geldt tegelijkertijd dat de NAM eenwinningsplan voor het kussengas heeft ingediend, waarmee de opslag-functie zou eindigen. De staat is nog in gesprek met de NAM en diensaandeelhouders over de toekomst van de beide gasopslagen. Daarbijbetrekt het kabinet ook de actuele situatie. De certificeringsinstantie (inNederland: de ACM) beoordeelt wat de gevolgen zouden zijn vanbeëindiging van de opslagfunctie van Norg voor de leveringszekerheid.Op grond van Europese regelgeving mag een gasopslagbeheerder zijnopslagactiviteiten alleen beëindigen als de certificeringsinstantie na hetuitvoeren van een beoordeling en rekening houdend met een advies vanhet Europees netwerk van transmissiesysteembeheerders voor gas (het«ENTSB voor gas»), tot de conclusie komt dat een dergelijke stopzettingde gasleveringszekerheid op Unie- of nationaal niveau niet vermindert.10Kortom, zonder deze toestemming blijft de opslagfunctie in stand.Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 14 juli 2025 over voorzienings- enleveringszekerheid energie werkt het kabinet aan een Kamerbrief overstrategisch gasbeleid.11 Hierbij betrek ik ook verschillende adviezen,waaronder het onlangs door GTS uitgebrachte advies over weerbaarheid.Met die brief wordt ook een door PwC opgesteld raamwerk voor een7Open Season UGS Norg and Grijpskerk | Nederlandse Aardolie Maatschappij.8Artikel 3.100, eerste lid, van de Energiewet, wanneer onderhandelde derdentoegang gebodenmoet worden is verduidelijkt in het Energiebesluit en de Energieregeling.9Bindende gedragslijn NAM voor gasopslagen Norg en Grijpskerk | ACM.10Artikel 15, elfde lid, van de Verordening (EU) 2024/1789 inzake de interne markten voorhernieuwbaar gas, aardgas en waterstof, tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr.1227/2011, (EU) 2017/1938, (EU) 2019/942 en (EU) 2022/869 en Besluit (EU) 2017/684, en totintrekking van Verordening (EG) nr. 715/2009 (herschikking).11Kamerstukken II 2024/25, 29 023, nr. 591.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6413 maatschappelijke kosten-batenanalyse voor overheidsinterventies in degasmarkt meegestuurd. In de gesprekken met Shell en ExxonMobil overde toekomst van de gasopslagen worden ook de inzichten uit dit trajectover strategisch gasbeleid betrokken.Actuele situatie gasopslagmarktHet huidige conflict in het Midden-Oosten zorgt voor hogere gasprijzen.Zoals ook in de recente Kamerbrief van het kabinet over de economischeimpact van het gewapend conflict in het Midden-Oosten is toegelicht, isde wereldwijde markt voor LNG erg flexibel voor wat betreft de afzetlo-catie, wat betekent dat het ook in een langdurig conflictscenario mogelijkblijft om voldoende LNG tegen hogere prijzen aan te trekken om degasopslagen te vullen.12 De verstoring in de aanvoer van LNG door deStraat van Hormuz maakt Europa wel kwetsbaarder voor (tijdelijke)blokkades van andere aanvoerstromen die zich in eerste instantie zoudenvertalen in verder stijgende prijzen.Onafhankelijk van de wereldwijde situatie bestaat altijd de mogelijkheiddat het risico zich voordoet dat gas in het vulseizoen alleen tegen hogereprijzen opgeslagen kan worden dan waartegen het volgende winter weerop de markt gebracht kan worden. Bij een dergelijke commercieelonaantrekkelijke situatie zullen marktpartijen niet of beperkt gas opslaanin de gasopslagen die voor hen toegankelijk zijn.De «month ahead» prijs op de TTF (de voornaamste handelsplaats voorgas) heeft de laatste twee jaar rond de € 35 per MWh geschommeld, maaris door het conflict in het Midden-Oosten gestegen naar circa € 50–60 perMWh. Ook de zogeheten futures (prijzen van gas die op dit momentbetaald worden voor levering in een specifieke periode in de toekomst)voor het komend jaar zijn sterk gestegen, maar wisselen per maand. Of erkomend vulseizoen periodes zullen zijn waarin het voor marktpartijencommercieel aantrekkelijk is om gas op te slaan, is onzeker.Op dit moment blijven de gasfutures voor de jaren vanaf 2028 relatiefstabiel en laag rond het niveau van vóór het conflict in het Midden-Oosten, wat erop wijst dat de markt verwacht dat er dan voldoende LNGbeschikbaar zal zijn op de wereldmarkt. Of dit zo blijft, is afhankelijk vande ontwikkelingen in het Midden-Oosten en implicaties daarvan voor deinternationale gasmarkt.In situaties dat marktpartijen onvoldoende gas opslaan, om commerciëleredenen of door beperkingen aan toegang, kan EBN maximaal 80 TWhvullen ten behoeve van de realisatie van het totale Nederlandse vuldoelvan 115 TWh voor opslagjaar 2026–2027, een vuldoel dat overigens 8 TWhboven het vuldoel ligt dat Nederland volgens de opslagbepalingen van deEuropese Unie moeten halen.In deze 115 TWh is inbegrepen het door EBN realiseren van eennoodvoorraad van 5 TWh in de gasopslag Alkmaar. Het realiseren van eenstrategische kussengas voorraad maakt daar geen onderdeel van uit, devoor- en nadelen hiervan worden momenteel nader onderzocht binnenhet strategisch gasbeleid waaraan het kabinet in reactie op de motieGrinwis c.s.13 werkt.EBN kan, conform de voorwaarden van de verleende instemming ensubsidie, met enig negatief handelsresultaat handelen. Als de marktsi-12Kamerstukken II, 2024/25, 23 432, nr. 666.13Kamerstukken II 2024/25, 29 023, nr. 574.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6414 tuatie dusdanig ongunstig is dat EBN niet kan handelen binnen detoegestane bandbreedtes wordt doorlopend beoordeeld in hoeverre hetwenselijk is dat EBN gas opslaat. Het kabinet houdt de prijsontwikkelingengoed in de gaten en treedt waar nodig in overleg met EBN over haarvulstrategie voor de komende zomer.Ik deel deze maand een reguliere update over gasleveringszekerheid metuw Kamer. Daar zal ik verder ingaan op de huidige situatie op de gasmarkten op maatregelen om de gasleveringszekerheid het komende jaar teborgen.Uitspraak inzake verzoek splitsing in het kader van deECT-arbitrageNamens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatiesinformeer ik u ook over een ontwikkeling in de juridische procedures metShell en ExxonMobil. Zoals op 18 oktober 2024 aan uw Kamer gemeld, isExxonMobil Petroleum & Chemical BV (EMPC) op 30 september 2024 eenarbitrage over het Akkoord op Hoofdlijnen uit 2018 gestart op grond vanhet Energy Charter Treaty.14 Op 4 februari 2026 heeft het scheidsgerechtuitspraak gedaan op het verzoek van EMPC om de ECT-arbitrage tesplitsen in twee fasen. Nederland heeft op het verzoek van EMPCgereageerd en bepleit dat de procedure weliswaar in twee fasen wordtgesplitst, maar dan wel met de volgende verdeling: in de eerste faseworden vragen over aansprakelijkheid behandeld, waaronder devaststelling van eventuele onrechtmatige elementen in de betalingsvorde-ringen van Nederland, en – afhankelijk van de uitkomst van de eerste fase– zal een volgende fase alle kwesties met betrekking tot schadevergoedingomvatten, inclusief beginselen, beoordeling en berekening van de hoogtevan de schadevergoeding. Het scheidsgerecht gelast in haar uitspraak van4 februari jl. dat de procedure in de twee fasen zoals door Nederlandbepleit wordt gesplitst. De uitspraak (Procedural Order 6) treft u bijgaandaan.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S. van Veldhoven-van der Meer14Kamerstukken II 2024/25, 33 529, nr. 1261.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6415