Verschillen tussen elektrische fietsen en auto’s met interpretatie van de machinerichtlijn

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 398Maatregelen verkeersveiligheidNr. 1187 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 oktober 2025In het commissiedebat verkeersveiligheid van 4 september jl. (Kamerstuk29 398, nr. 1185) is aan het lid Boutkan toegezegd1 om een uiteenzetting tegeven van de regels voor elektrische fietsen en auto’s met interpretatievan de Machinerichtlijn (2006/42/EG). Hieronder volgt de gevraagdeuiteenzetting.Europese regelgeving over (onderdelen voor) auto’s, speedpe-delecs en elektrische fietsen die in Europa op de markt gebrachtwordenGemotoriseerde voertuigen, variërend van bromfietsen tot vrachtwagens,worden in de meeste gevallen toegelaten op basis van een Europesetypegoedkeuring. Welke regelgeving van toepassing is, is afhankelijk vanhet soort voertuig. De volgende verordeningen zijn van toepassing:–Kaderverordening (EU) nr. 168/2013 voor lichte twee-, drie- envierwielige motorvoertuigen (voertuigcategorie L), waaronderspeedpedelecs.–Kaderverordening (EU) nr. 2018/858 voor vierwielige motorvoertuigenen aanhangers (voertuigcategorieën M, N en O), waaronderpersonenauto’s.De voertuigcategorieën L, M, N en O zijn in bovenstaande verordeningennader gecategoriseerd aan de hand van criteria als aantal wielen, gewicht,vermogen, afmetingen en aantal zitplaatsen.In relatie tot de gevraagde uiteenzetting is de verordening (EU) nr.168/2013 het meest relevant. In deze verordening zijn categorieën bepaaldvoor voertuigen vanaf speedpedelecs, brom- en snorfietsen, motoren,trikes en quads. Onder meer de volgende voertuigen vallen niet onderdeze verordening:1TZ202509-054 kst-29398-1187ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11871 –Voertuigen die zelfstandig niet harder kunnen rijden dan 6 km/u,–Fietsen die zijn voorzien van een hulpmotor met een motorvermogenvan meer dan 250 Watt (nominaal continue vermogen) en waarvan detrapondersteuning geen ondersteuning biedt bij een snelheid boven de25 km/u,–Voertuigen die niet voorzien zijn van een bestuurderszitplaats.Dat betekent dat onder meer elektrische fietsen met trapondersteuning tot25 km/u, conventionele fietsen en elektrische steps buiten de reikwijdtevan de Europese typegoedkeuringsplicht vallen.Nadere inhoudelijke eisen aan voertuigen, onderdelen en productieDe genoemde kaderverordeningen regelen categorisering, eisen aantoelating en markttoezicht op hoofdlijnen. Europese lidstaten mogenhierbij geen strengere eisen toepassen voor de voertuigen die onder dereikwijdte van de verordeningen vallen. De uitwerking vindt plaats innadere regelgeving die ziet op technische eisen, de wijze van keuren enproductiewijze. De technische normen zijn veelal uitgewerkt in regle-menten van Economische Commissie voor Europa van de VerenigdeNaties (de zogenaamde VN/ECE-reglementen). Deze werkwijze borgt dekwaliteit van voertuigen en bevordert productie en handel van voertuigenen onderdelen voor de aftermarket, omdat sprake is standaardisatie ineisen en maatvoering van onderdelen op de automotive industrie.Europese regelgeving over machines die in Europa op de marktgebracht worden (waaronder elektrische fietsen)Voor voertuigen die niet vallen onder de reikwijdte van de genoemdeEuropese regels voor voertuigen geldt de (meer algemene) Europeseregelgeving voor machines, de Machinerichtlijn. Deze geldt voor alleapparaten (variërend van een accuboormachine tot een hefbrug) en dieniet in specifiekere EU-regelgeving is geregeld. Dat betekent dat allevoertuigen die vallen onder bovengenoemde Europese voertuigregel-geving, per definitie buiten de Machinerichtlijn vallen. Omgekeerd geldtdat voertuigen met een motor die buiten de reikwijdte van de Europesevoertuigregelgeving vallen, per definitie binnen de Machinerichtlijn vallen.Elektrische fietsen en elektrische steps zijn dus uitgezonderd van deKaderverordening (EU) nr. 168/2013, waardoor deze onder de Machine-richtlijn vallen.Eisen aan machines in de MachinerichtlijnDe Machinerichtlijn regelt op hoofdlijnen dat machines moeten voldoenaan essentiële eisen voor gezondheid en veiligheid. Hierbij moet wordengedacht aan zaken als bescherming tegen elektrische schokken enveiligheidsvoorzieningen tegen beknelling of aanraking met scherpedelen. Daarnaast moet de producent kunnen aantonen dat deze over eentechnisch dossier over het product, tests en de wijze van productiebeschikt. Voor deze zaken bestaan veelal (internationale) normen tenaanzien van o.a. definities, maatvoering en testmethodes. Een producentmoet een CE-markering aanbrengen op het product om te markeren dataan de geldende eisen is voldaan.Fabrikanten van elektrische fietsen kunnen aantonen dat zij aan deveiligheidseisen van de Machinerichtlijn voldoen door een fiets teproduceren die in overeenstemming is met de ISO-norm EN15194. In dezenorm wordt gebruik gemaakt van terminologie, definities, technischenormen en gestandaardiseerde testmethodes die ook worden gebruiktTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11872 voor andere voertuigcategorieën. Deze norm is vooral bedoeld voor deindustrie en kan worden gezien als «kookboek».Wanneer «het recept» wordt gevolgd kan de fabrikant er vrij zeker van zijndat de elektrische fiets aan de eisen voldoet. Echter, de Machinerichtlijn iszo opgezet dat het voor fabrikanten mogelijk is om elektrische fietsen teontwerpen die wél aan de bovengenoemde essentiële eisen voldoet (endus een CE-markering mogen voeren), maar die niet persé conform de(gehele) norm EN15194 zijn ontworpen. Door deze werkwijze is hetmogelijk een brede markt te bedienen, van relatief eenvoudige e-fietsendie in grote aantallen worden geproduceerd tot nicheproducten voorspecifieke doelgroepen.Elektrische fietsen in relatie tot EU-regelgevingOp basis van bovenstaande uiteenzetting geldt dat elektrische fietsenonder de Machinerichtlijn vallen indien deze:–zijn voorzien van een hulpmotor met een vermogen tot 250 Watt;–waarbij de hulpmotor alleen ondersteunend werkt; en–waarbij de trapondersteuning geleidelijk afneemt naarmate desnelheid toeneemt en stopt bij 25 km/u.Op basis van EU-recht vallen elektrische fietsen buitenEU-voertuigregelgeving en (dus) binnen de Machinerichtlijn. Lidstatenmogen voor dergelijke voertuigen zelf eisen stellen, bijvoorbeeld in devorm van een nationale typegoedkeuring. Specifiek over elektrischefietsen, maar bijvoorbeeld ook elektrische steps. Dat betekent dat lidstatendus zelf bepalen of zij eisen stellen aan die voertuigen, en zo ja welke, enof bijvoorbeeld een goedkeuring vereist is. Zo geldt in Nederland eengoedkeuringsplicht voor elektrische steps en andere bijzonderebromfietsen en mogen elektrische fietsen zonder goedkeuring de weg op.Nederlandse voertuigregelgeving en elektrische fietsenRegeling voertuigen, toelatingseisenTechnische eisen aan voertuigen zijn in Nederlandse regelgeving bepaaldin de Regeling voertuigen. Deze regeling bevat definities, de procedurevoor goedkeuring voor voertuigen die onder EU-voertuigregelgevingvallen en eisen voor goedkeuring voor voertuigen waarvoor een nationalegoedkeuringsplicht wenselijk wordt geacht. Voor laatstgenoemde zijn deEuropese normen en de goedkeuringsprocedure van overeenkomstigetoepassing, wat betekent dat Nederland de eisen aan onderdelen en degoedkeuringsprocedures van de EU-regelgeving toepast in de nationaletypegoedkeuringsprocedure. Voor elektrische fietsen geldt ook geennationale typegoedkeuringsplicht.Regeling voertuigen, permanente eisenPer voertuigcategorie gelden daarnaast zogenoemde permanente eisen.Deze permanente eisen zijn de eisen waar een voertuig altijd aan moetvoldoen als het wordt gebruikt op de weg en kunnen worden gezien alsminimumniveau van veiligheid. De gebruiker is verantwoordelijk voor hetnaleven van die eisen, wat betekent dat de gebruiker ervoor moet zorgendat een voertuig voldoende onderhouden is en geen gebreken heeft. Depolitie kan hierop handhaven. Voor sommige voertuigcategorieën,waaronder personenauto’s geldt een verplichte jaarlijkse controle oppermanente eisen via de APK (algemene periodieke keuring).Voor voertuigen die vallen onder de reikwijdte van de Machinerichtlijngeldt dat de eisen in de Regeling voertuigen over voertuiggerelateerdeTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11873 onderwerpen gaan die aanvullend zijn op de eisen uit de Machinerichtlijn.Denk hierbij aan eisen aan remmen, verlichting en afmetingen. Specifiekvoor elektrische fietsen gelden permanente eisen voor:–de algemene bouwwijze,–afmetingen en massa’s,–motor en accu,–stuurinrichting,–reminrichting,–carrosserie,–lichten, lichtsignalen en retroreflecterende voorzieningenDe eisen voor fietsen met trapondersteuning (elektrische fietsen) komenovereen met de eisen aan conventionele fietsen, aangevuld met eisen aande motor en accu.OverzichtIn onderstaande overzicht is de vergelijking tussen elektrische fietsen enauto’s weergegeven. Dit is aangevuld met speedpedelecs, dit zijnelektrische fietsen die qua vermogen en snelheid binnen deEU-Verordening vallen en in Nederland worden beschouwd als bromfiets.AspectElektrische fietsSpeedpedelecPersonenautoCategorien.v.t.L1e-bM1Wettelijk kaderMachinerichtlijnEU 168/2013EU 2018/858NormenISO/NEN-EN1EU en VN/ECEEU en VN/ECEGoedkeuringzelfcertificeringEU-typegoedkeuringEU-typegoedkeuringToezicht productien.v.t.RDWRDWMarkttoezichtNVWAILTILTPermanente eisenHandhaving doorpolitieHandhaving doorpolitieAPK en handhavingdoor politie1 Niet verplicht De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11874