Toezegging subsidieregelingen met terugwerkende kracht

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 820Nieuwe visie cultuurbeleidNr. 563 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 januari 2026In het Wetgevingsoverleg Cultuur van 19 januari 2026 heb ik uw Kamertoegezegd na te gaan of er eerdere subsidieregelingen zijn waar metterugwerkende kracht subsidie is verleend en u hierover te informeren. Ditin het kader van de verbouwing van Museum Prinsenhof in Delft. Metdeze brief geef ik invulling aan deze toezegging. Alvorens in te gaan ophet principe van subsidieverlening met terugwerkende kracht hecht ikeraan om eerst nogmaals in te gaan op het gelijkheidsbeginsel, omdat ditde voornaamste reden is waarom in dit geval subsidieverlening buiten debestaande kaders niet tot de mogelijkheden behoort.GelijkheidsbeginselIn mijn schriftelijke reacties van 14 januari 20261 en 3 oktober 20252 en inhet Wetgevingsoverleg Cultuur heb ik u geïnformeerd dat subsidiever-lening aan Museum Prinsenhof vooruitlopend op de publicatie van desubsidieregeling grote restauraties strijdig is met het gelijkheidsbeginselop grond waarvan iedere eigenaar op basis van heldere voorwaarden encriteria een gelijke kans moet hebben op subsidie. Zoals u weet zijn erverschillende andere urgente restauratieopgaven en museale verbou-wingen. Het verstrekken van een eenmalige bijdrage voor de verbouwingvan Museum Prinsenhof buiten de subsidieregeling om, is in strijd methet gelijkheidsbeginsel en brengt onverantwoorde financiële en juridischerisico’s met zich mee. Andere partijen met restauratie-opgaven zoudenmet een beroep op het gelijkheidsbeginsel eveneens aanspraak kunnenmaken op subsidie. Bovendien is niet uitgesloten dat het risico opongeoorloofde staatssteun zich voordoet. De Afdeling Bestuursrecht-spraak van de Raad van State heeft op 23 juli 2025 in een uitspraakgeoordeeld dat de leer van «schaarse rechten» ook van toepassing is op1Kamerstuk 32 820, nr. 562.2Kamerstuk 32 820, nr. 556. kst-32820-563ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 820, nr. 5631 begrotingssubsidies.3 Als er meerdere gegadigden zijn voor een subsidie,moet de verdeling via een openbare en eerlijke procedure verlopen omgelijke kansen te bieden.De enige juridisch houdbare wijze om, zonder het gelijkheidsbeginsel teschenden, en al dan niet met terugwerkende kracht, een subsidie aanPrinsenhof te verlenen buiten de in voorbereiding zijnde Subsidieregelinggrote restauraties om, zou zijn om te beargumenteren dat het hier gaatom een uniek geval. Gezien het feit dat er vele andere rijksmonumentenen musea zijn die met restauratie en/of een verbouwingsopgave te makenhebben valt dit niet hard te maken en vervalt deze mogelijkheid.Subsidieverlening met terugwerkende krachtZoals aan uw Kamer toegezegd heb ik nagegaan of er eerdere subsidiere-gelingen voor de instandhouding van monumenten zijn geweest waarbijmet terugwerkende kracht middelen zijn toegekend. Ik heb vastgesteld datook bij eerdere incidentele rijkssubsidieregelingen voor restauratie, zoalsde Subsidieregeling tienjarige ondersteuning iconische rijksmonumenten,de Subsidieregeling restauratie rijksmonumenten 2019–2020 en deSubsidieregeling restauratie 2018 alleen werkzaamheden die nog nietwaren gestart in aanmerking kwamen voor subsidie. Dit gebeurde opbasis van het uitgangspunt in het subsidierecht dat het doel van eensubsidie is activiteiten te stimuleren die zonder subsidie niet of onvol-doende tot stand zouden komen.Juridisch gezien zou het wel mogelijk zijn om in de in voorbereiding zijndeSubsidieregeling grote restauraties een uitzondering op dit uitgangspuntop te nemen, zodat ook een eigenaar die voorafgaand aan het in werkingtreden van de subsidieregeling al begonnen is met restauratiewerkzaam-heden de mogelijkheid krijgt een aanvraag in te dienen. Dit geldt danechter voor iedere eigenaar en kan niet alleen op Prinsenhof vantoepassing worden verklaard. Daardoor zou dit leiden tot een ondoel-matige en inefficiënte inzet van belastinggeld op grotere schaal.Uitzondering binnen het financieringsstelsel voor de monumentenzorg isde subsidie voor instandhouding van rijksmonumentale woonhuizen,oftewel de Woonhuisregeling. Bij deze regeling wordt de subsidieaangevraagd na afloop van de werkzaamheden. In de Woonhuisregelingis voor deze systematiek gekozen om zoveel mogelijk aan te sluiten bij desystematiek van de vervallen fiscale monumentenaftrek. Daarbij is bij deWoonhuisregeling op voorhand zeker voor eigenaren dat zij voor subsidiein aanmerking kunnen komen. De regeling werkt namelijk zo dat bijovervraag het subsidiepercentage automatisch wordt verlaagd zodatiedereen die daar volgens de criteria voor in aanmerking komt subsidiekrijgt.Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,G. Moes3ECLI:NL:RVS:2025:3399.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 820, nr. 5632