Beleidsreactie op onderzoek naar de markt voor incidentele loterijen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202424 557KansspelenNr. 241 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 september 2024Met deze brief bied ik uw Kamer een onderzoek aan dat recent in opdrachtvan het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) isuitgevoerd. Het gaat om het «Onderzoek naar de markt voor incidenteleloterijen», uitgevoerd door Dialogic. Het doel van het onderzoek is inzichtbieden in de omvang en markt van incidentele loterijen en de rol vanzogenaamde «white label platforms»1 en het toezicht hierop.Maatschappelijke organisaties kunnen op grond van artikel 3 lid 1 van deWet op de kansspelen met het organiseren van een incidentele loterij geldophalen om de realisatie van hun maatschappelijke doelen te financieren.Hierbij kan worden gedacht aan geld voor sportverenigingen, muziekver-enigingen, goede doelen of culturele initiatieven. Voor het organiserenvan een kleine incidentele loterij, waarbij de prijzenpot onder de4.500 euro is, dient een vergunning te worden aangevraagd bij degemeente.2 Bij een prijzenpot hoger dan 4.500 euro dient dit te gebeurenbij de Kansspelautoriteit (Ksa). Op grond van het Kansspelenbesluitworden voorwaarden verbonden aan het verlenen van een vergunning,met als voornaamste eis dat minimaal 40 procent van de opbrengst vande incidentele loterij naar het goede doel gaat.3Aanleiding voor het onderzoek is de opkomst van white label platforms.Vanwege het maatschappelijke belang van incidentele loterijen voor hetgoede doel is er behoefte aan inzicht wat de voordelen en risico’s zijn vandeze platforms en of regulering daarvan gewenst is. Er is namelijk geen1Zo worden bedrijven in de markt aangeduid die als verdienmodel het organiseren vanincidentele loterijen faciliteren. Zij ondersteunen maatschappelijke organisaties bij hetopzetten, aanvragen, promoten en uitzetten van deze loterijen.2In de wetshistorie is de overweging voor de vergunningsplicht bij gemeenten het lokalekarakter dat een loterij met kleine prijzenpot doorgaans heeft.3Beleidsregels incidentele artikel 3 loterijvergunningen, artikel 3. Zie https://wetten.overheid.nl/BWBR0038703/ kst-24557-241ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 557, nr. 2411 toezicht op deze bedrijven vanuit de vergunningverlener (de Ksa ofgemeente), omdat de maatschappelijke organisaties die de loterij willenorganiseren zelf verantwoordelijk blijven voor de vergunningaanvraag ende naleving van de vergunningsvoorwaarden.Uit de gegevens van 196 gemeenten met ruim 8,3 miljoen inwoners blijktdat er gemiddeld 500 kleine incidentele loterijen per jaar wordengeorganiseerd. Dit aantal is een ondergrens, onder meer omdat niet allegemeenten data aanleverden. Er zijn gemeenten waar in de afgelopenzeven jaar geen enkele loterijvergunning is verleend (zeventien procent)en er zijn gemeenten waar het gaat om meer dan vijftig vergunningen inzeven jaar (acht procent). De gemiddelde omzet wordt door 80 procentvan de gemeenten geschat op 5.000 euro of minder. Acht procent van degemeenten schat de gemiddelde omzet van kleine loterijen in hungemeente op 10.000 euro of meer. De gemiddelde waarde van deprijzenpot per loterij wordt door de meeste gemeenten (76 procent)geschat op 2.000 euro of minder, tien procent van de gemeenten schat hetop 4.000 euro of meer. In de regel houden de verenigingen voor hetgestelde doel enkele honderden tot enkele duizenden euro’s over aan eenloterij.Loterijen met een prijzenpot van meer dan 4.500 euro moeten hiervooreen vergunning vragen aan de Ksa. Voor grote incidentele loterijen zijn ergemiddeld 33 aanvragen per jaar bij de Ksa. Vergeleken met de marktvoor kleine loterijen zijn de vergunningsaanvragers in deze markt mindervaak lokale verenigingen en vaker grote verenigingen of stichtingen. Deomzet per loterij varieert van enkele duizenden tot honderdduizenden ofzelfs enkele miljoenen euro’s. De gemiddelde afdracht per loterij aan hetgoede doel ligt rond de 60 procent van de omzet. In totaal is er met groteincidentele loterijen in de periode 2017–2021 circa vijftien miljoen euroafgedragen aan goede doelen, op een totale omzet van ongeveer22 miljoen euro.Uit het onderzoek blijkt dat geen sprake is van een toe- of afname van hetaantal incidentele loterijen dat wordt georganiseerd sinds de opkomst vanwhite label platforms. Het onderzoek heeft drie white label platforms inNederland geïdentificeerd die op dit moment actief zijn.4 Grote incidenteleloterijen georganiseerd met white label platforms genereren meer omzet,maar de kosten voor het organiseren van een incidentele loterij met eenwhite label platform zijn ook meer dan drie keer zo hoog. Het organiserenvan een incidentele loterij met white label platform zorgt in absolute zinvoor meer afdracht aan het goede doel (gemiddeld ongeveer 135.000 eurotegenover 105.000 euro). Daarentegen hebben incidentele loterijengeorganiseerd met een dergelijke dienstverlener een relatief lagerafdrachtspercentage dan incidentele loterijen georganiseerd zonder hulpvan een platform (48,7 procent tegenover 65,1 procent). Het minimaleafdrachtspercentage van 40 procent wordt daarmee ruimschoots behaald.Er wordt geschat dat er in de periode 2022–2023 circa vijf procent van allegeorganiseerde loterijen en bijna 20 procent van de grote incidenteleloterijen door white label platforms ondersteund zijn.Voor kleine loterijen dient een aanvraag voor een vergunning bij degemeente te worden gedaan waar de trekking plaatsvindt. Uit hetonderzoek komt naar voren dat niet alle organisatoren van kleine loterijeneen vergunning bij de gemeente aanvragen. Er bestaan grote verschillentussen gemeenten in de wijze waarop zij vormgeven aan het vergunnings-4De drie geïdentificeerde white label platforms zijn Lotify, Verloterij en Venki. Er is daarnaast eenaantal white label platforms die in het verleden wel actief zijn geweest maar dat nu niet meerzijn.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 557, nr. 2412 beleid rond incidentele loterijen. Er zijn gemeenten die geen vergunningvereisen voor het organiseren van incidentele loterijen, er wordenverschillende eisen gesteld aan de bijdrage aan het algemeen belang ener bestaan aanzienlijke verschillen in de hoogte van de gevraagde leges.Hoewel uit het onderzoek geen misstanden naar voren komen door dezeverschillende werkwijzen, geldt dat gemeenten, wanneer zij bijvoorbeeldtot een bepaald bedrag volstaan met een melding, in strijd is met artikel 1,eerste lid, onder a, en art. 3 van de Wet op de kansspelen (Wok) handelen.Hoe een gemeente toezicht houdt op incidentele loterijen is aan degemeente en moet ook op het lokale niveau ingevuld worden. Echter, deAlgemene Plaatselijke Verordening mag niet in strijd zijn met in casu deWok. Dit is voor mij aanleiding om de uitkomsten van dit onderzoek bij deVereniging van Nederlandse Gemeenten onder de aandacht brengen, haarte wijzen op de geconstateerde tekortkomingen en haar aan te spreken opde verplichtingen die berusten bij de gemeenten met betrekking tot hetorganiseren van kleine incidentele loterijen. De onderzoekers gaandaarnaast ook nog gemeenten informeren over de bevindingen van hunonderzoek mede om kennisdeling te bevorderen met betrekking tot hetorganiseren van een kleine incidentele loterij. Gezien de beperkte omvangvan het aantal kleine incidentele loterijen, de beperkte financiële omvangop lokaal niveau en het voornamelijk lokale karakter van de incidenteleloterijen zie ik beperkte afbreukrisico’s voor het kansspelbeleid en daaromgeen aanleiding voor wijzigingen in de systematiek van vergunningver-lening.Het onderzoek geeft een relevant en informatief beeld over de aard enomvang van de markt van vergunde incidentele loterijen en in hetbijzonder de rol van white label platforms in deze markt. Uit het onderzoekkomt naar voren dat er geen grote markt van white label platforms is ende tarieven van deze dienstverleners in verhouding zijn tot soortgelijkedienstverlening. Hierbij speelt ook de dynamiek van vraag en aanbod eenrol. Een stichting of vereniging hoeft namelijk geen white label platform inte huren voor de organisatie van een incidentele loterij. Voorts blijft deorganisator van de loterij verantwoordelijk voor de naleving van devergunningsvoorwaarden waarop toegezien kan worden. Ik concludeerhieruit dat nadere regulering van deze dienstverleners nu niet nodig is. Ikblijf de ontwikkelingen op het gebied van incidentele loterijen en whitelabel platforms volgen.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,T.H.D. StruyckenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 557, nr. 2413