Verslag van een schriftelijk overleg over o.a. de Geannoteerde agenda voor de Raad Algemene Zaken van 26 januari 2026 (Kamerstuk 21501-02-3315)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-02Raad Algemene Zaken en Raad BuitenlandseZakenNr. 3319 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 22 januari 2026 De vaste commissie voor Europese Zaken heeft een aantal vragen enopmerkingen voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over debrief van 8 januari 2026 over de Geannoteerde agenda voor de RaadAlgemene Zaken van 26 januari 2026 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 3315), overde brief van 19 december 2025 over het Verslag van de Raad AlgemeneZaken van 16 december 2025 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 3314) en over debrief van 15 december 2025 over het Nederlands Voorzitterschap van deBenelux Unie 2026 (Kamerstuk 36 800 V, nr. 32).De vragen en opmerkingen zijn op 19 januari 2026 aan de Minister vanBuitenlandse Zaken voorgelegd. Bij brief van 22 januari 2026 zijn devragen beantwoord.De fungerend voorzitter van de commissie,ErkensDe griffier van de commissie,Blom kst-21501-02-3319ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33191 InhoudsopgaveIVragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie vande bewindspersoon3Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractieen reactie van de bewindspersoon3Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractieen reactie van de bewindspersoon6Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractieen reactie van de bewindspersoon8Vragen en opmerkingen van de leden van deGroenLinks-PvdA-fractie en reactie van de bewindsper-soon10 InleidingMet verwijzing naar de schriftelijke inbreng van de Tweede Kamer d.d.19 januari naar aanleiding van de geannoteerde agenda van de RaadAlgemene Zaken d.d. 26 januari, gaat uw Kamer hierbij de beantwoordingtoe van de zijde van het kabinet.De Commissie heeft voorgesteld om in de toetredingsonderhandelingenmet Montenegro het hoofdstuk over financiële controle ondervoorbehoud te sluiten. Het kabinet weegt de bredere (rechtsstaats-)situatie in Montenegro zodanig dat het een kritisch-constructievegrondhouding heeft ten aanzien van het voorstel.1 (Zie ook de Kabinetsap-preciatie uitbreidingspakket 2025 (Kamerstuk 23 987, nr. 398)) Het kabinetkan dit steunen, mits Montenegro blijvend investeert in versterking vanadministratieve en personele capaciteit en aan de specifieke voorwaardenvoor desbetreffende hoofdstukken is voldaan.De Commissie stelt vast dat Montenegro aan de beleidsinhoudelijkeclosing benchmarks voldoet. Deze zien onder andere op implementatievan wet- en regelgeving over publiek financieel beheer, de onafhanke-lijkheid van nationale controle instanties, en effectieve en efficiëntecoördinatie van fraudebestrijdingsactiviteiten om de financiële belangenvan de EU te borgen.Tijdens de behandeling in Brussel heeft Nederland ingezet op deugdelijkeimplementatie van hervormingen en nauwe, blijvende monitoring door deCommissie van deze en resterende stappen. Het kabinet steunt het ondervoorbehoud sluiten van dit hoofdstuk, nu de Commissie bevestigt dat aande benchmarks is voldaan en verdere ontwikkelingen zal blijvenmonitoren. Naar verwachting zal er in de Raad unanieme steun zijn voordeze stap. Afhankelijk van instemming van EU-lidstaten zal en marge vande RAZ van 26 januari een Intergouvernementele Conferentie wordengeorganiseerd.1Zie ook de Kabinetsappreciatie uitbreidingspakket 2025 (Kamerstuk 23 987, nr. 398)Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33192 I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van debewindspersoon Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie enreactie van de bewindspersoonDe leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerdeagenda voor de Raad Algemene Zaken van 26 januari 2026 (Kamerstuk21 501-02, nr. 3315). Zij hebben hierover de volgende vragen.European Democracy ShieldDe leden van de D66-fractie verwelkomen het initiatief voor een EuropeanDemocracy Shield (EDS). Juist nu democratische rechtsstaten onder drukstaan door toenemende buitenlandse inmenging, druk op vrije media endalend vertrouwen in instituties, is versterking van Europeseweerbaarheid noodzakelijk.De leden van de D66-fractie wijzen erop dat ook Nederland concreet metdreigingen te maken heeft2. Deze leden vragen de Minister welke concretestappen inmiddels zijn gezet naar aanleiding van de door de Kameraangenomen motie van het lid Paternotte3 om een brede bewustwor-dingscampagne via sociale media op te zetten over de risico’s van digitalespionage en buitenlandse wervingspogingen.1. Antwoord van het kabinetHet kabinet deelt de noodzaak van bewustwording van risico’svan digitale spionage en buitenlandse wervingspogingen. Teruitvoering van de motie brengt het kabinet momenteel in kaartwat er nodig is en bij welke initiatieven kan worden aangesloten.Het kabinet zal uw Kamer later dit jaar, in de voortgangsbriefongewenste buitenlandse inmenging, verder informeren over deuitvoering van de motie.Daarnaast vragen de leden van de D66-fractie of de Minister bereid is omin de Raad het initiatief te nemen om een vergelijkbare Europesebewustwordingscampagne te agenderen als onderdeel van het EDS.2. Antwoord van het kabinetHet kabinet ziet dergelijke bewustwordingscampagnes als eennationale bevoegdheid en acht derhalve een Europese campagneniet opportuun. Wel zet het European Democracy Shield (EDS) inop mediawijsheid en het bewustzijn verhogen onder EU-burgersop het gebied van democratische rechten en buitenlandseinformatiemanipulatie en -inmenging. Het kabinet steunt dit.EU–VS informatie-uitwisseling en (bio)metrische gegevensDe leden van de D66-fractie hebben zorgen over de richting van degesprekken over het zogeheten Enhanced Border Security Partnership ende mogelijkheid dat biometrische gegevens en andere persoonsgegevensruimer gedeeld worden4. Deze leden benadrukken dat dit een vergaandestap is en een gevaarlijk precedent kan scheppen. Welke randvoor-2NOS, 26 september 2025, «Twee tieners opgepakt voor spionageklus voor pro-Russischehacker»3Kamerstuk 30 821, nr. 308.4Euractiv, 6 januari 2026, «EU countries gear up to let US tap their citizens» biometrics.»Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33193 waarden hanteert hanteert voor gegevensuitwisseling met de VerenigdeStaten (VS), zo vragen deze leden.Kan de Minister bevestigen dat Nederland zich verzet tegen constructieswaarbij buitenlandse autoriteiten directe toegang krijgen tot databankenmet gegevens van EU-burgers?3. Antwoord van het kabinetIn het onderhandelingsmandaat van de Commissie is dereikwijdte van de kaderovereenkomst beperkt tot grenscontroleen visumaanvragen, mede dankzij de Nederlandse inzet conformde kabinetsappreciatie.5 Nederland heeft voorts ingezet opwaarborgen van gegevensbescherming. Het onderhandelings-mandaat ziet niet toe op Europese databanken, maar enkel opnationale databanken. Op verzoek van onder andere Nederlandstelt het onderhandelingsmandaat van de Commissie expliciet datmenselijke interventie door de betreffende lidstaat nodig is omaanvullende gegevens te versturen, waardoor buitenlandseautoriteiten geen directe toegang krijgen.Hoe weegt de Minister de recente politieke ontwikkelingen in de onder-handelingshouding van de EU en Nederland, in het bijzonder het nieuwsdat vijf EU-burgers een inreisverbod hebben gekregen van de VS doorhun inzet op Big Tech regulering?64. Antwoord van het kabinetHet kabinet blijft alert op de belangrijke randvoorwaarden zoalsbeschreven in het antwoord op vraag 3. De huidige geopolitiekeontwikkelingen, alsook de aankondiging van de VS om inreisver-boden op te leggen aan vijf EU-burgers, staan hier los van.Heeft het kabinet zich reeds uitgesproken tegen inreisverboden voorEuropese burgers die op democratische wijze het Europese en Neder-landse belang verdedigen? Zo nee, wil het kabinet dat in beantwoordingop deze vragen volmondig doen?5. Antwoord van het kabinetHet kabinet heeft de aankondiging van de inreisverboden vooreen vijftal Europeanen reeds veroordeeld.7 Naast het feit dat hetkabinet het niet eens is met de beschuldigingen van de VS overde Europese digitale wet- en regelgeving, acht het kabinet hetonterecht dat de VS maatregelen neemt die zijn gericht tegenEuropese individuen. De EU gaat zelf over haar eigen democra-tisch tot stand gekomen wet- en regelgeving, die door de Raad enhet Europese Parlement is vastgesteld.Tot slot vragen de leden van de D66-fractie aan de Minister hoe de Kamerwordt betrokken bij (a) het EU-brede kader en (b) de bilaterale vervolg-stappen in het onderhandelingsproces tussen lidstaten en de VS. Opwelke momenten kan de Kamer inhoudelijk sturen?6. Antwoord van het kabinet5Kamerstuk 32 317, nr. 987.6Volkskrant, 24 december 2025, «Inreisverbod VS voor Europeanen die zich inzetten voorregulering big tech, Brussel spreekt van intimidatie».72025Z22543.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33194 Wanneer de onderhandelingen over de kaderovereenkomst tussende Europese Commissie en de VS zijn afgerond, beginnen debilaterale onderhandelingen met de VS voor alle lidstaten, en dusook voor Nederland. Het kabinet blijft uw Kamer informeren overrelevante ontwikkelingen, inclusief besluitvorming in de Raadover het kaderovereenkomst, via de geëigende wegen. Daarbij isgoedkeuring van uw Kamer voor de bilaterale overeenkomstvereist om de overeenkomst in werking te kunnen laten treden.Zie verder de beantwoording van vraag 4.Vetorecht en slagvaardigheid EU-buitenlands beleidDe leden van de D66-fractie wijzen op de aangenomen motie (Kamerstuk21 501-20, nr. 2360) die het kabinet oproept zich in Brussel actief in tezetten voor een koerswijziging ten aanzien van het vetorecht in hetbuitenland- en defensiebeleid. Deze leden vragen de Minister, gezien degrote haast in het licht van de geopolitieke ontwikkelingen, welke concretestappen inmiddels zijn gezet om uitvoering te geven aan deze motie. Metwelke gelijkgezinde landen trekt Nederland hierin op?7. Antwoord van het kabinetHet kabinet zal zich in lijn met motie-Klos,8 en binnen de kadersvan het EU-verdrag, inzetten voor het afschaffen van hetvetorecht en voor de invoering van meerderheidsbesluitvormingbinnen het GBVB en het Gemeenschappelijk Veiligheids- enDefensiebeleid (GVDB), zolang dit de nationale bevoegdheid omwel of niet aan militaire missies bij te dragen, respecteert.Nederland zal bij in de EU hiervoor pleiten. Nederland heeft indeze discussie hiervoor tot dusver opgetrokken met gelijkge-stemde lidstaten in de zogenaamde Group of Friends en hetkabinet is voornemens om dit nu weer te doen.Jaarlijkse rechtsstaatdialoogDe leden van de D66-fractie vinden het van groot belang dat de jaarlijkserechtsstaatdialoog leidt tot zichtbare verbeteringen waar problemenstructureel zijn. Zij wijzen in dit verband op aanhoudende signalen overdruk op mediavrijheid in Griekenland, intimidatie van journalisten, inzetvan spyware en misbruik van rechtszaken (SLAPPs), met als gevolgzelfcensuur en aantasting van de democratische informatievoorziening.De leden van de D66-fractie vragen de Minister of hij voornemens is dezezorgen expliciet te adresseren tijdens de Raad, juist in het kader van derechtsstaatdialoog. Zo ja, met welke concrete boodschap en welkeverbeterpunten verwacht Nederland van Griekenland?8. Antwoord van het kabinetVolgens het rechtsstaatrapport 2025 heeft Griekenlandvooruitgang geboekt bij de bescherming van mediavrijheid en deveiligheid van journalisten, maar blijven er aandachtspunten. Zowaren er afgelopen jaar verschillende incidenten tijdens demon-straties, en werden mogelijk gebruik van spyware tegen enintimidatie van journalisten gerapporteerd.9 Tijdens de landenspe-cifieke rechtsstaatdialoog zal Nederland deze zorgen adresserenen Griekenland bevragen op deze uitdagingen en de concrete8Kamerstuk 21 501-20, nr. 2360.9Zie het landenhoofdstuk van Griekenland in het rechtsstaatrapport 2025, p. 14.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33195 verbeteringen die het voornemens is om door te voeren. Hetkabinet zal, mede op basis van de constateringen en aanbeve-lingen van het rechtsstaatrapport, Griekenland aanmoedigen zichin te blijven zetten voor de versterking van mediavrijheid en deveiligheid van journalisten in lijn met de waarden van de EU zoalsvastgelegd in artikel 2 van het EU-Verdrag.Daarnaast vragen deze leden hoe de Minister de effectiviteit van hethuidige EU-instrumentarium beoordeelt. Ziet het kabinet ruimte voorversterking van opvolging en consequenties wanneer verbetering uitblijft?9. Antwoord van het kabinetHet EU-rechtsstaatinstrumentarium is de afgelopen jarenversterkt. Wanneer lidstaten het EU-recht schenden, kan deCommissie handhavend optreden. De Commissie heeft hiervoormeerdere instrumenten ter beschikking.10 Het kabinet vindt hetvan belang dat de Commissie snel en effectief optreedt omterugval van lidstaten op rechtsstatelijk vlak te voorkomen enaan te pakken en daarbij gebruik maakt van al het beschikbareEU rechtsstaatinstrumentarium. Het kabinet pleit er voor dat hetbestaande EU rechtsstaatinstrumentarium volledig, consequenten meer in samenhang wordt benut. Het kabinet onderzoekt ook,in samenwerking met gelijkgestemde lidstaten, hoe de effecti-viteit van het bestaande EU-rechtsstaatinstrumentarium nogverder kan worden vergroot. Zo zet het kabinet zich, in lijn metde motie-Olger van Dijk, in voor een sterke en effectievekoppeling tussen het respecteren van de rechtsstaat en funda-mentele rechten en het ontvangen van fondsen uit deEU-begroting als onderdeel van de Nederlandse inzet voor hetvolgend MFK.11 Het kabinet is ook voorstander van het voorstelvan de Commissie om in het volgend MFK een koppeling op tenemen tussen de aanbevelingen uit het rechtsstaatrapport en deontvangst van middelen uit de EU-begroting.Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie enreactie van de bewindspersoonDe leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de plannen vande Europese Commissie in het kader van het Europees Schild voor deDemocratie, waaronder het voornemen om educatieve instrumenten enlespakketten te ontwikkelen voor jongeren.Deze leden vragen of de Minister bekend is met de plannen van deEuropese Commissie om lespakketten te ontwikkelen en of de Ministerkan uiteenzetten welke concrete vormen deze lespakketten volgens dehuidige plannen kunnen aannemen en welke rol Nederland daarin heeft ofzal krijgen.De leden van de PVV-fractie wijzen op recente berichtgeving over het doorde Britse overheid gefinancierde spel Pathways, waarin jongeren (tussende 11 en 18) tijdens een educatief traject worden geconfronteerd metmogelijke doorwijzing naar een antiradicaliseringsprogramma wanneer zijkritische standpunten innemen over migratie. Deze leden vragen of deMinister bekend is met dit educatieve spel en of de Minister de zorg deeltdat dergelijke educatieve middelen fungeren als ideologisch sturingsin-strument. Deze leden vragen of de Minister kan uitsluiten dat de door de10Kamerstuk 21 501-02, nr. 2426.11Kamerstuk 36 715, nr. 9.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33196 Europese Commissie aangekondigde lespakketten binnen het EuropeesSchild voor de Democratie een vergelijkbaar karakter zullen krijgen.De leden van de PVV-fractie vragen daarnaast of de Minister bereid is zichin EU-verband expliciet te verzetten tegen lespakketten of educatieveprogramma’s waarin jongeren worden gestuurd in hun politieke opvat-tingen en kan toezeggen dat Nederland geen medewerking zal verlenenaan EU-initiatieven die neerkomen op ideologische beïnvloeding onderhet mom van democratische weerbaarheid.10. Antwoord van het kabinetHet kabinet constateert dat diverse initiatieven waarnaar deleden van de PVV-fractie verwijzen nog nader moeten wordenuitgewerkt door de Commissie. De uitwerking hiervan gebeurt insamenspraak met lidstaten en stakeholders, en met respect voorde nationale bevoegdheden op het gebied van onderwijs. UwKamer ontvangt spoedig het BNC-fiche waarin nader wordtingegaan op de kabinetsinzet binnen het EDS.Het kabinet hecht veel waarde aan het goed naleven van het subsidiari-teitsbeginsel gezien de nationale bevoegdheid op het gebied vanonderwijs. Er is hierbij een belangrijk verschil tussen verplicht lesmate-riaal en lesmateriaal dat vrijwillig wordt aangeboden vanuit de EU. Er zijngeen aanwijzingen dat de Commissie met initiatieven zal komen dierechtstreeks raken aan onderwijsinhoud en -methoden. Het kabinetonderschrijft verder het belang van de verbetering van basisvaardighedenen uitwisseling van best practices op het gebied van onderwijs tussenlidstaten en met de EU.Tot slot is het kabinet bekend met het door de Britse overheidgefinancierde spel Pathways. Dit initiatief betreft een nationaleaangelegenheid en heeft als doel om radicalisering onderjongeren tegen te gaan. Voor het kabinet is het zaak dat denationale wettelijke opdracht aan scholen om invulling te gevenaan burgerschapsonderwijs leidend is en dat de initiatieven in hetEDS deze opdracht ondersteunen.De leden van de PVV-fractie vragen hoe binnen het gehele EuropeesSchild voor de Democratie wordt voorkomen dat een eenzijdig pro-EUnarratief de overhand krijgt of structureel wordt bevoordeeld.11. Antwoord van het kabinetHet EDS bestaat uit een reeks samenhangende maatregelen enacties en is gestoeld op drie pijlers, te weten: 1) integriteit van deinformatieruimte, 2) weerbare instellingen, vrije verkiezingen enonafhankelijke media, en 3) maatschappelijke veerkracht enbetrokkenheid van burgers. Het EDS beoogt een informatieruimtete bevorderen ten behoeve van een open publiek debat. Er is geensprake van het bevoordelen van standpunten in debatten.Daarnaast vragen deze leden hoe, door wie en op basis van welkeinhoudelijke en objectieve criteria wordt vastgesteld wat als desinformatiewordt aangemerkt, en welke waarborgen bestaan om te voorkomen datlegitieme politieke standpunten of kritiek op EU-beleid hieronder wordengeschaard.12. Antwoord van het kabinetTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33197 Het bestempelen van desinformatie als zodanig en factchecken isgeen taak van overheden. Vrijheid van meningsuiting enpersvrijheid zijn het uitgangspunt bij de aanpak van desinfor-matie. Het kabinet verwelkomt daarom een rol voor onafhanke-lijke partijen en hecht zeer aan onafhankelijke en duurzamewerking van factcheck-netwerken en aan een pluriform media-landschap. Wanneer de nationale veiligheid, volksgezondheid,maatschappelijke en/of economische stabiliteit in het geding zijn,kan de overheid wel optreden door desinformatie actief teweerspreken.Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractieDe leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomenvan de geannoteerde agenda voor de Raad Algemene Zaken van26 januari 2026. Deze leden constateren dat deze Raad vooral in het tekenzal staan van de prioriteiten van het Cypriotisch voorzitterschap dat op1 januari van start is gegaan.De leden van de VVD-fractie kijken positief naar de inzet van dit voorzitter-schap, samengevat onder de titel «An Autonomous Union. Open to theworld», vooral tegen de achtergrond van de recente geopolitiekeontwikkelingen in onder andere Groenland, Iran en Venezuela. Welhebben deze leden naar aanleiding van dit werkprogramma, en naaraanleiding van de overige punten op de agenda, nog enkele vragen.Democracy shieldDe leden van de VVD-fractie steunen de ambitie van het EDS. Deze ledenzijn voorstander van sterke en weerbare democratieën in Europeselidstaten, onder andere door een Europees netwerk aan factcheckers. Welvragen zij wat de toegevoegde waarde is van het EDS voor lidstaten meteen relatief sterk democratisch fundament, zoals Nederland. In hoeverrebestaat er volgens het kabinet het risico dat het EDS ertoe leidt datNederland bevoegdheden tijdelijk of permanent verliest aan de EuropeseCommissie, terwijl het gevaar van buitenlandse beïnvloeding inNederland relatief beperkt is? Hoe verhoudt het EDS zich volgens hetkabinet in dat kader tot het subsidiariteitsbeginsel?13. Antwoord van het kabinetHet kabinet hecht waarde aan naleving van het subsidiariteitsbe-ginsel gezien de nationale bevoegdheid op het gebied vandemocratische processen. Het kabinet merkt op dat veel initia-tieven uit het EDS nog moeten worden uitgewerkt door deCommissie. Bij de uitwerking bekijkt het kabinet nauw of de EUalleen optreedt op gebieden waar de EU bevoegd is (attributiebe-ginsel) en of dit meerwaarde heeft boven nationaal optreden(subsidiariteitsbeginsel). Op deze manier is er geen sprake vanhet overdragen van bevoegdheden. Uw Kamer ontvangt spoedighet BNC-fiche over dit voorstel, waarin de grondhouding tenaanzien van subsidiariteit nader wordt toegelicht.De leden van de VVD-fractie constateren dat in het kader van het EDSonder andere wordt voorgesteld de begroting voor het AgoraEU op ruim€ 9 miljard vast te stellen. Hierbij constateren deze leden dat AgoraEUvooral het doel heeft om culturele en taalkundige diversiteit te bewerkstel-ligen in Europa. In hoeverre zal AgoraEU volgens het kabinet daadwer-kelijk bijdragen aan de doelstellingen van het EDS, en deelt het kabinetTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33198 het standpunt van deze leden dat de prioriteit van het EDS hetbeschermen van de democratie dient te zijn?14. Antwoord van het kabinetHet kabinet deelt het standpunt dat het EDS tot doel heeft dedemocratie in Europa te beschermen. Het programma AgoraEUstaat op zichzelf. Hoewel de doelen van zowel het EDS alsAgoraEU soms in elkaars verlengde liggen, is het niet zo dat dezeéén-op-één overeenkomen. Deze initiatieven kunnen elkaar welversterken, bijvoorbeeld op het gebied van mediavrijheid,burgerparticipatie of het ondersteunen van het maatschappelijkmiddenveld.De leden van de VVD-fractie constateren dat het EDS vooral een defensiefkarakter heeft. Andere geopolitieke spelers, waaronder Rusland, China ende VS, voeren daarentegen juist steeds offensievere informatiecampagnesom hun belangen te verdedigen. In hoeverre ziet het kabinet binnen hetEDS ruimte voor Europa om ook informatiecampagnes te voeren met eenoffensievere toon?15. Antwoord van het kabinetOffensieve informatiecampagnes in derde landen vormen geenonderdeel van het EDS. Uw Kamer ontvangt spoedig hetBNC-fiche waarin nader wordt ingegaan op de kabinetsinzetbinnen het EDS.Relatie tussen de Europese Unie en het Verenigd KoninkrijkDe leden van de VVD-fractie staan positief tegenover het voornemen vanhet Cypriotisch voorzitterschap om extra aandacht te besteden aan derelatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. Welke rol ziet het kabinetweggelegd voor Nederland als traditionele brug tussen het Europesecontinent en Groot-Brittannië?16. Antwoord van het kabinetDe EU en het VK werken aan verdere versterking van hunpartnerschap. Mede in het kader van huidige geopolitiekeontwikkelingen en de bestaande nauwe samenwerking met hetVK op veiligheidsgebied, hecht Nederland aan samenwerking inEU-verband. De Commissie en het VK hebben in december deintentie geuit om bij een volgende EU-VK Top onderhandelingenop een aantal onderwerpen af te ronden.12 Het kabinet wenstsnel tot een datum voor een volgende Top te komen. Nederlandheeft als buurland van het VK belang bij nauwere samenwerkingen integratie op economisch vlak. Het kabinet zet zich hiervoorin, rekening houdend met dat nieuwe overeenkomsten denoodzakelijke waarborgen moeten bieden voor de integriteit vande interne markt en een balans tussen rechten en plichten.De leden van de VVD-fractie maken zich voorts zorgen over het risico datde relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU een speelbal wordt vanverkiezingen in het Britse Lagerhuis. Welke mogelijkheden ziet het kabinetvoor Nederland om dit te voorkomen, en om ervoor te zorgen dat de12https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/relations-united-kingdom/eu-uk-trade-and-cooperation-agreement/joint-statement-commissioner-maros-sefcovic-and-minister-nick-thomas-symonds_enTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33199 relaties met het Verenigd Koninkrijk goed zijn ongeacht welke politiekepartij aan de macht is? Hoe verhoudt het kabinet zich in dat kader totvoorstellen om een zogenaamde «Farage clausule» in te bouwen inovereenkomsten tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU?17. Antwoord van het kabinetDe onderhandelingen tussen EU en het VK vinden in goedvertrouwen plaats, op basis van een politieke toezegging(common understanding) van de Commissie en het VK. DeCommissie en het VK hebben ook enkele voorwaarden geïdentifi-ceerd voor behoud van de integriteit van de interne markt en eenbalans in rechten en plichten die in overeenkomsten kunnenworden opgenomen. Deze zijn onder andere relevant voor deonderhandelingen die plaatsvinden over een overeenkomst inzakesanitaire en fytosanitaire controles (SPS) op plantaardige endierlijke producten en koppeling van emissiehandelssystemen.Conform het BNC-fiche13 steunt het kabinet de Commissie-inzetom institutionele waarborgen overeen te komen voor implemen-tatie, interpretatie en naleving van EU-acquis. Het kabinet steuntde inzet om te verkennen of er wederzijdse afspraken kunnenworden gemaakt over een eventuele opzegging van eenSPS-akkoord. Deze afspraken dienen het voor beide partijenonaantrekkelijk te maken om een eventueel akkoord op tezeggen. Het is aan beide partijen om de uitkomst van onderhan-delingen uiteindelijk te beoordelen voor goedkeuring en inwer-kingtreding.Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie en reactie van de bewindspersoonDe leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben kennisgenomen van degeannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken van 26 januari 2026.Zij hebben hier nog enkele vragen en opmerkingen bij.Afgelopen weekend kondigde president Trump importheffingen aan voorlanden die Groenland steunen, waaronder Nederland. Volgens de ledenvan de GroenLinks-PvdA-fractie is het zaak om hier eensgezind metEU-lidstaten consequenties aan te verbinden en met een rechte rugGroenland en Denemarken te blijven steunen. Is het kabinet bereid omtegenmaatregelen te steunen zoals bijvoorbeeld het inzetten van hetanti-dwang instrument? Zo ja, welke? Zo nee, is het kabinet bereid erconstructief naar te kijken en in ieder geval tegenmaatregelen niet teblokkeren?18. Antwoord van het kabinetHet kabinet deelt de zorgen over Amerikaanse aankondigingenvoor nieuwe importheffingen. Op dit moment ligt de prioriteitvan het kabinet daarom bij het de-escaleren van de situatie en hetvoorkomen dat de aangekondigde importheffingen op 1 februariaanstaande daadwerkelijk in werking treden. Tegelijkertijd deelthet kabinet de mening dat de EU voorbereid moet zijn voor hetgeval deze tarieven daadwerkelijk materialiseren. Het kabinetacht het daarom wenselijk dat de EU alle mogelijkhedenopenhoudt, waaronder de inzet van het anti-dwanginstrument.13Kamerstuk 22 112, nr. 4169.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 331910 De komende Raden zal er veel gesproken worden over het MeerjarigFinancieel Kader (MFK) en de prioritering van Europese investeringen.Wat betreft de GroenLinks-PvdA-fractie vraagt de veranderendewereldorde om meer Europese middelen om als EU de daad bij het woordte kunnen voegen. Leiden de ontwikkelingen rondom Venezuela enGroenland tot andere opvattingen van het kabinet over de omvang vanhet MFK en over eurobonds?19. Antwoord van het kabinetDe Nederlandse inzet ten aanzien van het volgend MFK is met deKamer gedeeld op 12 september jl. Nederland zet zich in voor eenEuropese begroting die toekomstgericht en financieel verant-woord is. Dit vraagt om scherpe keuzes en modernisering, gerichtop concurrentievermogen en innovatie, asiel en migratie, endefensie en veiligheid. Het kabinet is van mening dat zodoendeeerst gekeken moet worden naar een efficiënte besteding van debeschikbare middelen. Het kabinet is geen voorstander van hetaangaan van gemeenschappelijke schulden voor nieuweEU-instrumenten.Secretaris-Generaal van Economische Zaken Gaastra wijst in zijnnieuwjaarsartikel op de noodzaak om nationale middelen en competentiesin te ruilen voor collectieve slagkracht om de EU én Nederland weerbaarte maken. Hiervoor zijn onder andere Europese investeringen nodig. Hoekijkt de Minister hiernaar? Deelt de Minister de mening dat voorNederland belangrijker is hoe en waaraan Europese middelen wordenbesteed dan dat de stijging van de Nederlandse afdrachten wordtbeperkt?20. Antwoord van het kabinetHet kabinet is voorstander van het moderniseren van deEU-begroting door een heroriëntatie op prioriteiten die strate-gisch belangrijk zijn voor de EU, zoals concurrentievermogen,asiel en migratie, en veiligheid en defensie. Het versterken van deEuropese concurrentiepositie is essentieel voor de toekomst ende slagkracht en weerbaarheid van de EU. Tegelijkertijd zet hetkabinet tijdens de MFK-onderhandelingen in op een acceptabelniveau van onze nationale afdrachten aan de EU. Middelenmoeten doelmatig en efficiënt ingezet worden waar de meesteEU-toegevoegde waarde zit. Deze budgettaire en beleidsinhoude-lijke inzet kunnen goed naast elkaar bestaan.In het verslag van de Raad Algemene Zaken van 16 december lezen deleden van de GroenLinks-PvdA-fractie dat het gebruik van de bevrorenRussische tegoeden op kritiek stuitte van enkele lidstaten. Inmiddels is ereen alternatieve financiering gevonden. Wordt het gesprek over debevroren tegoeden desondanks voortgezet voor gebruik in de toekomst?Is er nog zicht op het gebruik hiervan of is dit van tafel?21. Antwoord van het kabinetTijdens de Europese Raad van 18 december jl. was er onvol-doende draagvlak om herstelleningen op basis van de geïmmobili-seerde tegoeden af te geven. De Commissie heeft bij de aankon-diging van de wetsvoorstellen voor de Ukraine Support Loanaangegeven dat het voorstel voor herstelleningen op tafel blijftliggen, hoewel er op dit moment niet concreet opvolging aangegeven wordt. Het kabinet roept al langere tijd op tot eenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 331911 gecoördineerd gesprek in EU- en G7-verband over de kansen enrisico’s van aanvullende maatregelen op basis van de geïmmobili-seerde tegoeden, waaronder, maar niet beperkt tot, de herstelle-ningen. Dit zal het kabinet, waar opportuun, blijven doen.Tijdens de vorige Raad is er gesproken over het openen van Cluster 3 metServië, zo lezen de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie. Zal hier tijdensde Raad van 26 januari verder over worden gesproken? Blijft het kabinetbij het standpunt dat er onvoldoende voortgang is om Cluster 3 metServië te openen? Wat wordt verwacht van het speelveld? Blijft een deelvan de lidstaten tegen verdere stappen voor Servië?22. Antwoord van het kabinetNee, EU-uitbreiding staat niet op de agenda van de aankomendeRaad Algemene Zaken. De conclusie uit de kabinetsappreciatievan het uitbreidingspakket 202514dat het openen van Cluster 3 op dit moment geen recht zou doenaan de toegenomen zorgen over de rechtsstaat, is nog steeds vantoepassing. Er zijn lidstaten die de Nederlandse zorgen delen. Dekomende periode zal het kabinet ontwikkelingen in Servië,waaronder op de democratische rechtsstaat en energie, nauwblijven volgen.14Kamerstuk 23 987 nr. 398.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 331912