Afspraken over het verscherpen van de aanspraak, een passende behandelduur en het verbeteren van het inzicht in de wachttijden met betrekking tot geestelijke gezondheidszorg (GGZ)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202625 424Geestelijke gezondheidszorgNr. 817 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 juli 2026De vraag naar geestelijke gezondheidszorg is groter dan het aanbod enmeer dan de helft van de volwassenen wacht langer dan de afgesprokenmaximaal aanvaardbare wachttijd van 14 weken (Treeknorm). De langewachtlijsten in de ggz is een langlopend probleem. Het kabinet wil zichinzetten om deze problematiek te doorbreken. Dit vraagt van allebetrokken partijen in het veld volle inzet.In het Aanvullend zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) zijn vorig jaarafspraken gemaakt die ervoor moeten zorgen dat mensen sneller eenpassende ggz-behandeling krijgen, zeker mensen met complexe proble-matiek. Dit zijn bijvoorbeeld afspraken over het verscherpen van deaanspraak, een passende behandelduur en het verbeteren van het inzichtin de wachttijden. Ook werken aanbieders met beroepsgroepen aan hetvergroten van groeps- en hybride behandelaanbod. Daarnaast zijnafspraken gemaakt over het schrappen van exclusiecriteria bijggz-aanbieders wat moet bijdragen aan een betere doorstroom entoegang tot ggz. Zorgverzekeraars hebben het afschaffen van exclusiecri-teria opgenomen in hun aankomende inkoopbeleid, zodat zij daaropkunnen sturen binnen de contractering van zorgaanbieders. De Kamer isonlangs geïnformeerd over de voortgang van het AZWA.1 Het kabinethoudt de resultaten van het afschaffen van exclusiecriteria op hetzorgaanbod voor patiënten nauwgezet in de gaten, zodat er bijgestuurdkan worden indien nodig.Het kabinet bouwt voort op de afspraken uit het AZWA en maakt passendezorg altijd en overal de norm. Het kabinet wil borgen dat niet-passendezorg wordt afgebouwd. Dit vraagt om het tegengaan van medicaliseringen het voorkomen van overbehandeling. Daarnaast is het nodig datschaarse ggz-aanbod wordt ingezet voor de mensen met problematiek,die niet op een andere manier kan worden geadresseerd. Het pakket aan1Kamerstukken II, vergaderjaar 2026–2027, 31 765, nr. 985. kst-25424-817ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 8171 wet- en regelgeving dat is aangekondigd in de beleidsbrief van 24 april jl.2zal ook voor de ggz gelden. Daarnaast werkt het kabinet aan specifiekemaatregelen voor de ggz. Na de zomer – en voor de begrotingsbehan-deling van VWS – zal het kabinet een brief aan de Tweede Kamer sturenover mentale gezondheid en ggz, wat tevens de kabinetsreactie op het IBOmentale gezondheid en ggz «Uit balans» zal zijn. Aan de hand van motiesen toezeggingen en lopende trajecten volgt in deze brief een weergavevan de stand van zaken.Budgetbekostiging High & Intensive Care en Intensive Home TreatmentOp 12 februari jl. is de Kamer3 geïnformeerd over de verkenning naarbudgetbekostiging voor de High & Intensive Care (HIC) en Intensive HomeTreatment (IHT) en enkele vervolgstappen. Het kabinet is samen metlandelijke ggz-partijen voortvarend aan de slag gegaan met de vervolg-stappen uit deeladvies 1 van de NZa in de vorm van een werkagenda.Conform de toezegging aan lid Tijmstra (CDA) wordt een update gegevenover de laatste stand van zaken4.De eerste fase van de werkagenda loopt tot en met de zomer van 2026 enis gericht op het versterken van de feitenbasis en randvoorwaarden. Zoalsgeschetst in de brief van 12 februari jl. wordt daarbij gewerkt aanconcretisering van de afbakening en het normenkader voor HIC en IHT.Een concrete afbakening is noodzakelijk om duidelijk te hebben watprecies onder HIC en IHT wordt verstaan en wat niet. Ook zijn normennoodzakelijk om inzichtelijk te maken aan welke minimale voorwaardende organisatie en kwaliteit van deze zorg moet voldoen. Op het bestuurlijkoverleg cruciale ggz van 3 juli is de 95%-versie van de normenkaders HICen IHT door partijen5 vastgesteld. De komende periode worden deresterende onderdelen uitgewerkt, waarna de definitieve normenkadersHIC en IHT in het bestuurlijk overleg cruciale ggz van september 2026worden vastgesteld. Na vaststelling van de definitieve normenkaderskunnen de zorglabels worden geïntroduceerd en worden opgenomen inde regelgeving van de NZa voor 2027.6In aanvulling op de eerder aangekondigde vervolgstappen is de NZarecent gestart met een verdiepende probleemanalyse, zodat zij op termijneen definitief advies kan uitbrengen over een passende bekostiging vanHIC en IHT. Na vaststelling van de definitieve normenkaders bespreekt hetbestuurlijk overleg cruciale ggz de uitkomsten van deze analyse en beziethet welke vervolgstappen nodig zijn voor de verdere uitwerking van debekostiging.Het kabinet koerst nog steeds op het invoeren van budgetbekostiging metinkoop in representatie per 2028. De planning is ambitieus, maar hetkabinet zal zich samen met overheid- en veldpartijen maximaal inspannenmet het oog op het belang van deze zorg voor patiënten met eencomplexe zorgvraag. Het kabinet heeft daarbij aandacht voor de noodzaaksnel te handelen, en tegelijkertijd te zorgen voor uitvoerbaarheid enhoudbaarheid op de lange termijn. Na de zomer wordt de Kamer zospoedig mogelijk geïnformeerd over de laatste inzichten.2Kamerstukken II, vergaderjaar 2026–2027, 36 800 XVI, nr. 1913Kamerstukken II, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 7784TZ202603-2015Deelnemers BO cruciale ggz: NVvP, MIND, deNLggz, ZN, NIP, V&VN, VNZ, UMCNL, IGJ, hetZorginstituut, NZa, VWS6Een zorglabel is een codering die het mogelijk maakt specifieke prestaties in de bekostiging teoormerken.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 8172 Hierbij wordt de motie van lid Tijmstra (CDA) betrokken die oproept tot hetopstellen van een eenduidig normenkader voor HIC en IHT voor debegrotingsbehandeling7.Taskforce Noord-NederlandDe Taskforce Noord-Nederland is op initiatief van het Bestuurlijk Overleg(BO) cruciale ggz in maart 2026 ingesteld om oplossingen uit te werkenvoor de arbeidsmarktknelpunten die de continuïteit van de cruciale ggz inGroningen, Friesland en Drenthe onder druk zetten. Onder leiding van eenonafhankelijk voorzitter (via VWS) namen de NZa, zorgverzekeraars enggz-aanbieders uit Noord-Nederland deel aan de Taskforce. In het BOcruciale ggz van 3 juli jl. is besloten over drie actielijnen: (1) een pilot mettaakdifferentiatie binnen de acute ggz, (2) versterking van regionalesamenwerking en een gezamenlijke avond-, nacht- en weekenddiensten(ANW)-pool, en (3) versterkte sturing via contractering en landelijkekaders. De komende periode zijn de ggz-aanbieders trekkers van deverschillende actielijnen. De voortgang van deze actielijnen wordt eind2026 geëvalueerd in het BO cruciale ggz.Routekaart passende zorg in de ggzHet kabinet werkt aan een routekaart passende zorg in de ggz, om detoegankelijkheid van de ggz te verbeteren, voornamelijk voor dedoelgroep met complexe zorgvragen. De moties van het lid Dobbe (SP)8,die verzoekt om een einde te maken aan de omzetplafonds in de ggz, envan het lid Coenradie (JA21)9 om de toegankelijkheid van complexe ggzpatiënten te borgen bij de inkoop worden bij de routekaart betrokken.Deze routekaart is 3 juli op hoofdlijnen op bestuurlijk niveau besprokenmet de sectorpartijen. Centraal staat dat de zorgverzekeraars in pilotvormactief gaan sturen in de contractering, en tegelijkertijd omzetplafondsbeperkt kunnen worden. De pilots gaan we evalueren en waar mogelijkuitbreiden. De routekaart wordt verder uitgewerkt en meegenomen in dekabinetsbrief over de toekomst van mentale gezondheid en de ggz.GroepsbehandelingLid Ten Hove (Groep Markuszower) heeft tijdens de begrotingsbehan-deling enkele vragen gesteld over groepsbehandeling10. Groepsbehan-deling is psychotherapie in groepsverband waarbij deelnemers onderbegeleiding van één of twee therapeuten gezamenlijk werken aan hunpsychische klachten. Een groep bestaat doorgaans uit zes tot negenpersonen die een periode herhaaldelijk bijeenkomen. Onderzoek geeft aandat groepsbehandeling in veel gevallen even effectief is als individuelebehandeling, terwijl het qua kosten voordeliger uitvalt. Groepsbehan-deling kan, wanneer passend, worden ingezet bij veel verschillende typezorgvragen. Onder een lichte zorgvraag worden vaak de zorgvraagtypes 1,2 en 3 in het zorgprestatiemodel bedoeld. Dit zijn de psychische aandoe-ningen met lichte of matige problematiek. In het AZWA is een groeipadvoor groepsbehandeling afgesproken om hiermee capaciteit vrij te spelenzonder dat er kwaliteitsverlies optreedt.7Kamerstukken II, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 7978Kamerstukken II, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XVI, nr. 239Kamerstukken II, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 79910Toezegging TZ202603-071Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 8173 Effectieve interventies mentale gezondheidIn het commissiedebat GGZ en suïcidepreventie van 26 maart jl. heeft hetkabinet aan het lid Synhaeve (D66) toegezegd te bezien hoe effectieveinterventies gericht op het versterken van mentale gezondheid enveerkracht beter kunnen worden geborgd, samengebracht en toegankelijkaangeboden. Tevens is door het lid Synhaeve (D66) een motie11 hieroveringediend, die op 23 juni 2026 door de Kamer is aangenomen.In 2022 hebben het RIVM, het Trimbos-instituut en GGD GHOR Nederlandde factsheet Effectieve interventies voor mentale gezondheid enpreventie12 uitgebracht. Hierin zijn effectieve en erkende interventies uitverschillende databanken, waaronder het Loket Gezond Leven van hetRIVM en de databank van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi), evenalspotentieel kansrijke interventies per levensfase, gebundeld. Op ditmoment werkt het Trimbos-instituut, als kennis- en expertisecentrum voormentale gezondheid, aan een actualisatie van deze factsheet. Deze wordtna de zomer verwacht. Het kabinet gaat met onder meer het Trimbos ingesprek over wat mogelijk is om kansrijke interventies, bijvoorbeeld oplokaal niveau, beter te identificeren en ondersteunen richting brederetoepassing en erkenning. De Kamer wordt over de uitwerking van dehierboven genoemde motie via de kabinetsreactie op het IBOgeïnformeerd13.Amendement suïcidepreventieOp 1 januari 2026 is de Wet Integrale suïcidepreventie in werkinggetreden. Gemeenten zijn op dit moment aan de slag om aan dezewettelijke taak invulling te geven. Zij worden hierbij ondersteund door eenondersteuningsprogramma van de Vereniging Nederlandse Gemeenten(VNG). Naar aanleiding van het aangenomen amendement op debegroting van het lid Bikker (CU)14 wordt aan dit ondersteuningspro-gramma in 2026 eenmalig € 1 miljoen extra toegevoegd.BeroepenlijstDe aangenomen motie (Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 68) van de leden Bevers(VVD) en Van den Hil (VVD) verzocht de regering te bevorderen dat dehbo- of toegepaste psycholoog op de beroepenlijst geplaatst wordt, zodatmeer behandel- en begeleidingscapaciteit beschikbaar komt voor hetwegwerken van de wachtlijsten in de ggz, en de Kamer hierover in hetvoorjaar van 2025 te informeren. Op 4 juli 2025 is er een Kamerbriefgestuurd (Kamerstuk 25 424, nr. 764), waarin is toegezegd (11 945) dat deKamer geïnformeerd wordt zodra er binnen het Vertegenwoordigendorgaan is gestemd over de opname van het beroep van toegepasthbo-psycholoog (onder de noemer «psychologisch consulent»).De stemming zou op 24 juni 2026 plaatsvinden, maar deze is toenopnieuw uitgesteld tot de volgende bijeenkomst van het Vertegenwoor-digend orgaan. De Kamer zal worden geïnformeerd wanneer er wel eenbesluit wordt genomen.11Kamerstukken II, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 79012Effectieve interventies en beleid mentale gezondheid en preventie - Trimbos-instituut13Kamerstukken II, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 79014Kamerstuk 36 800 XVI, nr. 95Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 8174 Verhoogde uitval van jonge vrouwen door mentale problematiekIn lijn met de motie van het lid Neijenhuis (D66)15 brengt het kabinetoorzaken en oplossingsrichtingen van de hoge uitval van jonge vrouwendoor mentale problematiek op de arbeidsmarkt en daarmee ookverhoogde instroom in de WIA in kaart. Voor de volgende begrotingsbe-handeling van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheidwordt de Kamer hierover geïnformeerd.Stand van zaken zorgbemiddeling en wachttijdondersteuningIn het wetgevingsoverleg over het jaarverslag 2025 van 25 juni 2026 istoegezegd16 om de Kamer te informeren over de stand van zaken rondzorgbemiddeling op de wachtlijsten en wachttijdondersteuning. Sinds20 april is proactieve zorgbemiddeling voor de medisch-specialistischezorg (msz) en de ggz gefaseerd van start gegaan. Wanneer verzekerdendie langer dan de treeknorm moeten wachten toestemming (consent)geven, kan de zorgverzekeraar proactief contact opnemen en bemiddelennaar een andere zorgaanbieder waar zij mogelijk sneller passende zorgkunnen ontvangen. Patiënten die een verwijzing krijgen voor een eersteconsult of afspraak, kunnen hiermee in de digitale verwijsomgevingaangeven dat zij toestemming geven voor bemiddeling door hunzorgverzekeraar. Vanaf het derde kwartaal 2026 (na het afronden van degefaseerde invoering) kan iedereen die daarvoor toestemming geeft doorde zorgverzekeraar worden benaderd.Als iemand lang op een wachtlijst staat, kan wachttijdondersteuninghelpen om een verergering van psychische klachten te voorkomen. Erbestaan in Nederland al veel initiatieven voor wachttijdondersteuning. Omdeze initiatieven bekender en beter vindbaar te maken laat VWS eenhandreiking ontwikkelen. Naar verwachting wordt deze handreiking begin2027 opgeleverd.Laagdrempelig aanbod voor personen met verward of onbegrepengedragIn het commissiedebat ggz van 26 maart 2026 is toegezegd dat de TweedeKamer voor de zomer wordt geïnformeerd over de stand van zaken van demotie Coenradie (JA21)17, waarin de regering is verzocht om samen metde gemeente Rotterdam en betrokken zorg- en veiligheidspartners eenplan van aanpak te ontwikkelen voor een pilot lichte ggz-interventies,inclusief een laagdrempelige tijdelijke voorziening waar mensen metverward gedrag kunnen worden opgevangen en beleid. Inmiddels is ervanuit het interdepartementale programma verward en onbegrepengedrag gesproken met de gemeente Rotterdam en Zonmw, is eenprojectplan opgesteld en zoekt de gemeente Rotterdam naar een locatie.Met dit projectplan Time-Outvoorziening Rotterdam en Zuid-Holland-Zuid,gefinancierd door ZonMw, kan uitvoering worden geven aan de motieCoenradie. Eind 2026 volgt in de voortgangsrapportage van de interdepar-tementale aanpak verward en onbegrepen opnieuw een stand van zaken.Terugdringen van separaties in de ggzMet de kamerbrief van 15 december18 jl. is toegezegd de Kamer in hetvoorjaar te informeren over het terugdringen van separaties n.a.v. de15Kamerstuk 36 800 XV, nr. 55.16TZ202606-25317TZ202603-20218Kamerstukken II, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 773Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 8175 motie van de leden Ceder (CU) en Westerveld (PRO)19. Het Ministerie vanVWS is nog in gesprek met de Coalitie voorkomen van verplichte zorg hoeseparaties kunnen worden teruggedrongen, het plan daartoe is nog nietgereed. Na de zomer verwacht het kabinet de Kamer nader te informerenover het plan van de Coalitie.Eindrapport Evaluatietraject Versnellers in de geestelijke gezondheidszorgDe afgelopen jaren is het ZonMw-programma «Versnellers in de geeste-lijke gezondheidszorg» (2022–2025) geëvalueerd door het Trimbos-instituut, in samenwerking met het Nivel, MIND en InBegrepen. In ditprogramma zijn in 21 regio’s waar de wachttijden gemiddeld het langstwaren onafhankelijke procesregisseurs aangesteld, de zogenoemde«versnellers». Deze evaluatie is opgenomen in de bijlage.Uit de evaluatie van het ZonMw-programma «Versnellers in de ggz» blijktdat de Versnellers-aanpak, waarin regionale onafhankelijke procesregis-seurs werden aangesteld, succesvol was in het versterken van desamenwerking tussen ggz, huisartsenzorg en het sociaal domein. Demeest werkzame elementen blijken een onafhankelijke procesregisseur,investeren in vertrouwen en relaties tussen partijen, regionale experimen-teerruimte en structurele betrokkenheid van cliënten en ervaringsdeskun-digen. Hiermee is in korte tijd een stevig fundament gelegd waarop deMentale Gezondheidsnetwerken kunnen voortbouwen. Het rapportbenoemt daarnaast factoren die de opschaling van deze initiatieven in deweg kunnen zitten zoals versnipperde financiering, onvoldoendeinformatie-uitwisseling, capaciteitsproblemen en bestaande organisato-rische schotten. Het rapport adviseert om domeinoverstijgende samen-werking structureel te verankeren. Daarbij is het van belang om aandachtte hebben voor zowel de instroom, als vooral ook voor de door- enuitstroom van cliënten in de ggz, de verankering van de nieuwe mecha-nismen zoals het verkennend gesprek in het bestaande systeem, en hetuitbreiden van de momenten waarop domeinoverstijgend wordtsamengewerkt. Tot slot adviseert de evaluatie om de monitoring te richtenop zowel de wachttijden zelf als op de ervaringen en uitkomsten vanhulpvragers en andere direct betrokkenen. De centrale conclusie luidt datde wachttijden in de ggz een complex maatschappelijk vraagstuk vormendat vraagt om een samenhangende aanpak waarin organisatorische,financiële, professionele en maatschappelijke maatregelen wordengecombineerd.Met de aanbevelingen in de hand gaat het kabinet komende periode ingesprek met samenwerkingspartners in de regio om te bezien hoe weverbeteringen kunnen doorvoeren. Tegelijkertijd geven we al uitvoeringaan aanbevelingen, zoals de financieringen afspraken over mentalegezondheidsnetwerking in het AZWA.De uitvoering van de motie van lid Coenradie (JA21) over een plan voorde brede landelijke uitrol van mentale gezondheidsnetwerken20 wordtmeegenomen in de lopende werkzaamheden rondom de mentalegezondheidsnetwerken. Uiterlijk in het voorjaar van 2027 informeert hetKabinet de Kamer over de voortgang en de wijze waarop hieraanuitvoering is gegeven.19Kamerstukken II, vergaderjaar 2024–2025, 25 424, nr. 73920Kamerstukken II, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 800Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 8176 IBO Mentale gezondheid en ggzNa de zomer – en voor de begrotingsbehandeling van VWS – zal hetkabinet een brief aan de Tweede Kamer sturen over mentale gezondheiden ggz, wat tevens de kabinetsreactie op het IBO mentale gezondheid enggz «Uit balans» zal zijn. Het IBO Mentale gezondheid en ggz doetvoorstellen voor mogelijke hervormingen van het (ggz) stelsel enmaatregelen om de mentale gezondheid in Nederland te verbeteren. Demotie van Lid Dobbe c.s. over een uitwerking van denkrichtingen21 neemthet kabinet hierin mee. Naar aanleiding van een vraag van het lid Tijmstra(CDA) tijdens de begrotingsbehandeling van VWS zal ook de samenhangmet de langdurige ggz in de beleidsreactie worden betrokken.22De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,S.T.M. Hermans21Kamerstukken II, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XVI, nr. 14922Kamerstukken II, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 781, Toezegging TZ202603-071Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 424, nr. 8177