Bestuurlijke reactie op definitief BIT-advies Modernisering Omzetbelasting

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 066Belastingdienst26 643Informatie- en communicatietechnologie (ICT)Nr. 1381 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 mei 2024Met deze brief informeer ik uw Kamer over het definitieve advies van hetAdviescollege ICT-toetsing (hierna: het Adviescollege) over hetprogramma Modernisering Omzetbelasting. Dit advies heb ik 8 april jl. vanhet Adviescollege ontvangen. Met deze brief ontvangt u het rapport metde bevindingen van het Adviescollege. Daarnaast ga ik hieronder in op deconclusies uit het rapport en zal ik hierbij aangeven wat de Belasting-dienst al heeft ondernomen om opvolging te geven aan de aanbevelingenvan het Adviescollege. Via de stand-van-zakenbrief die ik voor hetvolgende Commissiedebat Belastingdienst zal versturen zal ik uvervolgens op de hoogte houden van de voortgang.AanleidingDe ICT-systemen van de omzetbelasting (hierna: OB) zijn verouderd endringend toe aan modernisering zodat de continuïteit voor de langeretermijn wordt geborgd. Door de modernisering ontstaat – op termijn –meer ruimte om verbeteringen door te voeren waardoor de dienstver-lening van de Belastingdienst beter kan functioneren. Ook zorgt demodernisering voor meer wendbaarheid van de systemen, waardoornieuwe wetgeving sneller geïmplementeerd kan worden.In opdracht van de Belastingdienst zijn door McKinsey de mogelijkhedenvoor de aanpak van de modernisering onderzocht en is er, naar aanleidingvan hun advies, gekozen voor het aanschaffen van een pakketoplossing.Dit betekent dat niet is gekozen om zelf een systeem te bouwen, maar eensoftwarepakket wordt aangekocht dat vervolgens geïntegreerd wordt metde bestaande ICT-voorzieningen van de Belastingdienst, het zogenaamde«aangescherpte koop-scenario». Hierover heb ik uw Kamer geïnformeerdin februari 20231 en via de stand-van-zaken-brieven. Dit betreft een grooten complex aankooptraject, dat de volle aandacht van de Belastingdienstheeft. Het streven is nog steeds om dit traject in 2026 afgerond te hebben.1Kamerstukken II 2022/23, 31 066, nr. 1174. kst-31066-1381ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 13811 Programma Modernisering OmzetbelastingNaar aanleiding van het advies van McKinsey is het programma Moderni-sering Omzetbelasting gestart.Het programma bestaat uit 5 fasen, namelijk:•Fase 1: de voorbereidende fase (afgerond in mei 2023).•Fase 2: de selectiefase (afgerond in augustus 2023).•Fase 3: de dialoogfase (lopende).•Fase 4: de gunningsfase.•Fase 5: de implementatiefase.Op 29 augustus 2023 is met de geselecteerde partijen een concurrentiege-richte dialoog gestart. Tijdens deze concurrentiegerichte dialoog gaat deBelastingdienst – mede vanwege de complexiteit van de opdracht – alvoor de definitieve uitvraag met geselecteerde marktpartijen in gesprek.Dit om de behoeften van de Belastingdienst te verduidelijken bij demarktpartijen, daarmee te komen tot een scherpe behoeftestelling en deleveranciers te helpen bij het ontwikkelen van een oplossing die hieraanvoldoet. Deze procedure dient ervoor om een goed begrip te krijgen vanwat er nodig is en om de beste oplossing te vinden.Het programma beoogt in juni 2024 de definitieve uitvraag in de markt tezetten en in november 2024 een besluit te nemen over de definitievegunning. Het Adviescollege heeft onderzoek gedaan naar het programma.Dit onderzoek vond plaats in de periode van 13 oktober 2023 tot14 februari 2024. Het advies en de aanbevelingen zal ik hierondertoelichten. Omdat een deel van het onderzoek gelijktijdig liep met hetprogramma zijn een deel van de aanbevelingen al opgepakt door deBelastingdienst. Hieronder zal ik nader ingaan op de bevindingen uit hetrapport.Kern van het adviesHet Adviescollege geeft aan dat de voorbereiding voor de verwerving eninzet van pakketsoftware voor de OB nog onvoldoende is. Volgens hetAdviescollege bestaat daarom de kans dat dit verandertraject faalt met alsgevolg dat de continuïteit van OB-processen in gevaar kan komen en datnieuwe wet- en regelgeving nog langere tijd beperkt kan wordendoorgevoerd. In haar definitieve advies komt het Adviescollege met driehoofdconclusies en bijbehorende aanbevelingen. Deze zijn hieronderschematisch weergegeven.ConclusieAanbevelingA. De behoeftestelling is onvoldoendeduidelijk.1. Maak de behoeftestelling specifiek.B. De besturing is niet sterk genoeg.2. Richt de organisatie in zodat sturinggegeven kan worden.C. De voorbereiding op besluitvorming isonvoldoende zorgvuldig3. Bereid de besluitvorming goed voor. De Belastingdienst neemt deze conclusies zeer serieus. Onderstaand zal ikper conclusie en bijbehorende aanbeveling mijn reactie geven. Daarbijworden ook de reeds in gang gezette acties toegelicht.Concretiseren behoeftestellingHet Adviescollege onderschrijft de keuze van de Belastingdienst voor eenaanbesteding via een concurrentiegerichte dialoog, maar stelt daarbij datde vraagstelling onvoldoende is voorbereid. Gedurende de dialoogfasewordt toegewerkt naar een specifiekere behoeftestelling. Hierdoor wetenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 13812 de potentiële leveranciers wat er nodig is, voordat zij een officiële offerteindienen. De Belastingdienst heeft besloten om een extra dialoogronde tehouden om de behoeften van de Belastingdienst nog verder te verduide-lijken en de leveranciers te helpen bij het ontwikkelen van oplossingen dieaan deze behoeften voldoen. Daarmee wordt ook de behoeftestellingspecifieker gemaakt. Ook heeft de Belastingdienst aan een externadviesbureau verzocht om een second opinion te laten uitvoeren op devoorgenomen wijze van gebruik van en integratie met de bestaandeICT-voorzieningen resp. generieke voorzieningen van de Belastingdienst.De Belastingdienst zal richting de leveranciers helderheid verschaffenover de functionele en niet-functionele kwaliteitseisen, zoals bijvoorbeeldde security-eisen. Dit zodat dit voldoende duidelijk is voor alle leveran-ciers, aangezien het om een beoogde lange samenwerking gaat.Met betrekking tot het advies over een fasegewijze implementatiestrategiewordt door de Belastingdienst nog onderzocht of en zo ja welke faseringpassend is. Mogelijke migratiescenario’s van de omzetbelastingregelingenworden uitgewerkt als uitkomst van de dialoogfase. Hierover zal ik uwKamer informeren via de eerstsvolgende stand-van-zakenbrief die isvoorzien voor eind augustus.Versterken besturingHet Adviescollege bevestigt dat het moderniseren van de OB een groteopgave is voor de Belastingdienst. Mede daarom doen zij de aanbevelingom de besturing voor dit programma te versterken. De Belastingdiensterkent het belang van een stevige besturing op het programma. DeBelastingdienst is momenteel bezig met het aanscherpen van debesturing en neemt hierbij de aanbevelingen van het Adviescollege mee.Voor de zomer zal een stuurgroep op directeurenniveau actief zijn. Ookhierover zal ik uw Kamer informeren via de eerstvolgende stand-van-zakenbrief van eind augustus.Voorbereiding besluitvormingHet moderniseren van de OB zal – op termijn – leiden tot betere dienstver-lening aan bedrijven, snellere implementatie van nieuwe wetgeving en totmeer wendbaarheid van de systemen. Aangezien dit een project voor delange termijn betreft is zorgvuldige voorbereiding en besluitvormingessentieel. Het Adviescollege doet daarom de aanbeveling om eenrealistische planning te presenteren met ruimte voor tegenvallers. Ditwordt door de Belastingdienst opgevolgd. Deze planning wordt samenmet de te selecteren leverancier voorafgaand aan de implementatieverder verfijnd. De definitieve planning zal conform het door de Belasting-dienst gehanteerde risico-opslagmodel ruimte bieden voor onverwachtegebeurtenissen.Het Adviescollege adviseert daarnaast om ook een Plan B te hebben, datook als toetsinstrument kan worden gebruikt. De Belastingdienst heefteerder al zelfbouw als terugvaloptie vastgesteld, voor het geval er geengeschikte pakketoplossing is. Dit plan zal nader worden uitgewerkt en ookdaar zal ik uw Kamer nader over informeren via de stand-van-zakenbriefvan eind augustus.Tot slotBepaalde onderdelen van het adviesrapport worden niet openbaarge-maakt aangezien het een lopende aanbesteding betreft. Dit geldt voor deTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 13813 onderdelen waarbij openbaarmaking mogelijk tot verstoringen in deaanbestedingsprocedure kan zorgen.Ik dank het Adviescollege voor de verrichte werkzaamheden en hetopgestelde advies en ik neem de adviezen en aanbevelingen zeer serieus.Via de stand-van-zakenbrieven zal ik uw Kamer blijven informeren over devoortgang van de modernisering OB en de aanbesteding van het nieuwesysteem.De Staatssecretaris van Financiën,M.L.A. van RijTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 13814