Actieprogramma Minder Druk Met Regels

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 637BedrijfslevenbeleidNr. 660 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 december 2024Het merkbaar aanpakken van regeldruk is voor dit kabinet een topprio-riteit.Regelgeving is uiteraard waardevol en onmisbaar in onze maatschappij,ook voor het bedrijfsleven, maar onnodige regeldruk is één van degrootste ergernissen van ondernemers. Met respect voor belangrijkebeleidsdoelstellingen die met regelgeving wordt nagestreefd, moetenregels werkbaar en passend zijn, zonder onnodige regeldruk.Regels die werken, en de lasten beperken. Dat is wat we moeten doen. Deambitieuze inzet van dit kabinet daarbij is: minder druk met regels.Ondernemers moeten er minder druk mee zijn, én ze moeten minder drukgaan ervaren van de regels die er zijn en ongetwijfeld ook nog zullenkomen. Over de periode 2018 – 2023 is een aanzienlijke toename van destructurele regeldrukkosten in Nederland met € 731 miljoen te zien. Datzet een rem op de productiviteitsgroei van bedrijven, en dus ook op hetconcurrentievermogen van onze economie en dit is onwenselijk. Het is tijdom de urgentie onder ogen te zien en met frisse zin de bakens teverzetten. Daarom presenteer ik hierbij mede namens de StaatssecretarisRechtsbescherming het Actieprogramma Minder Druk Met Regels.Al jaren werkt de Rijksoverheid aan het reduceren van de regeldruk voorondernemers. Dat gebeurt mét ondernemers en brancheorganisaties;denk aan de MKB-toets en de Bedrijfseffectrapportages. Daar gaan wemee door, maar tegelijkertijd is het niet genoeg. Als kabinet gaan we onzetanden zetten in een aantal moeilijke dossiers.Feit is dat het overgrote deel van onze regels afkomstig is van de EU, dusmoeten we ook in Brussel zijn om regelgeving die wij onnodig vinden tebestrijden.Gelukkig beschouwt ook de nieuwe Europese Commissie het bestrijdenvan onnodige regeldruk als een zeer belangrijk thema. We kunnen zelf ookkritisch zijn in onze inbreng in de onderhandelingen in de EU en opnationale koppen op wet- en regelgeving uit de EU. kst-32637-660ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6601 Dit sluit ook aan op de kabinetsbrede interne-markt actieagenda waarbijhet kabinet conform het regeerprogramma ongerechtvaardigde belemme-ringen weg wil nemen en inzet op betere, meer uniforme toepassing vaninterne-marktregels.1Dit kabinet zet met het Actieprogramma Minder Druk Met Regels in op hetvoorkomen van onnodige regeldruk in nieuwe regelgeving en hetaanpakken van onnodige regeldruk in bestaande regelgeving. Daarbij richthet kabinet zich op zowel nationale regelgeving als EU regelgeving.Bij de oplossingsrichtingen zoekt het kabinet nadrukkelijk naar verbin-dingen met andere brede opgaven, zoals vereenvoudiging en deuitvoerbaarheid binnen het publieke domein. Ook wordt verbindinggezocht met sectorale initiatieven, zoals het recent aangekondigdeprogramma STOER2 (Schrappen Tegenstrijdige en Overbodige Eisen inRegelgeving), een dereguleringsprogramma om de woningbouwopgavete versnellen. Onder STOER valt eveneens het schrappen van nationalekoppen uit bestaande woningbouw-wetgeving en het verlagen vanregeldruk op het gebied van woningbouwontwikkeling.Het kabinet presenteert dit Actieprogramma met een uitgestoken hand inde hoop samen met uw Kamer op te trekken. Want het beperken vanregeldruk kan het kabinet niet alleen; uw Kamer speelt daarbij alswetgever een grote rol. Het gaat hier om een gezamenlijke opgave van hethele kabinet én parlement.Hieronder volgt de inhoud van het Actieprogramma Minder Druk MetRegels, dat uit 14 onderdelen bestaat.1. Het regeldruk-reductieprogrammaBinnen het Actieprogramma Minder Druk Met Regels heeft het regeldruk-reductieprogramma specifiek als doel het reduceren van bestaandeonnodige regeldruk voor ondernemers, waaronder het mogelijkaanpakken van bestaande nationale koppen die zorgen voor extraregeldruk.Bij de selectie van dossiers voor het reductieprogramma zal met nameworden gekeken naar de knelpunten die naar voren komen in hetmkb-indicatorbedrijvenonderzoek dat in 2022–2023 is uitgevoerd bij desectoren winkelambacht, horeca, metaal, bouw, voedingsmiddelen-industrie en retail3. Van de knelpunten uit de indicatorbedrijvenaanpak isbekend dat ze voor de grootste belemmeringen en irritaties zorgen bijondernemers.In het eerste kwartaal van 2025 worden de uitkomsten van vervolgon-derzoek4 bij de sectoren financieel advies, chemische maakindustrie engaragebedrijven naar uw Kamer gestuurd. Hierop voortbouwend zal er in2025 nog nieuw vervolgonderzoek worden gestart naar drie extrasectoren. Daarna volgt een evaluatie van de onderzoeksmethode.In tranches zullen in het regeldruk-reductieprogramma door de Minis-teriële Stuurgroep Ondernemingsklimaat, Regeldruk en Uitvoerbaarheid,verschillende onderwerpen tegen het licht worden gehouden, met oogvoor het belang van stabiel en consistent overheidsbeleid.1Kamerstuk 22 112, nr. 3437.2Kamerstuk 32 847, nr. 12093Regeldruk MKB-indicatorbedrijven in zes sectoren | Rapport | Rijksoverheid.nl4Hiermee wordt de toezegging nagekomen die in het Commissiedebat «mkb: ondernemen &bedrijfsfinanciering» van 7 februari 2024 is gedaan om het onderzoek naar mkb-indicator-bedrijven uit te breiden met drie sectoren (Kamerstuk 27 838, nr. 31).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6602 Ook bestaande nationale koppen die zorgen voor extra regeldruk zullenonderdeel uitmaken van het regeldruk-reductieprogramma. Hierbij zullenmogelijkheden tot het schrappen of verregaand vereenvoudigen van debetreffende implementatieregelgeving nader worden uitgewerkt.In de eerste tranche is gekozen voor de volgende vier dossiers:A)Besluit CO2-reductie werkgebonden personenmobiliteitB)Verlaging van de beleefde regeldruk van de arbeidsomstandighedenwet- en regelgevingC)Re-integratie zieke werknemerD)Algemene Verordening GegevensbeschermingA)Besluit CO2-reductie werkgebonden personenmobiliteit (besluit WPM)Dit besluit regelt dat werkgevers (zowel overheden als bedrijven) met100 of meer werknemers jaarlijks moeten rapporteren over hunzakelijke en woon-werkverkeer. Vanaf de inwerkingtreding van hetbesluit WPM per 1 juli van dit jaar ontvang ik signalen over regeldruk.Samen met de Staatssecretaris van Infrastructuur & Waterstaat heb ikdaarom een korte verkenning uitgevoerd naar de regeldrukeffectenvan het besluit. Hieruit komt naar voren dat met name het mkb moeiteheeft met het verzamelen van gegevens over woon-werkverkeer en datzij regeldruk ervaren doordat ze het nut niet zien van het rapporteren.Grote bedrijven ondervinden over het algemeen weinig problemenomdat zij gebruik maken van administratiesystemen die zijn geüpdatetvoor de rapportage WPM.Die grote bedrijven wijzen wel op destapeling van rapportages. Vergelijkbare gegevens moeten zij somsook rapporteren op grond van de Corporate Sustainability ReportingDirective (CSRD) en de Energy Efficiency Directive (EED).Samen met de Staatssecretaris van Infrastructuur & Waterstaat ga ikmet ondernemers aan de slag om de regeldruk door het besluit WPMte verlichten. Dat kan door de rapportage WPM beter te integreren metde CSRD en EED en door het verzamelen van gegevens over woon-werkmobiliteit te vergemakkelijken. Daarbij wordt voortgebouwd op deal eerder door de Staatssecretaris van Infrastructuur & Waterstaatgetroffen maatregelen om de regeldruk door de rapportageverplich-ting zo laag mogelijk te houden, zoals het zo goed mogelijk aan latensluiten van de rapportagesystematiek op de administratiesystemenvan werkgevers, het inrichten van een helpdesk voor werkgevers bij deRijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en het beschikbaarstellen van een handreiking.B)Verlaging van de beleefde regeldruk van de arbeidsomstandighedenwet- en regelgeving.Uit het MKB-indicatorbedrijvenonderzoek uit 2023 blijkt dat mkb-bedrijven veelal moeite hebben met de naleving van verschillendeverplichtingen afkomstig uit de arbeidsomstandighedenwet- enregelgeving (Arbowet).Dit komt mede doordat mkb-bedrijven niet goed weten hoe zij aan deverplichtingen kunnen voldoen. Het kabinet werkt aan een verlagingvan de beleefde regeldruk van de Arbowet, inclusief de Risico-Inventarisatie & Evaluatie.In dat kader zijn drie trajecten relevant:Recent is een verkenning uitgevoerd naar de impact van vereenvoudi-ging en verduidelijking van de Arbowet op de naleving. Werkgeversblijken vooral behoefte te hebben aan concrete handvatten enhandelingsperspectieven. Wanneer die beter worden ontwikkeld, kande beleefde regeldruk naar verwachting worden verlaagd. Het kabinetkomt in de eerste helft van 2025 in de voortgangsbrief voor deArbovisie 2040 met een stand van zaken.Werkgevers zijn op grond van een Europese richtlijn verplicht hunArborisico’s vast te leggen in een Risico-Inventarisatie en EvaluatieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6603 (RI&E). Een goede RI&E draagt bij aan goede arbeidsomstandigheden.Hiervoor zijn veel ondersteunende instrumenten en het SteunpuntRI&E. In aanvulling daarop werkt het kabinet aan een start-RI&E enstimuleert het meer erkende branche-RI&E’s voor bedrijven metminder dan 25 werknemers. Ook wordt geïnventariseerd of de aanpakin andere EU-landen voor het MKB minder regeldruk in Nederland kanopleveren. Het kabinet komt in de voortgangsbrief voor de Arbovisie2040 met de resultaten hiervan, waaronder de uitwerking van tweerecent aangenomen moties, die beide gericht zijn op minderregeldruk.5In het SER-advies Arbovisie 2040 kondigt de SER een vervolgadviesaan over onder andere de aansluiting van de Arbowet op de huidigepraktijk, waaronder de door mkb-bedrijven beleefde complexiteit vanwet- en regelgeving op arbogebied.6 Na ontvangst van dit vervolgad-vies volgt in 2025 een kabinetsreactie.C)Re-integratie zieke werknemerDe re-integratieverplichtingen van werkgevers voor langdurig ziekewerknemers leiden tot hoge regeldrukkosten, zoals ook blijkt uit hetMKB-indicatorbedrijvenonderzoek uit 2023. Wat betreft re-integratievan de zieke werknemer heeft het Ministerie van Sociale Zaken enWerkgelegenheid de afgelopen jaren reeds verschillende actiesondernomen om met name kleine werkgevers te ontlasten.Zo is per 2020 een niet-verplichte MKB verzuim-ontzorgverzekeringgeïntroduceerd om kleine werkgevers optimaal te ontzorgen wanneerzij te maken krijgen met een zieke werknemer. Ook geldt vanaf 2021voor kleine werkgevers een financiële tegemoetkoming van in totaal€ 450 miljoen per jaar, waar het gaat om de kosten van loondoorbeta-ling bij ziekte (vanaf 2022 geregeld via een gedifferentieerde Aof-premie). Tevens is een communicatietraject opgezet richting werkge-vers en werknemers, zodat over het thema loondoorbetaling bij ziektealle betrokken partijen weten waar ze aan toe zijn.Naast de reeds in gang gezette trajecten werkt het kabinet aan tweetrajecten die relevant zijn in relatie tot het regeldruk-reductieprogramma:•De uitwerking van de adviezen van de Onafhankelijke CommissieToekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel (OCTAS). Die adviezenhebben betrekking op het gehele ziekte- en arbeidsongeschiktheids-stelsel, waaronder ook maatregelen die zien op de re-integratie vande zieke werknemer. Bij de toekomstige uitwerking in wet- enregelgeving zal er expliciet aandacht zijn voor de effecten op deregeldruk;•Het wetsvoorstel uit het arbeidsmarktpakket7 om dere-integratieverplichtingen in het tweede ziektejaar te verduidelijkenvoor kleine en middelgrote werkgevers.D)Algemene Verordening GegevensbeschermingDe Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is er om depersoonsgegevens en privacy van consumenten te beschermen. DeAVG legt de verantwoordelijkheid bij verwerkingsverantwoordelijkebedrijven om aan te tonen dat zij aan de privacyregels voldoen.Uitgangspunt in de AVG is daarbij dat de last die naleving van dezeregels met zich meebrengt, in verhouding staat tot de risico’s voorfundamentele rechten die een gegevensverwerking met zich mee-5De motie-Kisteman c.s. (Kamerstuk 25 883, nr. 506) roept op te onderzoeken of de RI&Eeenvoudiger kan en of een uitzondering voor bedrijven kleiner dan 25 werknemers mogelijkkan worden gemaakt. In de motie-Flach c.s. (Kamerstuk 25 883, nr. 508) wordt voorgesteld omde RI&E voortaan door één in plaats van drie arbodeskundigen te laten toetsen en dezeverplichte toetsing te heroverwegen.6Zie Naar een werkend arbostelsel voor iedereen – Arbovisie 2040, deel 1 (ser.nl), pagina 78 en102.7Kamerstuk 29 544, nr. 1176Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6604 brengt. Hoewel de feitelijke tijdsbesteding voor ondernemers tenbehoeve van nalevingsverplichtingen op grond van de AVG beperkt is,komt uit het MKB-indicatorenonderzoek naar voren dat veel onderne-mers de AVG als belastend ervaren, omdat zij vaak niet goed wetenhoe zij de naleving van de wet met hun leveranciers of klanten moetenregelen.Het kabinet ziet de uitdagingen die het mkb met de AVG ervaart. Bij deoplossing daarvan spelen de onafhankelijke toezichthouders op deAVG een belangrijke rol. Zij hebben onder andere de taak omverwerkingsverantwoordelijken en de verwerkers beter bekend temaken met de verplichtingen die op hen rusten uit hoofde van deverordening.8 Daartoe zijn nationale toezichthouders en het EuropeesComité voor gegevensbescherming (het Comité) de afgelopen jarennalevingsinstrumenten voor het mkb blijven ontwikkelen.9 Om hetmkb te voorzien van toegankelijke en begrijpelijke praktische informa-tie heeft het Comité in april 2023 voor het mkb een handleiding voorgegevensbescherming gepresenteerd.10Tegelijkertijd stelt de Europese Commissie in haar Tweede Evaluatievan de AVG11 – dat nationale toezichthouders proactiever contactzouden moeten zoeken met het mkb om ongegronde bezorgdheid overde naleving te verminderen, en dat ze zich met name moeten richtenop ondersteuning op maat en praktische instrumenten. Bijvoorbeeldmodellen voor effectbeoordelingen op het gebied van gegevensbe-scherming, telefonische ondersteuning, illustratieve voorbeelden,checklists en richtsnoeren voor specifieke verwerkingsactiviteiten(bijvoorbeeld facturering of nieuwsbrieven) en technische en organisa-torische maatregelen. Omdat veel MKB-bedrijven niet beschikken overdeskundigheid op het gebied van gegevensbescherming, is hetbelangrijk dat de aangeboden informatie goed te begrijpen is voormensen zonder juridische achtergrond.12Hoewel de nationale beleidsruimte bij de implementatie van eenEU-Verordening als de AVG per definitie beperkt is, zal het kabinet, inlijn met het voorgaande en de bevindingen in de Tweede Evaluatie vande AVG met de Autoriteit Persoonsgegevens, die haar taken enbevoegdheden volstrekt onafhankelijk uitoefent, bespreken in hoeverrede ervaren regeldruk van de AVG voor ondernemers kan wordenverminderd.2. Ministeriële Stuurgroep en samenhang met andere regeldruk-opgaven (o.a. STOER)In lijn met het regeerprogramma wordt de Ministeriële StuurgroepOndernemingsklimaat, Regeldruk en Uitvoerbaarheid belast met desturing van en toezicht op de realisatie van het Programma VersterkingOndernemingsklimaat en het Actieprogramma Minder Druk Met Regels.Beide programma’s zijn nadrukkelijk domein overstijgend en kunnenoplossingsrichtingen voor andere brede opgaven (zoals wetgevingskwa-liteit, vereenvoudiging en uitvoerbaarheid) versterken. Zo kan stroom-lijning van beleidsimplementatie zorgen voor meer draagvlak bijondernemers en lagere uitvoeringslasten in het publieke domein. Uitconcrete beleidstrajecten kunnen lessen worden geleerd met een brederebeleidsrelevantie. De Ministeriële Stuurgroep zal op strategisch niveau8Artikel 57 (1) (d) AVG9EU funding supporting the implementation of the General Data Protection Regulation (GDPR) –European Commission (europa.eu)10The EDPB data protection guide for small business | European Data Protection Board(europa.eu)11IMMC.COM%282024%29357%20final.NLD.xhtml.2_NL_ACT_part1_v2.docx (europa.eu)12IMMC.COM%282024%29357%20final.NLD.xhtml.2_NL_ACT_part1_v2.docx (europa.eu)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6605 een bijdrage leveren aan de samenhang van het kabinetsbeleid op dezeterreinen. Via een Pact Ondernemingsklimaat wil het kabinet de ambitiesop het terrein van het ondernemingsklimaat sturen en realiseren.De Ministeriële Stuurgroep zal in haar werk nadrukkelijk naar verbin-dingen met de bovengenoemde brede opgaven zoeken. Vervolgens geeftdeze Stuurgroep richting aan de scenario’s die in ambtelijke werkgroepenvoor elk van deze dossiers worden ontwikkeld.Uitgangspunt is dat het verantwoordelijke departement de regie voertover de uitwerking van het gekozen scenario, dat zich in veel gevallen ophet werkterrein van uitvoeringsorganisaties en toezichthouders zalafspelen.Om de samenhang te behouden in de wijze waarop regels en nationalekoppen binnen het eigenstandige programma STOER én het regeldruk-reductieprogramma worden geschrapt, worden de ontregelvoorstellen uithet programma STOER ook behandeld in de Ministeriële StuurgroepOndernemingsklimaat, Regeldruk en Uitvoerbaarheid.De eerste vergadering van de Stuurgroep heeft plaatsgevonden op3 december jl. Daar is de rol en de taakomschrijving van de Stuurgroepvastgesteld en is commitment uitgesproken voor het aanpakken van deeerste tranche dossiers om regeldruk te verminderen.Vandaag vond de OndernemersTop 2024 plaats in Eindhoven. Op dezeTop heeft een overweldigende afvaardiging uit verschillende sectoren vanhet bedrijfsleven haar zorgen en oplossingsrichtingen gedeeld over denoodzakelijke verbeteringen van het Nederlandse ondernemingsklimaat.Deze Top is het startpunt voor het in gesprek gaan en het doorlopendophalen van knelpunten met het bedrijfsleven. Deze knelpunten enervaringen zullen landen in de uitwerking van het Pact Ondernemings-klimaat.3. OndernemersgezantIndien de Eerste en Tweede Kamer instemmen met het betreffendeamendement dat tijdens de begrotingsbehandeling is ingediend door hetlid Martens, zal er een Ondernemersgezant komen die concrete stappenkan zetten in de strijd tegen de vermindering van regeldruk en terversterking van het ondernemingsklimaat. Het inzetten van een «gezant»is overigens niet iets nieuws. Zo zijn er nu al speciale gezanten op hetgebied van mkb-financiering, te weten Menno Snel, de maritiememaakindustrie, namelijk Kees van der Staaij, en de nationale grondstoffen-strategie, namelijk Allard Castelein. De ondernemersgezant kan signalendoorgeven en suggesties doen over hoe knelpunten kunnen wordenaangepakt. Dit is een directe versterking van de structurele dialoog tussenoverheid en bedrijfsleven over hoe we de kwaliteit van het ondernemings-klimaat en de regelgeving kunnen verbeteren.4. Adviescollege Toetsing RegeldrukDaar waar het regeldruk-reductieprogramma een grote rol speelt bij hetaanpakken van onnodige regeldruk in bestaande regelgeving, heeft hetAdviescollege Toetsing Regeldruk (hierna: ATR) een zeer belangrijke taakbij het voorkomen van onnodige regeldruk in nieuwe regelgeving. Dit wilik verder versterken.Met het voorstel voor de Instellingswet13 wordt ATR voor onbepaalde tijdingesteld. Hiermee wordt ATR een permanent adviescollege.13Kamerstuk 36 450, nr. 2Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6606 Het wetsvoorstel en de nota van wijziging14 voorziet verder in eenuitbreiding van het takenpakket met de volgende nieuwe activiteiten:•ATR zal adviseren bij de totstandkoming van BNC (BeoordelingNieuwe Commissievoorstellen)-fiches. BNC-fiches bevatten hetstandpunt van de Nederlandse regering ten aanzien van een (nieuw)Europees voorstel. De fiches hebben een vaste indeling waarin ookaandacht is voor de gevolgen voor regeldruk.•Het is mogelijk gemaakt dat ATR – wanneer departementen daaromverzoeken – een formeel advies geeft bij een ontwerp van een beleids-visie, in de fase waarin departementen beleid ontwikkelen.•De mogelijkheden van de Staten-Generaal om advies te vragen zijn inhet voorstel uitgebreid; ook de Eerste Kamer kan advies vragen aanATR inzake initiatiefwetsvoorstellen en amendementen.Met de Tweede nota van wijziging beoogt het kabinet – in lijn met hetregeerprogramma – de positie van ATR inhoudelijk nog verder teversterken. Het kabinet introduceert namelijk de verplichting dat ATRvroegtijdig wordt betrokken bij voorstellen met substantiële regeldruk-effecten.Deze Tweede nota van wijziging wordt samen met dit actieprogrammaaan uw Kamer aangeboden.In het regeerprogramma is verder opgenomen dat het kabinet zal werkenmet het uitgangspunt dat adviezen van ATR zwaarwegend zijn en inprincipe worden overgenomen. Daar waar van de adviezen van ATR wordtafgeweken, zal dit goed moeten worden onderbouwd volgens het «Pastoe of leg uit»-principe. Het kabinet zal er gezamenlijk op toezien dat ditwordt gedaan.5. BeleidskompasHet Beleidskompas is in maart 2023 gelanceerd als opvolger van hetIntegraal afwegingskader voor beleid en wetgeving (IAK) en moetbijdragen aan het tot stand komen van goed beleid en goede wetgeving.Het Beleidskompas functioneert als een gids die de weg wijst en aangeeftwelke stappen moeten worden doorlopen en welke toetsen dienen teworden uitgevoerd.De instrumenten om te werken aan het voorkomen van regeldruk makendeel uit van het Beleidskompas. Zo is de Bedrijfseffectentoets (met daarinde regeldruktoets door ATR en de MKB-toets) onderdeel van het Beleids-kompas. Het is dus voor de aanpak van onnodige regeldruk van grootbelang dat alle ambtenaren die werken aan de ontwikkeling van beleid enregelgeving, kennis hebben van het Beleidskompas en ermee kunnenwerken.Uit een recente evaluatie van het Beleidskompas door bestuurskundigenvan Erasmus Universiteit Rotterdam en GovernEUR, in opdracht van hetWetenschappelijk Onderzoek & Data Centrum (WODC), blijkt dat hetinstrument nog te weinig en vaak niet op de juiste wijze wordttoegepast15. Het onderzoek toont aan dat er meer bekendheid enbewustwording nodig is binnen departementen over wanneer en hoe hetBeleidskompas moet worden ingezet. De onderzoekers adviseren debekendheid van het Beleidskompas te vergroten en het gebruik mindervrijblijvend te maken.14Kamerstuk 36 450, nr. 715Rapport «Het gebruik van het Beleidskompas binnen de rijksoverheid, Erasmus UniversiteitRotterdam – Vakgroep Bestuurskunde & Sociologie en GovernEUR, Rotterdam, 18 september2024 https://www.eur.nl/nieuws/beleidskompas-wordt-nog-weinig-ingezet-bij-de-rijksoverheidTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6607 De Staatssecretaris Rechtsbescherming is deze eerste evaluatie aan hetanalyseren. Daarbij worden de andere departementen nauw betrokken.Daar zal ook worden ingegaan op de acties die ondernomen worden omde bekendheid van het Beleidskompas rijksbreed te vergroten en hetgebruik te versterken. Uiteraard zal ik mij er binnen mijn eigen depar-tement ook voor inzetten de bekendheid en het gebruik van het Beleids-kompas aan te jagen.Aanvullend zal met de Staatssecretaris Rechtsbescherming wordenoverlegd om te bezien of en zo ja waar, verduidelijking nodig is van deregeldruk-gerelateerde onderdelen van het Beleidskompas, zoals deBedrijfseffectentoets, met daarin de regeldruktoets door ATR, en deMKB-toets.6. Bedrijfseffectentoets en MKB-toetsDe Bedrijfseffectentoets (BET) is een onderdeel van het Beleidskompasdat wordt toegepast bij voorgenomen regelgeving. Aan de hand van deBET worden de effecten voor het bedrijfsleven in kaart gebracht.Onderdeel van de BET is de regeldrukkostentoets en de MKB-toets,inclusief de equivalenten «Agrarische Praktijktoets» en «VWS-toets»,hierna: MKB-toets.De MKB-toets is een panelgesprek waarin mkb-ondernemers wordengeraadpleegd over de gevolgen van voorstellen voor nieuwe wet- enregelgeving. Tijdens het panelgesprek adviseren de deelnemers over dewerkbaarheid, uitvoerbaarheid en verwachte regeldruk en kunnen zesuggesties doen voor aanpassingen van het voorstel. Beleidsverantwoor-delijke departementen moeten in de begeleidende stukken van hetdefinitieve wetsvoorstel ingaan op de uitkomsten van het panelgesprek.Indien de adviezen die de ondernemers tijdens het panelgesprek hebbengegeven niet (of slechts gedeeltelijk) zijn opgevolgd, dient het depar-tement uit te leggen waarom dit niet is gebeurd. Sinds de invoering vande MKB-toets in 2018, zijn er 89 toetsen uitgevoerd.Het Ministerie van Economische Zaken (EZ) ziet toe op een correcteuitvoering van de BET- en de MKB-toets.Het kabinet gaat de BET aanscherpen, zodat er meer aandacht komt voorhet voorkomen van nationale koppen en er bij het formuleren vanregelgeving beter wordt stilgestaan bij de mogelijkheid tot het maken vanuitzonderingen of het toepassen van een lichter regime voor het mkb.16Daarnaast zal bij beoogde rapportageverplichtingen het «nee, tenzij»-principe worden toegepast, conform motie-Grinwis c.s.17 Zodra de BET isaangescherpt zal ik met communicatie de verschillen kenbaar maken.Bij de MKB-toets zullen de verslagen – indien de deelnemers aan hetpanelgesprek daarmee instemmen – geanonimiseerd openbaar worden.Met de openbaarmaking van de verslagen zal de transparantie in hetbesluitvormingsproces worden verhoogd. Verder wordt ingezet op hetvergroten van het aantal MKB-toetsen, niet alleen voor voorgenomennationale regelgeving, maar ook voor bestaande nationale regelgeving envoorgenomen EU-regelgeving.7. Europa (incl. nationale koppen)De Europese Commissie werkt al jaren onder de naam «Betere Regel-geving» aan het beperken van regeldruk door EU-regelgeving en doet dat16Hiermee is de motie van het lid Grinwis c.s. (Kamerstuk 32 637, nr. 605) afgedaan en is ook detoezegging nagekomen die op dit punt is gedaan in het Commissiedebat «mkb: ondernemen& bedrijfsfinanciering» van 7 februari 2024.17Motie van het lid Grinwis c.s., Kamerstuk 36 600 XIII, nr. 37Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6608 langs twee sporen: het voorkomen van onnodige regeldruk in nieuwe EUregelgeving en het aanpakken van onnodige regeldruk in bestaande EUregelgeving. In de Raad voor Concurrentievermogen van de EU wordtdoor lidstaten en de Europese Commissie over dit onderwerp samenge-werkt en gesproken over hoe het beleid kan worden versterkt. Ookverkozen voorzitter van de nieuwe Europese Commissie, Ursula von derLeyen, heeft aangegeven nadrukkelijk werk te willen maken van «betereregelgeving» en zich in te willen zetten voor het bestrijden van onnodigeregeldruk. Dit is in de missiebrieven van alle Commissarissenopgenomen. Daarnaast is er een kandidaat-Commissaris voor «vereen-voudiging» benoemd.Het kabinet verwelkomt de ambitie van de nieuwe Europese Commissieen wil graag samen optrekken om die te realiseren.Het kabinet wil in gesprek met de Europese Commissie over hetversterken van de aanpak om onnodige regeldruk te bestrijden.De belangrijkste suggesties en standpunten die het kabinet in de dialoogmet de Commissie naar voren zal brengen, zijn voor een groot deel ookgenoemd in een non-paper dat Nederland samen met enkele gelijkgezindelidstaten heeft opgesteld.18Het kabinet pleit voor het meer en beter uitvoeren van impact assess-ments en consultaties. Het komt voor dat voorstellen voor regelgevingworden gepresenteerd zonder impact assessment en zonder dat er eengoede reden wordt aangevoerd voor het niet uitvoeren van een impactassessment. Dit terwijl er dan wel sprake is van regeldrukeffecten en hetdus wenselijk zou zijn geweest om een impact assessment uit te voeren.Dit kan belangrijk zijn om te weten wat de effecten zijn voor het bedrijfs-leven, maar ook voor burgers en mede-overheden, bijvoorbeeld in hetdomein van ruimtelijke ordening. Door het uitvoeren van territorialeimpact assessments kan namelijk in kaart worden gebracht of er geogra-fische verschillen zijn tussen en binnen lidstaten in de wijze waaropwetgeving zal uitwerken.Daarnaast zal het kabinet bepleiten dat de Regulatory Scrutiny Board(RSB, een soort ATR op EU-niveau) een sterker mandaat krijgt. De RSBbeoordeelt nu slechts de kwaliteit van impact assessments die deEuropese Commissie daadwerkelijk maakt. De RSB zou zich voortaan ookmoeten kunnen uitspreken over gevallen waarin de Commissie ervoorkiest om geen impact assessment te maken. Ook vindt het kabinet dat deRSB geheel onafhankelijk moet kunnen opereren, zoals ATR dat inNederland ook doet. Dit zou ook zichtbaar moeten zijn in de samenstellingvan de RSB. Momenteel is een meerderheid van de RSB-leden echter indienst van de Europese Commissie.De Europese Commissie zou ambitieus moeten blijven werken aan hetaanpakken van onnodige regeldruk. Een sterke rol van het Fit-for-Futureplatform zou hier goed op aansluiten. Dit platform bestaat uit maatschap-pelijke belanghebbenden en vertegenwoordigers van lidstaten enadviseert de Commissie over de aanpak van concrete knelpunten inbestaande EU-regelgeving.Signalen van ondernemers over wat zij ervaren als de grootste hinder-nissen en ergernissen zouden daarbij centraal moeten staan zodat deaanpak merkbare resultaten voor ondernemers oplevert.Het is ook belangrijk dat EU regelgeving vaker wordt geëvalueerd. Daarbijmoeten ook uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid, onder meer voorondernemers en overheden in lidstaten, nadrukkelijk aandacht krijgen.18Betere regelgeving – NL inzet nieuwe CIE 24-29 (overheid.nl)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6609 De Europese Commissie kan het niet alleen; ook de lidstaten in de Raadvan de EU dragen als medewetgevers verantwoordelijkheid voorregeldruk. Het kabinet wil die verantwoordelijkheid nemen:•Uitgangspunt is dat EU-regelgeving lastenluw wordt geïmplementeerden nationale koppen die zorgen voor extra regeldruk, zoveel mogelijkworden vermeden. Dit uitgangspunt zal in alle fasen van het beleids-proces, vanaf de standpuntbepaling over EU-voorstellen, nadrukkelijkworden meegenomen (bijvoorbeeld bij de keuze tussen inzet opmaximum- of minimumharmonisatie). Nationale koppen kunnen ookworden geagendeerd en aangepakt in de Ministeriële Stuurgroep.Op basis van bestaande en nieuwe inventarisaties zullen bestaandekoppen waar mogelijk worden geschrapt. Ik stuur uw Kamer voor dezomer van 2025 de resultaten van een onderzoek dat is uitgevoerd alsvervolg op een eerder onderzoek naar nationale koppen in wetgevingover de periode van 2019 tot en met 2023.19 In dit nieuwe onderzoekwordt nu ook gekeken naar amvb’s en ministeriële regelingen.•De nieuwe rol van ATR bij de totstandkoming van BNC-fiches zal dekwaliteit vergroten van de regeldruk-analyses die departementenmaken van EU-voorstellen. Het kabinet vindt het belangrijk dat deadviezen van ATR nadrukkelijk worden meegewogen bij het opstellenvan de BNC-fiches.•Nederland zal zelf vaker de effecten van EU-voorstellen in kaartbrengen als een impact assessment van de Europese Commissieontbreekt of vragen onbeantwoord laat, terwijl er naar verwachtingwel sprake is van regeldrukeffecten voor ondernemers. Dit kanbijvoorbeeld via een MKB-toets of eigen regeldruk-onderzoek naar éénof meerdere aspecten.•Regeldruk zal in standpuntbepalingen en onderhandelingen overEU-regelgeving en verdragen meer aandacht moeten krijgen enzwaarder moeten gaan meewegen. Belangrijke aspecten hierbij zijn deeenduidigheid van begrippen en een zo uniform mogelijke interpreta-tie en toepassing van EU regelgeving ten behoeve van een gelijkspeelveld op de interne markt.•Wanneer bijvoorbeeld in onderhandelingen wordt gesproken overaanpassingen van voorstellen en de gevolgen voor Nederlandsebedrijven onduidelijk zijn, terwijl er zeer waarschijnlijk wel sprake isvan effecten voor ons bedrijfsleven, wil het kabinet graag een alertehouding aannemen. Uitgangspunt moet zijn dat Nederland zichzelfalsnog duidelijkheid verschaft over de effecten, zodat die goed kunnenworden meegewogen in de onderhandelingen.•Hiervoor zal Nederland in voorkomende gevallen bepleiten dat deEuropese Commissie haar eerdere impact assessment actualiseert, inhet licht van de wijziging die de Raad overweegt aan te brengen in hetoorspronkelijke voorstel, of dat de Raad zelf onderzoek uitvoert naaréén of meerdere aspecten van een voorgestelde wijziging. Indiennodig om een beeld te krijgen van de regeldrukeffecten zal Nederlandzelf actie ondernemen in de vorm van bijvoorbeeld een MKB-toets ofeen onderzoek naar één of meerdere aspecten van een bepaaldvoorstel.Het kabinet zal in voorkomende gevallen ook in andere Raden dan deRaad voor Concurrentievermogen aandacht vragen voor het belang vanvermindering van regeldruk. Zo heeft het kabinet het onderwerp geagen-deerd voor de Telecomraad van 6 december 2024 (Kamerstuk 21 501-33,nr. 1096).19https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/01/22/bijlage-2-eindrapport-strengere-richtlijnimplementatie-en-impact-ondernemingsklimaat-2019–2023Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 66010 8. GemeentenVia het nieuwe programma Betere Dienstverlening en RegelgevingEconomie 2024–2027, bouwt het kabinet met de VNG voort op tweesporen: het bevorderen van optimale gemeentelijke dienstverlening &betere lokale gemeentelijke regelgeving. Het verbeteren van de gemeente-lijke voorlichting en communicatie is een belangrijk onderdeel van hetprogramma. Het kabinet gaat met de VNG in gesprek over decentraleregeldrukknelpunten uit het MKB-indicatorbedrijvenonderzoek.9. Uitvoering & ToezichtIk ga in gesprek met uitvoerders en toezichthouders over hoe regel- enverantwoordingsdruk, ook vanuit hen, kan worden verminderd en hoeacties die vanuit uitvoerders en toezichthouders op dit punt al lopen,verder kunnen worden versterkt.Voor het kabinet is ten algemene het uitgangspunt:•dat wetgeving leidend is en dat een toezichthouder in beginsel geenaanvullende eisen dient te stellen;•dat de regeldruk als gevolg van uitvoering en toezicht op de nalevingvan wet- en regelgeving waar mogelijk dient te worden beperkt.Op basis van de Instellingswet Adviescollege Toetsing Regeldruk kan ATRadviseren over knelpunten voor de regeldruk die veroorzaakt worden dooruitvoering en handhaving.De motie-Flach c.s.20 verzoekt de regering ATR te vragen hun signalerings-functie te verbreden naar nationale koppen afkomstig van landelijketoezichthouders, zodat ATR naar aanleiding van meldingen advies kanuitbrengen, waarna de ministeriële stuurgroep deze adviezen oppakt ende Kamer periodiek hierover informeert. ATR heeft bevestigd ditinderdaad te gaan doen.Knelpunten in de sfeer van uitvoering en toezicht die voor onnodigeregeldruk zorgen, kunnen – net als wet- en regelgeving – in de MinisteriëleStuurgroep worden behandeld.10. Life-eventsVeel bedrijven ervaren regeldruk rond belangrijke levensgebeurtenissen(life events) binnen het bedrijf. Bijvoorbeeld bij de start van het bedrijf ofhet aannemen van de eerste werknemer. Op dit moment werkt EZ samenmet LVVN en SZW om via een life-eventsonderzoek regeldruk in demultifunctionele landbouw – het starten van een neventak op hetagrarische bedrijf zoals een horecagelegenheid of kinderopvang – teverminderen. Daarnaast worden nieuwe life-events onderzocht, zoals hetproces om te starten met woningbouw. Uit eerdere onderzoeken, zoals«voor jezelf beginnen», zijn verschillende verbeteringen gerealiseerd zoalseen «routekaart voor u zelf beginnen» bij de KvK.11. Regeldruk en kunstmatige intelligentieEr is heel veel mogelijk met kunstmatige intelligentie en de ontwikke-lingen gaan op dit punt razendsnel. Het kabinet vindt het belangrijk omwaar mogelijk kunstmatige intelligentie in te zetten ter ondersteuning vanhaar beleid om onnodige regeldruk te verminderen.Zo is het Ministerie van EZ bijvoorbeeld samen met het Ministerie vanBZK, het Kennis- en Exploitatiecentrum voor Officiële Overheidspubli-20motie van het lid Flach c.s., Kamerstuk 36 600 XIII, nr. 44Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 66011 caties (KOOP), de KvK en de RVO begonnen met de ontwikkeling van hetinstrument «Wetwijzer Bedrijven». Hiermee kunnen ondernemersinteractief vragen stellen en antwoorden krijgen over wet- en regelgeving,dankzij een combinatie van slimme zoektechnologie en kunstmatigeintelligentie.12. CBSTijdens het debat «mkb ondernemen en bedrijfsfinanciering» van7 februari 202421 is aan uw Kamer toegezegd een apart kopje over hetCBS in de voortgangsrapportage op te nemen. Deze toezegging wordthier nagekomen.Het CBS heeft de wettelijke taak om statistieken te maken voor praktijk,beleid en wetenschap. Het CBS is op nationaal niveau tevens belast metde productie van Europese statistieken. Daarmee geeft het CBS eenbetrouwbaar, gedetailleerd en samenhangend beeld van onze economieen samenleving, zodat beleid gebaseerd kan worden op feiten engevalideerde meningen.Het CBS heeft daarvoor informatie nodig. Met het oog op de regeldrukmaakt het CBS zoveel mogelijk gebruik van bestaande registraties,geavanceerde statistische methoden en innovatieve methoden vandataverzameling.Het uitvragen van aanvullende gegevens bij bedrijven blijft echteronmisbaar. Het CBS realiseert zich dat dat tijd en moeite kost. Hoewel detotale regeldruk van het CBS minder dan 0,3% van de totale regeldruk-kosten door de overheid bedraagt, blijkt de beleving bij het bedrijfslevensoms anders.Het CBS zet zich daarom op tal van manieren in om het voor bedrijven zomakkelijk mogelijk te maken. Waar mogelijk wordt de uitvraag verderingekort, worden steekproeven verkleind, en wordt aansluiting gezocht bijde administratie van bedrijven. Het CBS laat zich daarbij adviseren doorde Berichtgeversraad, waarin brancheorganisaties en ondernemers zijnvertegenwoordigd.De volgende voorbeelden illustreren de inzet van het CBS:•De lancering van een bedrijvenportaal (Mijn CBS) om de werkbaarheidvoor en communicatie met bedrijven te verbeteren. Dit portaal biedteen overzicht van de aan te leveren gegevens en aanlevertijden.Daarnaast wordt via een dashboard gelinkt naar informatie over devoor het bedrijf relevante bedrijfstak.•Voor de kleinste bedrijven, 25% van de totale steekproef, is hetenquêteformulier van de productiestatistiek tot een kwart gereduceerd.•Enquête-spreiding bij bedrijven met minder dan 20 medewerkers,zodat wordt voorkomen dat individuele bedrijven meer dan proportio-neel aan het CBS moeten rapporteren.•De jaarlijkse productiestatistiek kan voor een groot deel geautomati-seerd worden ingevuld vanuit de bedrijfsadministratie als gebruikwordt gemaakt van het Referentie Grootboek Schema (RGS). Meerderedoor bedrijven gebruikte boekhoudsystemen (zoals bijvoorbeeldAFAS/Insite) maken via het RGS direct verbinding met het CBS22.•Uitbreiding van de wettelijke mogelijkheden voor gebruik van privatedatabronnen biedt kansen voor verdere verlaging van de regeldruk.Het CBS is met mijn ministerie in gesprek om te bezien of de wettelijkemogelijkheden daartoe kunnen worden verruimd.21Kamerstuk 27 838, nr. 3122Vragenlijst automatisch invullen via RGS | CBSTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 66012 Ik zal met het CBS in overleg treden om te kijken naar aanvullendemogelijkheden om de uitvraag te versimpelen, de regeldruk te vermin-deren en de communicatie met ondernemers te verbeteren.13. Communicatie & BewustwordingOm rijksbreed succesvol te werken aan vermindering van regeldruk is deinzet nodig van alle ambtenaren die betrokken zijn bij het opstellen enevalueren van nationale en Europese regelgeving.Via een bewustwordingscampagne wil het kabinet daarom het belang vanhet tegengaan van regeldruk onderstrepen en zorgen voor meerbekendheid en kennis onder ambtenaren over de regeldrukaanpak en dewerkwijze. Bijvoorbeeld als het gaat om het in kaart brengen enmeewegen van regeldrukeffecten, het betrekken van ATR en het uitvoerenvan een MKB-toets. Hiervoor zal ook de verbinding worden gelegd metacties die gericht zijn op het vergroten van de bekendheid van hetBeleidskompas.Met de regeldrukmonitor23 blijft het kabinet de resultaten van hetregeldrukbeleid communiceren. Via de regeldrukmonitor worden deregeldrukkosten inzichtelijk, gemaakt, net als de voorgenomen enafgenomen MKB-toetsen. Daarnaast zet het kabinet zich ervoor in datbehaalde resultaten van het beleid worden gedeeld met ondernemers,zodat zij weten op welke punten regelgeving concreet is aangepast om deregeldruk te verminderen.14. Informatie over de voortgang aan uw KamerU zult jaarlijks worden geïnformeerd over de voortgang van hetactieprogramma.Over enkele onderdelen zal u in elk geval al eerder worden geïnformeerd:•Voor het kerstreces stuur ik een Kamerbrief met de resultaten van deOndernemersTop.•De Staatssecretaris Rechtsbescherming zal in het eerste kwartaal van2025 een reactie op de evaluatie van het Beleidskompas aan uw Kamersturen.•De Staatssecretaris Rechtsbescherming zal in het eerste kwartaal van2025 een brief aan uw Kamer sturen waarin hij zijn bredere visie opwetgevingskwaliteit uiteen zet, waarbij het Beleidskompas enregeldruk ook aandachtspunten zijn.•Het kabinet zal uw Kamer voor de zomer van 2025 informeren over devoortgang en resultaten van de Stuurgroep.•Voor de zomer van 2025 zal het kabinet een brief over het Onder-nemersPact naar uw Kamer sturen.•Voor de zomer van 2025 ontvangt u de resultaten van een vervolg-onderzoek naar nationale koppen.Tot slotMet dit Actieprogramma Minder Druk Met Regels wil het kabinet met uwKamer werken aan vermindering van regeldruk. Ik verwacht met dit23www.regeldrukmonitor.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 66013 Programma een integrale aanpak neer te zetten die een merkbaar verschilgaat maken voor ondernemers en dat is uiteindelijk het doel; zij moeten inde praktijk ervaren dat er iets verandert.De Minister van Economische Zaken,D.S. BeljaartsTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 66014