Verkenning van één doorstroomtoets

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 293Primair OnderwijsNr. 854 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 december 2025Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomst van de verkenningnaar een stelsel met één doorstroomtoets. Hiermee geef ik opvolging aande motie van het lid Rooderkerk (D66).1 Voor deze motie verkende hetCollege voor Toetsen en Examens (CvTE), samen met stichting Cito en hetMinisterie van OCW, verschillende scenario’s voor de invoering van ééndoorstroomtoets en de (uitwerkings)vraagstukken die daarbij voorliggen.Het resultaat vindt u in de bijgevoegde rapportage.2 Dit moment wil iktevens benutten om uw Kamer mee te nemen in de planning van deactiviteiten die bijdragen aan de verdere ontwikkeling van de doorstroom-toets. Uitgangspunt is dat we hierbij zorgvuldig luisteren naar de wensenvan uw Kamer en van het onderwijsveld.De maatschappelijke discussie over de doorontwikkeling van dedoorstroomtoets betreft aspecten van vorm, functie en inhoud van dedoorstroomtoets. Het is belangrijk dat we deze aspecten in samenhangafwegen. De vorm verwijst naar de verschillende varianten van de toets(bijv. papieren en digitale afname) en wie deze ontwikkelt en aanbiedt; defunctie verwijst naar de doelen waarvoor de resultaten van de toetsworden gebruikt (bijv. als tweede gegeven bij het schooladvies, of omtoezicht te houden op de onderwijskwaliteit); de inhoud verwijst naar deonderdelen die in de doorstroomtoets getoetst worden.3 De verkenningvan het CvTE heeft dus betrekking op de vorm van de doorstroomtoets.Ik sta welwillend tegenover de mogelijke stelselovergang naar ééndoorstroomtoets. Tegelijkertijd vind ik het belangrijk dat we hierover eenweloverwogen besluit nemen, waarbij we rekening houden met debehoeften van de scholen, en voorkomen dat we stelselwijziging op1Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 293, nr. 770.2Bij de verkenning zijn zowel toetsexperts, uitvoeringsorganisaties en partijen uit het onder-wijsveld betrokken.3Momenteel alleen lezen, taalverzorging en rekenen-wiskunde. kst-31293-854ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 293, nr. 8541 stelselwijziging stapelen. Daarom zal uw Kamer vóór de zomer van 2026een brief ontvangen met alle informatie die, naast bijgevoegdeverkenning van het CvTE, nodig is om een eerste politieke debat over devorm van de doorstroomtoets mogelijk te maken. Ik licht deze planninghieronder verder toe. In aanvulling daarop bevat deze brief een doorkijknaar de activiteiten ten aanzien van de functie en inhoud van de toets diede komende periode plaatsvinden.Opbrengst verkenning naar invoering één doorstroomtoetsIn de verkenning van het CvTE zijn drie scenario’s uitgewerkt:1)één papieren doorstroomtoets,2)één digitale doorstroomtoets en3)één landelijke doorstroomtoets die zowel op papier als digitaalbeschikbaar is via één aanbieder.Ieder scenario beschrijft vijf thema’s: leerlingperspectief, afnamecondities,vergelijkbaarheid, uitlegbaarheid en een indicatie van de kosten. Binnende thema’s worden de voor- en nadelen van de verschillende scenario’suitgewerkt.Zoals het CvTE in de rapportage schrijft, is het voordeel van een stelselmet één doorstroomtoets dat een minder complexe normering kanworden gebruikt en de totstandkoming van resultaten van de leerlingenmakkelijker uitlegbaar is dan nu het geval is. Omdat de doorstroomtoetstoegankelijk moet zijn voor alle leerlingen, blijven er wel verschillendevarianten en versies van dezelfde toets bestaan. De toets moet bijvoor-beeld ook toegankelijk zijn voor leerlingen met een ondersteuningsbe-hoefte. Hoeveel verschillende uitingsvormen van dezelfde toetsbeschikbaar komen, is afhankelijk van het gekozen scenario en de keuzesdaarbinnen. Zo kan binnen elk scenario nog worden gekozen voor eenlineaire of (meer) adaptieve toets die zich aanpast aan het niveau van deleerling.Reflectie op de mogelijke stelselovergang naar één doorstroom-toetsHet huidige pluriforme stelsel, met meerdere aanbieders van dedoorstroomtoets, is er gekomen na een zorgvuldig proces, met eenuitgebreide consultatie van het veld en instemming van beide Kamers.Een stelselovergang naar één doorstroomtoets vraagt daarom eenzorgvuldige onderbouwing.Allereerst moeten de wensen uit de onderwijspraktijk worden meege-nomen in een mogelijke stelselwijziging. Begin 2026 verschijnt daartoe,als onderdeel van de evaluatie van de Wet doorstroomtoetsen po, eenpeiling onder scholen over de diversiteit in het toetsaanbod. Het resultaatvan deze peiling geeft uw Kamer een beeld van de verschillendefunctionaliteiten/uitingsvormen die de scholen in één doorstroomtoetswaardevol vinden.Voorts publiceert de Onderwijsraad, op verzoek van uw Kamer, begin 2026een advies over toetsing in een vernieuwd curriculum. De raad ziet decurriculumvernieuwing als kans om het toetssysteem te herzien,knelpunten op te lossen en toetsen beter te benutten ter bevordering vande onderwijskwaliteit. Ook dit advies vormt een belangrijke bouwsteenvoor besluitvorming over de vorm van de doorstroomtoets.Om de afweging ten aanzien van de vorm van de doorstroomtoetsmogelijk te maken, brengt mijn ministerie de komende maandenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 293, nr. 8542 uitwerkingsvraagstukken van een stelselwijziging verder in beeld. Dekeuze voor een stelsel met één doorstroomtoets heeft invloed op depedagogische inrichtingsvrijheid van scholen en vraagt daarom eengoede juridische onderbouwing. Ook de consequenties voor de keuze vaneen aanbieder van de toets, het financiële gevolg en de uitvoerbaarheidworden nader uitgewerkt.Indien wordt gekozen voor een overgang naar een stelsel met ééndoorstroomtoets, dan is het van groot belang dat scholen zich goedkunnen voorbereiden op de afname van een nieuwe toets en zij dekomende jaren niet worden geconfronteerd met verandering op veran-dering. De verkenning van het CvTE laat zien dat een minimale periodevan drie jaar nodig is voor beleidsontwikkeling, wetswijziging, toetsont-wikkeling (die aansluit bij het nieuwe curriculum en kerndoelen) enimplementatie. Bij besluitvorming in 2026 ligt invoering in het schooljaar2029/2030 in de rede.In de bijlage vindt u de planning die ik voorzie ten behoeve van eenzorgvuldige besluitvorming op de vorm van de doorstroomtoets en eeneventueel daaropvolgend implementatietraject voor een stelselovergang.Andere ontwikkelingen rondom de doorstroomtoetsOm uw Kamer een compleet beeld te geven van de doorontwikkeling vande doorstroomtoets ten behoeve van een integrale afweging zijn in debijlage ook mijlpalen meegenomen die betrekking hebben op de functieen de inhoud van de toets. Hieronder licht ik dit nader toe.Dit najaar ontvangt uw Kamer informatie over de herijking van deOnderzoekskaders van de Inspectie, waarmee de functie van dedoorstroomtoets in het toezicht onder de loep genomen wordt. Ook voertOCW verkennende gesprekken met de PO-Raad en de Inspectie over eenpilot waarmee de rol van de doorstroomtoets in het toezicht onderzochtkan worden. Wat betreft de schooladviesfunctie van de doorstroomtoetsloopt een verkenning naar bredere schooladvisering.4 Hierin neem ik deuitvoering van de motie Hertzberger en Rooderkerk aangaande hetgebruik van de doorstroomtoets bij schooladvisering mee.5 Eind 2025ontvangt u een rapport over de aantrekkingskracht van brede scholenge-meenschappen, dat hier onderdeel van uit maakt. Een verdere updateover de uitvoering van de motie Rooderkerk ten aanzien van bredereschooladvisering zal ik vóór de zomer van 2026 naar uw Kamer te sturen.Ook stuur ik u binnenkort het onderzoek naar het enkelvoudig toetsadviesvoor het praktijkonderwijs toe.6Tevens lopen verschillende onderzoeken die bijdragen aan een inhoude-lijke doorontwikkeling van de doorstroomtoets na de inwerkingtredingvan de nieuwe kerndoelen.7 Hierin zullen de verschillende wensen van deTweede Kamer ten aanzien van de inhoud van de doorstroomtoetsworden meegenomen.8 Het eerder genoemde advies van de Onder-wijsraad over toetsing in een nieuw curriculum wordt hierin ookmeegewogen.4Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 293, nr. 817.5Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 293, nr. 834.6TZ202409-049.7Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 293, nr. 798.8Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 293, nr. 629; Tweede Kamer, vergaderjaar2022–2023, 36 200 VIII, nr. 143; Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 293, nr. 837.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 293, nr. 8543 Conclusie en afsluitingAlle leerlingen in Nederland verdienen een passende plek in het voort-gezet onderwijs, zodat zij hun talenten optimaal kunnen ontwikkelen. Dedoorstroomtoets, die door (bijna) alle leerlingen van groep 8 wordtgemaakt, speelt een belangrijke rol in het vinden van passendvervolgonderwijs.De verkenning van het CvTE geeft een genuanceerd beeld van mogelijkescenario’s voor een stelselwijziging naar één doorstroomtoets en deafwegingen die daarbij voorliggen. In de komende maanden verzamelenwe de laatste benodigde informatie, om vóór de zomer van 2026 eenafweging en politiek debat ten aanzien van de vorm van de doorstroom-toets mogelijk te maken.Intussen blijf ik mij inzetten voor de doorontwikkeling van de doorstroom-toets en voor gelijke kansen bij de overgang van primair naar voortgezetonderwijs.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,K.M. BeckingTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 293, nr. 8544