Reactie op het verzoek van het lid Dassen om voor de aankomende Tweede Kamerverkiezing in gesprek te gaan met de grote techbedrijven over hun rol en verantwoordelijkheden om buitenlandse inmenging te voorkomen (herdruk)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202635 165VerkiezingenNr. 97 HERDRUK1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 oktober 2025In het debat van 16 oktober jl. over de Europese Top van 23 en 24 oktober2025 heeft het lid Dassen (Volt) aan de Minister-President gevraagd of deMinister-President nog voor de aankomende Tweede Kamerverkiezing op29 oktober in gesprek kan gaan met de grote techbedrijven over hun rolen verantwoordelijkheden om buitenlandse inmenging in de komendeTweede Kamerverkiezing te voorkomen. De Minister-President heeft inreactie op het lid Dassen toegezegd om te bekijken wat de mogelijkhedenzijn.Maatregelen tegen ongewenste beïnvloeding van de TweedeKamerverkiezingHet kabinet onderkent de zorgen van uw Kamer over de risico’s vanbuitenlandse beïnvloeding van het verkiezingsproces. Voorbeelden uitandere Europese landen tonen het grimmige geopolitieke klimaat waarinverkiezingen doelwit zijn van statelijke actoren die democratischeprocessen in Europa willen beïnvloeden of verstoren. De inlichtingen- enveiligheidsdiensten waarschuwen al langer dat ook Nederland doelwit kanzijn van statelijke inmenging.2 Statelijke actoren kunnen een bedreigingvormen voor het veilig en ongestoord verloop de verkiezingen en viaplatformen proberen de politieke campagnes of debatten rechtstreeks tebeïnvloeden of door middel van desinformatie de publieke beeldvormingover partijen en hun standpunten te beïnvloeden. Hierdoor kan twijfelworden gezaaid over de vrijheid, eerlijkheid of anonimiteit van verkie-zingen.3 Het kabinet monitort signalen, die mogelijk kunnen duiden opdergelijke beïnvloeding. Mijn ambtsvoorganger heeft uw Kamer eerder1I.v.m. correctie in het opschrift2AIVD Jaarverslag 2024.3NCTV Dreigingsbeeld Statelijke Actoren 2025. kst-35165-97ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 165, nr. 971 geïnformeerd over hoe de risico’s op buitenlandse beïnvloeding in hetverkiezingsproces worden tegengegaan.4Dit maatregelenpakket bestaat uit een offensieve aanpak tegen desinfor-matie en de organisatie van verkiezingstafels, waar vertegenwoordigersvan verschillende ministeries, de veiligheidspartners (AIVD, MIVD, NCTV,NCSC, Politie en OM), de ACM, gemeenten en de Kiesraad bijeenkomenom dreigingen en risico’s, zoals desinformatiecampagnes, rond hetverkiezingsproces te signaleren en maatregelen voor te bereiden.Daarnaast is de Nationale Politie, in samenwerking met de KoninklijkeMarechaussee, gevraagd om begin oktober jl. een tweedaagse hackathonte organiseren waarbij op basis van open source intelligence signalen vandreigingen voor de weerbaarheid van de aankomende verkiezingsperiodezijn onderzocht. De uitkomsten hiervan nemen we mee in de evaluatie vande Tweede Kamerverkiezing. Separaat verken ik hoe het kabinet eerder enbeter zicht kan krijgen op de verspreiding van buitenlandse desinformatiegericht op het ondermijnen van het verkiezingsproces en de maatschap-pelijke stabiliteit rond de verkiezingen.5De AIVD doet daarnaast actorgericht onderzoek naar heimelijke beïnvloe-dingen onder de zogenaamde A-taak.6 Ook informeert de AIVD in hetkader van de weerbaarheids-bevorderende taak7, over bijvoorbeeld deweerbaarheid van verkiezingen, waarin heimelijke beïnvloeding wordtmeegenomen. In voorkomende gevallen dat de Kamer hierover geïnfor-meerd dient te worden, zal dit via de Commissie voor de Inlichtingen- enVeiligheidsdiensten (CIVD) worden gedaan.De AIVD heeft verschillende handelingsopties, en een van de mogelijk-heden die ik er hier uitlicht is om informatie te declassificeren en in deopenbaarheid te brengen, mits verenigbaar met de wettelijke plicht totgeheimhouding van het werk van de diensten zoals de bescherming vanbronnen. De dienst kan hiertoe overgaan wanneer zij dit in het belang achtvan de nationale veiligheid. Hiervan is bijvoorbeeld sprake indien hetnoodzakelijk is ter vergroting van de bewustwording in de samenlevingvan deze dreiging en als afschrikwekkende werking jegens landen die zichschuldig maken aan dergelijke praktijken. De AIVD heeft daarmee eendivers instrumentarium om heimelijke beïnvloeding te onderzoeken enwaar nodig de samenleving, instanties en/of personen te alerteren.Contact platformenHet kabinet is alert op signalen rond dreigingen via platformen. Indiensignalen zich voordoen op de platformen van X, Meta, TikTok, Google, ofSnapchat en deze in strijd zijn met hun eigen gebruikersvoorwaarden, dankan het Ministerie van BZK daar melding van maken bij die platformen.Met die platformen bestaat de afspraak dat zij deze meldingen van BZKgedurende de verkiezingsperiode met prioriteit behandelen. Het ministerieheeft geen bevoegdheid om bepaalde content te laten verwijderen.Gedane meldingen worden achteraf wel openbaar gemaakt in deevaluatie van de desbetreffende verkiezing.84Kamerstuk 36 552, nr. 12.5Kamerstuk 36 552, nr. 12.6De A-taak, op grond van artikel 8, tweede lid van de wet op de inlichtingen en veiligheids-diensten (Wiv) 2017, betreft het verrichten van onderzoek met betrekking tot organisaties enpersonen die door de doelen die zij nastreven, dan wel door hun activiteiten aanleiding geventot het ernstige vermoeden dat zij een gevaar vormen voor het voortbestaan van de democra-tische rechtsorde, dan wel voor de nationale veiligheid of andere gewichtige belangen van destaat.7Dit valt onder de c-taak op grond van artikel 8, tweede lid van de Wiv 2017.8Kamerstuk 35 165, nr. 86, bijlage Rapportage inzet verkiezingen flagger status BZK.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 165, nr. 972 Er is in de aanloop naar deze Tweede Kamerverkiezing op verschillendewijzen contact geweest met de platformen.Op 15 september jl. organiseerde de ACM een rondetafelgesprek over deverantwoordelijkheden die online platformen onder de DSA hebbentijdens verkiezingen.9 Tijdens de bijeenkomst gingen zeer grote onlineplatformen (o.a. Meta, Google, TikTok), maatschappelijke organisaties,onderzoekers en relevante autoriteiten (naast de ACM de AutoriteitPersoonsgegevens, het Commissariaat voor de Media, de EuropeseCommissie en het Ministerie van BZK) hierover met elkaar in gesprek.Doel van de bijeenkomst was het uitwisselen van kennis over de relevantewetgeving, ieders rol en ervaringen. Er werd gesproken over vierverschillende thema’s die een rol kunnen spelen in de context vanverkiezingen: synthetische (door AI-genereerde) content, aanbevelingssys-temen (algoritmen), toegang tot data voor onderzoekers, en viraliteit. Ditrondetafelgesprek is onderdeel van een standaarddraaiboek rondverkiezingen dat in Europees verband is opgesteld.10 Daarnaast heeft deACM een brief en questionnaire gestuurd naar de platformen om hen tewijzen op de wettelijke verplichtingen die zij hebben en om te vragenwelke specifieke maatregelen de platformen nemen tijdens de verkie-zingen.11 Alle aangeschreven platformen hebben de vragen uit dequestionnaire beantwoord. De ACM voert ook een-op-een gesprekken metde platformen.Op 29 september jl. heeft een delegatie van het Ministerie van BZK en deACM een bezoek gebracht aan TikTok om zich te laten informeren over demaatregelen die TikTok neemt om de betrouwbaarheid van de informatieop het online platform rond de komende Nederlandse Tweede Kamerver-kiezing te waarborgen. Hierbij is onder andere ingegaan op de inspan-ningen van TikTok omtrent contentmoderatie, het vergroten van media-wijsheid onder gebruikers, de inzet van AI-labels en factcheckers, deomgang met politieke advertenties, livestreams en risicoanalyses. Ookheeft TikTok het «Verkiezingscentrum» gepresenteerd waar gebruikers inhet Nederlands informatie kunnen vinden over de Tweede Kamerver-kiezing.Daarnaast is het kabinet in overleg met de enkele platformen over deuitvoering van de Europese verordening inzake transparantie en gerichtepolitieke reclame. Hierover heb ik u Kamer onlangs geïnformeerd.12Hoewel verkiezingen een nationale competentie zijn, laten de dreigingenvoor onze Europese democratische processen zien dat Europesesamenwerking noodzakelijk is. Deze ontwikkelingen onderstrepen ook hetbelang dat platformen zich houden aan de Europese regels, zoals dedigitaledienstenverordening (DSA) en de Europese verordening inzaketransparantie en gerichte politieke reclame, en dat zij zich voorbereiden opde inwerkingtreding van nieuwe regels, zoals de transparantieverplich-tingen uit de AI-verordening. Handhaving van de verplichtingen uit deDSA is een bevoegdheid van de Europese Commissie en vraagt grondig9ACM, 18 september 2025: Verslag rondetafelgesprek over verantwoordelijkheden onlineplatforms in verkiezingstijd | ACM.10Europese Commissie, 21 februari 2025: DSA Elections Toolkit for Digital Services Coordinators| Shaping Europe’s digital future.11ACM, 13 augustus 2025: ACM wijst online platforms op hun verantwoordelijkheid in verkie-zingstijd | ACM.12Kamerstuk 36 013 nr. 5.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 165, nr. 973 onderzoek, en dus tijd. Uit de onderzoeken van de Europese Commissiezie ik dat zij deze rol voortvarend oppakt.13Vooruitblik Gemeenteraadsverkiezingen 2026De genoemde maatregelen worden geëvalueerd en met het oog op degemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 (GR26) waar nodig aange-scherpt. Ik heb uw Kamer toegezegd in januari 2026 een verkorte evaluatievan de Tweede Kamerverkiezing toe te sturen.14 Over eventuele aanpas-singen in mijn aanpak richting de GR26 informeer ik uw Kamer bij diegelegenheid. Hierbij betrek ik ook de ervaringen van de OSINT-hackathonen het melden van signalen bij de platformen.Gelet op de genoemde dreigingen van heimelijke beïnvloeding en dezorgen die ook uw Kamer hierover uit, ga ik na de Tweede Kamerverkie-zingen en met het oog op de GR26 in gesprek met de platformen over hunverantwoordelijkheden voor het beschermen van het publiek debat en hetverkiezingsproces. Het kabinet zal zich ervoor inzetten dat dezegesprekken in Europees verband plaatsvinden, in samenwerking met deEuropese Commissie, en waar nodig de nationale toezichthouders.Ten slotte wil ik erop wijzen dat de Europese Commissie werkt aan eennieuw maatregelenpakket om de integriteit van de verkiezingen tebevorderen en de verspreiding van desinformatie door statelijke actorentegen te gaan. Het kabinet onderschrijft de noodzaak voor dit zogeheten«European Democracy Shield» en steunt de Europese Commissie in hetbevorderen en het faciliteren van Europese samenwerking terbescherming van onze democratische processen.Uw Kamer zal over deze inzet voor de gemeenteraadsverkiezingen van2026 worden geïnformeerd.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,F. Rijkaart13Zie de lopende onderzoeken naar X, Meta en Tiktok. Commission opens formal proceedingsagainst X under the DSA, DSA: Commission opens formal proceedings against Meta, DSA:Commission opens formal proceedings against Meta.14Kamerstuk 35 165, nr. 93.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 165, nr. 974