Landelijke Monitor Nautische Veiligheid Binnenwateren 2014-2023

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 409Zee- en binnenvaartNr. 493 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 december 2025Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van deLandelijke Monitor Nautische Veiligheid Binnenwateren (MNV)2014–20231, zoals toegezegd in de jaarlijkse brief over de ongevalscijfersscheepvaart van 18 augustus 2025 (Kamerstuk 31 409, nr. 485). Dezemonitor schetst het langjarig risicobeeld van alle ongevallen op debinnenwateren over de periode 2014 tot en met 2023. De risico’s op deNoordzee behoren niet tot de scope van deze monitor. Het rapport naaraanleiding van de Monitor Nautische Veiligheid Noordzee zal naarverwachting in de eerste helft van 2026 worden gepubliceerd.De Monitor Nautische Veiligheid Binnenwateren 2014–2023 (hierna: MNV)laat zien dat het risicobeeld zich op een aantal punten de goede kant opontwikkelt, maar veel risico’s blijven onverminderd hoog. Het Ministeriegaat evalueren of het gewijzigde risicobeeld moet leiden tot aanpassingenvan de risicomaatregelen. Daarbij worden ook de verwachtte toekomstigeontwikkelingen en de effecten daarvan op de risico’s meegenomen. Dathoudt onder andere in dat het Ministerie gaat analyseren of er meer nodigis, boven op de huidige risico-gestuurde aanpak van het beleidskader, omde vaarwegen toekomstgericht ook veilig te houden. Zodra hier eenbesluit over is genomen wordt de Kamer hierover geïnformeerd. In detussentijd blijft het Ministerie inzetten op het kennen en beheersen van degrootste risico’s.Achtergrond MNV en methodiekDe MNV is een product dat volgt uit het Beleidskader MaritiemeVeiligheid2 van 24 november 2020 waarin, op basis van een risicogestuurde aanpak, een monitorings- en evaluatiecyclus is afgesproken. Inhet beleidskader is beschreven dat IenW risico’s beoordeelt aan de hand1Monitor Nautische Veiligheid Binnenwateren – Rijkswaterstaat Publicatie Platform2Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 409, nr. 307 kst-31409-493ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 409, nr. 4931 van kans x effect. Het effect wordt bepaald door wat er bekend is over deslachtoffers, economische schade, milieuschade, schade aan objecten enover stremmingen. De risico’s worden gegroepeerd in risicogroepenA t/m C: A is zeer hoog, B is hoog risico en C is midden risico. De risico’sin dezelfde risicogroepen zijn van gelijke ordegrootte. Er wordt gesprokenvan een toprisico als een risico in risicogroep A valt.In het beleidskader zijn daarmee de belangrijkste risico’s op de binnenwa-teren in beeld gebracht. Vervolgens worden de grootste risico’s geselec-teerd waarop verbeter- en beheersmaatregelen worden ingezet. Daarnawordt gemonitord of de benoemde risico’s daarmee daadwerkelijkverminderen.Door periodieke risicobeoordeling blijven de maritieme veiligheidsrisico’sactueel en betrouwbaar in beeld. De MNV is een herziening van derisicobeoordeling die in 2020 is uitgevoerd, die ging over de periode2009–20183. Met de uitkomsten van de nieuwe MNV zal het beleidskaderwaar nodig worden geactualiseerd.Deze MNV bestaat uit een datarapport en een risicoanalyse rapport,waarin de ongevalscijfers van de periode 2014 tot en met 2023 zijnopgenomen en geanalyseerd. De SOS-database is daarvoor de belang-rijkste bron. Daarnaast heeft een kwalitatieve beoordeling plaatsgevondendoor een expertgroep bestaande uit vertegenwoordigers vanuit de sector,decentrale overheden, Rijkswaterstaat en ILT. Daarbij is ook gekeken naartoekomstige ontwikkelingen en de mogelijke effecten daarvan op dehoogste risico’s. Op basis hiervan is de classificatie van risico’s herzien.Het stremmingseffect van kruisend weg- en spoorverkeer is in hetMNV-rapport niet meegewogen, dit is echter wel wenselijk. Daarom heeftin deze brief voor een aantal risico’s een correctie plaatsgevonden. Dezeworden verderop in de brief toegelicht.Resultaten MNV 2014–2023De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de laatste risicobeoordelingzijn:•Het aantal scheepsongevallen tussen recreatievaart en beroepsvaartvertoont een dalende trend. Dit risico werd voorheen aangemerkt alseen van de hoogste risico’s op het binnenwater, dit is niet langer hetgeval. De daling duidt erop dat de ingezette maatregelen om dit risicote verminderen een positief effect lijken te hebben. Hier wordtverderop in deze brief nader op ingegaan.•Ongevallen met passagiersvaart zijn nog steeds een hoog risico. Hetrisico is nader uitgesplitst in 4 sub risico’s vanwege de grote heteroge-niteit van de passagiersvaart. Deze sub risico’s zijn eveneens beoor-deeld en zijn gecategoriseerd van midden tot hoog.•Aanvaring van een zwemmer verschuift van hoog risico (B) naarmidden risico (C).•Het risico eenzijdige ongevallen met recreatievaart (hoog risico) is inhet huidige onderzoek opgesplitst in 3 afzonderlijke hoge risico’s:kapseizen/omslaan, brand/explosie en zinken/lekraken.•Ongevallen met werk- en dienstvaart worden niet meer als separatecategorie opgenomen: een deel valt onder de risico’s met betrekkingtot beroepsvaart. Daarnaast vallen enkele oudere ernstige ongevallenbuiten de onderzoeksperiode (2014–2023) waardoor zij niet meer zijnmeegewogen. De experts hebben daarnaast ook aangegeven dit nietals een toprisico te zien.3https://open.rws.nl/open-overheid/onderzoeksrapporten/@137708/monitor-nautische-veiligheid/Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 409, nr. 4932 Het aantal significante ongevallen4 is in deze periode gestegen, zo ook hetaantal ongevallen met slachtoffers. De ernstige scheepsongevallen van2024 en 2025 (voor zover deze op dit moment bekend en geregistreerdzijn) zijn consistent met het risicobeeld uit de MNV 2014–2023.De risicoclassificatie naar aanleiding van de MNV is vervat in onder-staande tabel. Daarna volgt een toelichting op een aantal risico’s.RisicoRisicogroep n.a.v. MNVRisicogroep beleidskader 2020Aanvaring beroepsvaart van een brugAAAanvaring tussen recreatievaart en beroepsvaartBAEenzijdig ongeval recreatievaart (brand, kapseizen, zinken e.d.)Risico laten vervangendoor 3 subcategorieën*B* Kapseizen/omslaan recreatievaartB* Brand/explosie recreatievaartC* Zinken/lekraken recreatievaartuigBOngeval met dienstvaart (zinken/kapseizen/omslaan)Risico laten vervallenBOngeval met een veerpontBBOngeval met passagiersschipRisico laten vervangendoor 3 subcategorieën**B** Ongeval passagiersvaart (>12 personen)B** Ongeval met snelle passagiersvaart (<12 personen, wel vergunnings-plichtig)B** Eenzijdig ongeval met Bruine VlootBAanvaring beroepsvaart van een sluis/stuw/keringBBAanvaring van een zwemmerCBAanvaring tussen recreatievaart onderlingRisico vervangen doorspecifieker risicoBCOngeval met snelle recreatievaartBAanvaring tussen beroepsvaart onderlingBCCGronding beroepsvaartCCOngeval met beroepsvaart (zinken/kapseizen/omslaan)BCC De belangrijkste risico’s (A en B) uitgelichtAanvaring beroepsvaart met brugHet risico van aanvaring van een brug door beroepsvaart staat in de tabelals hoogste risico aangemerkt. Daarbij spelen de negatieve effecten vanbrugschade op kruisende verbindingen een doorslaggevende rol. In deMNV is dit effect op kruisende verbindingen niet voldoende meegenomenmet als gevolg dat het rapport een iets lagere risicobeoordeling geeft. Demeest recente data en de beoordeling vanuit de experts geven bovendienaan dat het risico toeneemt. Het totaal aantal brugaanvaringen is in 2024gestegen van 49 naar 56, significante brugaanvaringen van 19 naar 26.Ook in 2025 zijn er al verschillende ernstige brugaanvaringen bekend.Daarmee blijft het risico, net als in het beleidskader, aangemerkt alshoogste risico.De Onderzoeksraad voor Veiligheid doet momenteel onderzoek naaraanvaringen van binnenvaartschepen met bruggen en sluizen en anderekunstwerken. Het Ministerie werkt uiteraard mee aan dat onderzoek en isbenieuwd naar aanbevelingen waarmee de veiligheid vergroot kanworden en zal reageren op de aanbevelingen van de OVV die aan deRijksoverheid zijn gericht.4Significante ongevallen zijn ongevallen waarbij één of meerdere van de volgende effecten isopgetreden als gevolg van het scheepsongeval. Een schip kan of mag niet meer verder; er isernstige schade aan lading, infrastructuur of milieu; er is een volledige stremming van devaarweg opgetreden; er zijn (in uitzonderlijke gevallen) doden en zwaargewonden te betreuren.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 409, nr. 4933 Aanvaring recreatievaart met beroepsvaartDit risico werd in de MNV 2020 aangemerkt als een zeer hoog (A) risico,daarmee was aanvaring van recreatievaart met beroepsvaart eentoprisico. Het huidige rapport laat zien dat er minder ongevallen hebbenplaatsgevonden (263 ten opzichte van 315) en er vielen minder slacht-offers dan in de periode 2009–2018. Daarmee lijken de ingezette beheers-en verbetermaatregelen een positief effect te hebben gehad. De ingezettemaatregelen zijn: het op plekken scheiden van beroepsvaart van recreatie-vaart, het geven van voorlichting aan vaarweggebruikers en gerichterehandhaving. De dalende trend was ook al in het beleidskader gesigna-leerd. Ook in de recente jaren (2024/2025) volgt het aantal aanvaringentussen beroepsvaart en recreatievaart de dalende trend.Eenzijdige ongevallen met recreatievaartDit risico was in het beleidskader aangemerkt als een hoog risico en dat ishet nog steeds. Er is er sprake van een stijgende trend in aantallenongevallen, maar deze stijging is nog niet zodanig dat het risico hogergeclassificeerd moet worden. De stijging in aantallen ongevallen blijkt bijvergelijking van de oude en de nieuwe MNV: in de periode 2008–2019werden 1090 ongevallen geregistreerd tegenover 1490 in de periode2014–2023. Vanwege deze stijging heeft het Ministerie onderzoek latenuitvoeren naar eenzijdige ongevallen in de recreatievaart5. In de nieuweMNV is dit risico gedetailleerder beschreven in 3 subcategorieën:Kapseizen/omslaan recreatievaart (hoog risico, B) Zinken/lekrakenrecreatievaartuig (hoog risico, B) Brand/explosie recreatievaart (middenrisico, C) Ook zijn ongevallen met snelvarende recreatievaart naderonderzocht6. Op basis daarvan zijn in samenwerking tussen het minis-terie, RWS, ILT en de recreatievaartpartijen verbetermaatregelenopgesteld. Over de mogelijkheden van implementatie van deze maatre-gelen worden momenteel gesprekken gevoerd met de belanghebbendesectorpartijen.Ongevallen met passagiersvaartHet totaal aantal ongevallen met passagiersvaart is nagenoeg gelijkgebleven. In de huidige MNV is dit risico, vanwege de grote heterogeniteitvan de passagiersvaart, verder uitgesplitst naar 4 sub-risico’s metverschillende vaarweggebruikers (namelijk de 3 nieuwe sub-risico’s en hetrisico aanvaring met een veerpont). Daarmee worden de risico’s die delaatste jaren aandacht hebben gevraagd beter zichtbaar gemaakt. Het gaatdaarbij bijvoorbeeld om aanvaringen van veerverbindingen, watertaxi’sen ongevallen met bruine vloot.Aanvaring van een veerpontHet risico van aanvaring van een pont is in de tabel van deze brief gelijkgebleven aan de positie die het in het beleidskader had (hoog risico, B)Daarmee is het risico hoger beoordeeld dan in het MNV rapport (middenrisico C). Dit komt doordat stremmingseffecten op de kruisendeverbinding van de veerpont in het MNV rapport niet zijn meegenomen.Recent is in een aparte studie het risico van aanvaring van niet-vrijva-rende ponten onderzocht, daarin is het risico als hoog aangemerktvanwege de stremmingseffecten. In de periode 2014–2023 zijn wel wat5https://open.rijkswaterstaat.nl/@295785/risicoanalyse-eenzijdige-ongevallen/6Aanvaringen en grondingen van snelvarende recreatievaart : Risicomanagement met Bowtie –Rijkswaterstaat Publicatie PlatformTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 409, nr. 4934 minder ernstige ongevallen geregistreerd dan in de periode 2009–2018. Inde recente jaren (2024/2025) hebben zich wat meer significante ongevallenvoorgedaan.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 409, nr. 4935