Reactie op verzoek commissie over de brief van WISE over Informatie WISE over aanbevelingen voor subsidieregeling Indirecte Kostencompensatie ETS (IKC-ETS)”

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 813Kabinetsaanpak Klimaatbeleid29 023Voorzienings- en leveringszekerheid energieNr. 1516 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 mei 2025De vaste commissie voor Klimaat en Groene Groei heeft een briefontvangen van WISE, getiteld «Informatie WISE over aanbevelingen voorsubsidieregeling Indirecte Kostencompensatie ETS (IKC-ETS)». Decommissie heeft mij verzocht hierop te reageren en deze reactie aan deTweede Kamer toe te zenden.AchtergrondinformatieHet klopt dat de Indirecte Kosten Compensatie (IKC) specifiek gericht is opde elektriciteit intensieve sectoren met weglekrisico zoals gedefinieerd inde EU staatssteunrichtlijnen. Het doel is te voorkomen dat doorverplaatsing van productie buiten de EU, CO2-emissies en werkgele-genheid weglekken naar landen waar emissies niet zijn beprijsd. Hetinstrument beoogt daarmee de werking van het EU emissiehandels-systeem te versterken door te zorgen dat de industrie in Europa kanverduurzamen. Er zijn 15 Europese lidstaten die IKC uitkeren en 11 landendie geen IKC uitkeren, Nederland niet meegeteld. Het zijn met name delanden met een significante industriële basis die de wél IKC uitkeren.Europese lidstaten zijn gebonden aan de richtlijnen, maar hebben welenige vrijheid in de exacte invulling ervan. Zo stelt Nederland extravoorwaarden aan bedrijven voor het ontvangen van de IKC-ETS omverduurzaming te stimuleren. Nederlandse bedrijven moeten eenCO2-reductieplan opstellen waarin zij uiteenzetten hoe zij gemiddeldjaarlijks minimaal 3% (scope 1 en/of 2) CO2-reductie realiseren metinvesteringen ter waarde van minimaal 50% van de ontvangen subsidie.Als dergelijke investeringen niet haalbaar zijn, moet minimaal 30% vanhun ingekochte stroom duurzaam opgewekt zijn. RVO voert dezesubsidieregeling uit en controleert of bedrijven aan alle voorwaardenvoldoen. Alleen als bedrijven aan alle subsidievoorwaarden hebbenvoldaan zal RVO de subsidie definitief vaststellen. kst-32813-1516ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 813, nr. 15161 Het Nederlandse kabinet heeft in 2023 besloten de IKC-regeling niet teverlengen en het budget voor andere maatregelen die verduurzamingstimuleren in te zetten. Door het stopzetten van de IKC, in combinatie metandere factoren zoals het afschaffen van de Volume Correctie Regeling(VCR) door de ACM in 2024 en uiteenlopende nettarieven, liggen inNederland de elektriciteitskosten aanzienlijk hoger dan in omliggendeEuropese landen. In opdracht van mijn rechtsvoorgangers is dit onder-zocht, en de Tweede Kamer is hierover geïnformeerd via de Kamerbriefover de elektriciteitskosten voor de Nederlandse industrie van 3 april2024.1Door de hoge elektriciteitskosten is het risico toegenomen dat Neder-landse elektriciteit intensieve bedrijven ervoor kiezen volledig te stoppenof hun productie naar het buitenland te verplaatsen. Voor bedrijven diehun productieprocessen nog niet hebben geëlektrificeerd, vormen dehoge elektriciteitskosten een belemmering. Dit terwijl elektrificatie juisteen belangrijke route is voor de verduurzaming van de Nederlandseindustrie.In de voorjaarsbesluitvorming van 2024 is daarom besloten om de IKCopnieuw in te voeren voor één jaar, om het ontstane concurrentienadeelvoor de industrie te verkleinen en elektrificatie niet te belemmeren. In devoorjaarsbesluitvorming van 2025 is besloten om deze regeling voor eenperiode van drie jaar te verlengen.Aanbevelingen voor Nederland in EuropaU geeft in uw brief de volgende aanbevelingen voor de positionering vanNederland in Europa:U adviseert het kabinet om binnen de Europese Unie te pleiten voorafschaffing van deze regeling of als andere route, zich hard te maken ombinnen de internationale coalitie tegen fossiele subsidies de Europeselidstaten overtuigt deze subsidie gezamenlijk niet meer uit te keren. Of omanders de Nederlandse voorwaarden breed uit te rollen voor alleEuropese lidstaten. Daarnaast zou Nederland zich uit moeten sprekentegen verdere vertraging van de implementatie en voor een uitbreidingvan CBAM voor andere sectoren.De IKC is een Europees instrument dat bedoeld is om de werking van hetEU-ETS te versterken en emissieweglek te voorkomen. Door de Europeseaanpak wordt gezorgd dat lidstaten die de IKC toepassen, dit op eengeharmoniseerde wijze doen. Een steeds oplopend deel van de elektrici-teitsvoorziening in Nederland en in Europa is gebaseerd op hernieuwbarebronnen waarmee het fossiele voordeel steeds verder wordt uitgefaseerd.In het recente Staal- en Metaalactieplan roept de Europese Commissie delidstaten dan ook op tot toepassing van de IKC.2In het kader van de evaluaties van zowel het EU-ETS als het CBAM in 2026werkt de Europese Commissie aan passende maatregelen voor indirectekostencompensatie na 2030. Deze zullen worden ontwikkeld op een wijzedie consistent is met andere instrumenten ter voorkoming van emissie-weglek. Het kabinet onderschrijft deze benadering van de Commissie. Bijeen goed functionerend CBAM met een voldoende grote scope waarbijook indirecte emissies volledig worden meegenomen, kan een additioneelinstrument als de IKC mogelijk overbodig worden. Het kabinet zal zich –1Kamerbrief uitkomsten onderzoek elektriciteits- en netwerkkosten industrie | Kamerstuk |Rijksoverheid.nl2A European Steel and Metals Action PlanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 813, nr. 15162 conform de kabinetsreactie op het IBO over de bekostiging van deelektriciteitsinfrastructuur – daarom inzetten voor een Europees geharmo-niseerde uitwerking, gericht op een gelijk speelveld binnen Europa entussen Europa en de rest van de wereld.3 In de coalitie voor uitfaseringvan fossiele subsidies (COFFIS) wordt daarnaast door EU-lidstatenafgestemd over een gezamenlijke inzet in de EU rond de afbouw vanfossiele subsidies.Aanbevelingen aan dit kabinetAan het kabinet doet u de volgende aanbevelingen:U roept op om de IKC niet te verlengen en het geld te gebruiken voor deenergietransitie. Daarnaast pleit u wanneer de IKC wel opnieuw wordtingevoerd niet te de maximale uitkering te geven, maar te kijken watdoelmatig is en goed te controleren of bedrijven wel hebben voldaan aande voorwaarden.De IKC compenseert een deel van de ETS-gerelateerde elektriciteitskostenwaarmee deze kosten lager worden en voorkomen wordt dat productie enbijbehorende emissies naar buiten Europa verplaatsen. Ook bevordert deregeling de elektrificatie van de industrie in Nederland waarmee deregeling bijdraagt aan de energietransitie. Zoals aangegeven is RVOverantwoordelijk voor de uitvoering van deze subsidieregeling inclusief decontrole op het voldoen aan de subsidievoorwaarden. De SEO conclu-deerde in 2023 dat het instrument doelmatig is uitgevoerd in de periodevan 2017–20144. De hoogte van de IKC is direct gekoppeld aan deCO2-prijs, en het steunpercentage is in lijn met de Europese richtlijnen.Daarbij wordt in de evaluatie van SEO opgemerkt dat bedrijven eerderonder- dan overgecompenseerd zijn, en dat de mate van compensatiegoed vergelijkbaar is met die in omliggende landen, zoals Duitsland,Frankrijk en België.Met betrekking tot de studie van de Europese Commissie uit 2020, waarinwordt geconcludeerd dat de IKC geen significant effect heeft op deconcurrentiepositie, dient te worden opgemerkt dat de CO2-prijzen voor2021 aanzienlijk lager lagen dan nu. De studie van SEO en de Kamerbriefover de elektriciteitskosten in Nederland ten opzichte van direct omlig-gende landen laten zien dat de IKC wel degelijk een significant effect heeftop de elektriciteitskosten voor de industrie, en daarmee ook op deconcurrentiepositie.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.Th.M. Hermans3Kamerbrief met Kabinetsreactie op IBO-rapport Bekostiging van de Elektriciteitsinfrastructuur |Kamerstuk | Rijksoverheid.nl4Beleidsevaluatie subsidieregeling compensatie indirecte emissiekosten – SEO EconomischOnderzoekTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 813, nr. 15163