Verslag Formele Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid, 20 juni jl. te Luxemburg

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202421 501-31Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,Volksgezondheid en ConsumentenzakenNr. 756 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 juni 2024Hierbij ontvangt u het Verslag van de Formele Raad Werkgelegenheid enSociaalBeleid van 20 juni jl. te Luxemburg.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,C.E.G. van Gennip kst-21501-31-756ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7561 Verslag Formele Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid, 20 junijl. te Luxemburg Op de agenda van de Formele Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleidvan 20 juni jl. stond een algemene oriëntatie, een drietal voortgangsrap-portages, aanname van drie sets Raadsconclusies, twee sets hoofdbood-schappen en vrijwillige richtsnoeren, en een beleidsdebat geagendeerd.Tijdens de Raad heb ik mijn collega-ministers en de Eurocommissarisbedankt voor de prettige samenwerking en stond ik stil bij de belangrijkeresultaten die we de afgelopen twee en een half jaar met elkaar hebbenbereikt.Agendapunt: voortgangsrapportage EU-voorstel Richtlijn gelijkebehandeling buiten arbeid (COM, 2021, 762)In 2008 heeft de Europese Commissie een voorstel gepubliceerd voor eenrichtlijn inzake gelijke behandeling buiten de arbeid, ongeacht godsdienstof levensovertuiging, handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid. Hetvoorstel, dat gebaseerd is op artikel 19 van het Verdrag betreffende deWerking van de Europese Unie (VWEU), schept een kader voor het verbodvan discriminatie op deze gronden. Het richtlijnvoorstel stamt uit 2008 enligt, ondanks meerdere pogingen om tot een akkoord te komen, vanwegede vereiste unanimiteit in de Raad vast door de blokkade van enkelelidstaten.In de Geannoteerde Agenda voor deze Formele Raad WSB wasopgenomen dat het Belgisch EU-Voorzitterschap beoogde om eenalgemene oriëntatie te bereiken op het Richtlijnvoorstel. In de voorberei-dende bespreking in Coreper, bleek dat de vereiste unanimiteit niet bereiktkon worden, omdat een drietal lidstaten hun blokkade niet kon opheffen.Het Voorzitterschap agendeerde daarom een voortgangsrapportage overhet Richtlijnvoorstel.Tijdens de Raad heb ik aangegeven dat Nederland groot belang hecht aande bescherming van grondrechten, waaronder het recht op gelijkebehandeling. Discriminatie komt helaas nog te vaak voor. Ik heb de Raaddaarom opgeroepen om op korte termijn in te stemmen met het Richtlijn-voorstel. De meerderheid van de lidstaten die het woord nam, onder-schreven de noodzaak om deze richtlijn op korte termijn aan te nemen omde leemte in de EU-wetgeving inzake non-discriminatie op te vullen. Het isnu aan het inkomend Hongaarse EU-Voorzitterschap om te bezien hoe zijhet Richtlijnvoorstel zullen behandelen.Agendapunt: algemene oriëntatie EU-voorstel herziening RichtlijnEuropese Ondernemingsraden (COM, 2024, 14)De Raad bereikte een algemene oriëntatie op het herzieningsvoorstel voorde Richtlijn Europese Ondernemingsraden. Op 24 januari 2024 presen-teerde de Europese Commissie een voorstel voor een wijziging van derichtlijn inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad (EOR).De Commissie streeft ernaar om met haar voorstel de informatie aan enraadpleging van werknemers op Europees niveau te verbeteren, doortekortkomingen in de huidige EOR-richtlijn aan te pakken.De kabinetsinzet zoals geformuleerd in het BNC-fiche, wordt goedgereflecteerd in het onderhandelingsresultaat.1 Zoals toegelicht in hetBNC-fiche, onderschrijft het kabinet de doelstelling van het voorstel.1Kamerstukken II, 2023/24, 22 112, nr. 3909.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7562 Alleen met medebetrokkenheid van werknemers en werkgevers kunnende veranderingen in de wereld van werk in goede banen geleid worden. Ikben tevreden dat EOR’s middels een inspanningsverplichting zulleninzetten om een betere man/vrouw balans aan te brengen in de EOR.Daarnaast worden er in het onderhandelingsresultaat normen gesteld tenaanzien van informatievoorziening en raadpleging en zijn de boetebepa-lingen in lijn gebracht met de Nederlandse inzet. Ook is de kabinetsinzetten aanzien van het opheffen van uitzonderingsposities van EOR’s die zijnopgericht vóór september 1996 bereikt. Met de genoemde bepalingenwordt bijgedragen aan een gelijk speelveld binnen de Unie. Ik heb daaromnamens Nederland ingestemd met de algemene oriëntatie.De EP-Commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken (EMPL) heeft 3 apriljl. haar positie bepaald op het richtlijnvoorstel. Het rapport is nog niet inplenaire zitting van het parlement behandeld en zal daarom in nieuwesamenstelling van het EP worden behandeld. Na plenaire behandelingvan het rapport kunnen de trilogen aanvangen.Agendapunt: voortgangsrapportages EU-voorstel RichtlijnKwaliteitsraamwerk Traineeships en EU-voorstel Raadsaanbe-veling Kwaliteitsraamwerk TraineeshipsHet Voorzitterschap presenteerde voortgangsrapportages over hetRichtlijnvoorstel Kwaliteitsraamwerk Traineeships en het voorstel vooreen Raadsaanbeveling Kwaliteitsraamwerk Traineeships. Op 20 maart2024 heeft de Europese Commissie (Commissie) een pakket aanvoorstellen gepubliceerd om de kwaliteit van stages/traineeships binnende Europese Unie (EU) te verbeteren. Dit pakket bestaat uit een voorstelvoor een richtlijn en een voorstel voor een herziening van de Raadsaanbe-veling inzake een versterkt kwaliteitskader voor stages uit 2014.Het Voorzitterschap presenteerde de belangrijkste punten voor dekomende onderhandelingen, waaronder de noodzaak om de reikwijdtevan de voorstellen en de definitie van stages en stagiair te verduidelijken,en de behoefte aan flexibiliteit om rekening te houden met nationalesystemen op het gebied van arbeidsinspecties en de sociale dialoog. Dezepunten sluiten aan bij de kabinetsinzet zoals geformuleerd in hetBNC-fiche.2 Het kabinet heeft de doelstelling van het pakket om de positievan stagairs te verbeteren verwelkomd. In Nederland ontvangen trainees,leerwerkstudenten en bbl-stagiars vanwege hun arbeidsovereenkomstreeds dezelfde bescherming als reguliere werknemers. Wel gelden enkeleuitzonderingen voor bbl-stagiars op de ketenbepaling en het wettelijkminimumjeugdloon en zijn er afwijkingen voor arbeidsvoorwaarden bijcao mogelijk. Ook wat betreft de afdwingbaarheid van rechten en hethandhavingsaspect, is het kabinet van oordeel dat deze elementen van hetvoorstel in Nederland goed zijn geborgd. Daarom heeft Nederland in deeerste besprekingen benadrukt dat de tekst van de richtlijn voldoenderuimte moet bieden aan lidstaten om de beoogde doelen in te vullen opeen manier die binnen de nationale kaders past.Agendapunt: Beleidsdebat sociale dimensie van de interne marktDe Raad hield een beleidsdebat over de sociale dimensie van de internemarkt. De lidstaten hebben in grote lijnen het Letta-rapport over deversterking van de interne markt verwelkomd, en benadrukten denoodzaak om het concurrentievermogen te bevorderen en tegelijkertijdhoge sociale normen te waarborgen. Lidstaten noemden daarom hetbelang van het tegengaan van «social dumping», eerlijke arbeidsmobiliteit2Kamerstukken II, 2023/24, 22 112, nr. 3933.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7563 en het beter beschermen van arbeidsmigranten. Ook noemden lidstatenhet belang van het aanpakken van tekorten aan vaardigheden enarbeidskrachten om het concurrentievermogen aan te jagen. Enkelelidstaten noemden aanvullend het belang van het tegengaan vanadministratieve lasten en het belang van implementatie en handhavingvan bestaande EU-regelgeving. Tot slot liet een lidstaat zich kritisch uitover een vrijwillig, gezamenlijk Europees elektronisch formulier voor hetmelden van detacheringen.Nederland heeft het belang benoemd van het wegnemen van ongerecht-vaardigde belemmeringen op de interne markt. Daarbij heeft Nederlandonderschreven dat het tegengaan van «social dumping» en het bevor-deren van een gelijk speelveld belangrijke voorwaarden zijn om ervoor tezorgen dat iedereen de vruchten kan plukken van de interne markt.Maatregelen op Europees niveau en adequate handhaving moetengaranderen dat op innovatie en kwaliteit wordt geconcurreerd en niet oparbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en het beschermingsniveauvan werknemers. Dit draagt bij aan opwaartse sociaaleconomischeconvergentie en een gelijker speelveld. Nederland heeft daarom deaanbevelingen van Letta verwelkomd om de Europese Arbeidsautoriteit(ELA) te versterken en het juridisch kader rondom de detachering vanderdelanders te verduidelijken. In lijn met de appreciatie op het Advies-rapport «Geen derderangsburgers, de risico’s voor gedetacheerdearbeidsmigranten en de Nederlandse samenleving» van de AdviesraadMigratie3, heeft Nederland het belang benadrukt van het verduidelijken enconcretiseren van concepten uit de jurisprudentie over de detachering vanderdelanders in bijvoorbeeld richtsnoeren of een separate richtlijn.Daarnaast heeft Nederland opgeroepen om bij het opstellen van eenHorizontale Interne Markt Strategie, zoals verzocht door de Europese Raadvoor Regeringsleiders, voldoende aandacht te hebben voor de socialedimensie van de interne markt, alsook dat dit een terugkerend thema kanzijn in de besprekingen die plaatsvinden in de Raad WSB. Ten aanzien vanhet gezamenlijk Europees elektronisch formulier voor het melden vandetacheringen, heeft Nederland aangegeven samen met de Commissie enandere EU-lidstaten te willen verkennen hoe dit formulier kan wordenvormgegeven, en of en hoe administratieve lasten voor werkgeversverminderd kunnen worden zonder dat dit afbreuk doet aan debescherming van gedetacheerde werknemers.Agendapunt: Lentepakket Europees SemesterDe Commissie presenteerde het Lentepakket, dat op 19 juni jl. werdgepubliceerd. Tijdens de presentatie werden de belangrijkste prioriteitenvan de komende cyclus uiteengezet, waaronder een voorstel om dewerkgelegenheidsrichtsnoeren te actualiseren, de landrapporten envoorgestelde landspecifieke aanbevelingen, en de rapporten over denaleving van de tekort- en schuldcriteria. De Commissie lichtte toe dat desemestercyclus van dit jaar gericht was op het verbeteren van hetconcurrentievermogen van de nationale economieën en op het efficiëntegebruik van EU-financiering. De Commissie verwees ook naar landspeci-fieke aanbevelingen (LSA’s) aan de lidstaten over het aanpakken vantekorten aan vaardigheden en arbeidskrachten, het versterken vanonderwijs en basisvaardigheden, en het waarborgen van de toerei-kendheid van de sociale bescherming. Het kabinet zal uw Kamer op kortetermijn verder informeren over het Lentepakket.3Kamerstukken II, 2023/24, 29 861, nr. 124.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7564 Namens Nederland heb ik ingebracht de landspecifieke aanbeveling ophet gebied van flexibele contracten en segregatie op de arbeidsmarkt teherkennen. Ik heb toegelicht welke stappen het kabinet hier de afgelopenjaren op gezet heeft, in het bijzonder met de publicatie van het arbeids-marktpakket.4 Met dit pakket zoekt het kabinet bij de hervorming van dearbeidsmarkt naar een goede balans tussen het realiseren van meerzekerheid voor werkenden enerzijds, en het helpen van ondernemingenen werkenden om wendbaarder te zijn anderzijds. Werkenden enwerkgevers geven hun arbeidsrelatie binnen de wettelijke kaders vorm opbasis van de aard en inrichting van het werk en persoonlijke voorkeuren.Werkenden in flexibele contracten krijgen meer zekerheid. De verplich-tingen van kleinere ondernemingen voor langdurig zieken wordenteruggedrongen. Bedrijven kunnen bij calamiteiten en crises hunwerknemers aan zich blijven binden. Schijnzelfstandigheid wordtverminderd. En een leven lang ontwikkelen en van-werk-naar-werkworden gestimuleerd. Het pakket draagt bij aan het herstellen van debalans op de arbeidsmarkt, maakt onze arbeidsmarkt toekomstbestendig,en zorgt ervoor dat we de waarde van werk weer leren waarderen.Het Werkgelegenheidscomité (Employment Committee, EMCO) en hetSociale Beschermingscomité (Social Protection Comittee, SPC) presen-teerden een gezamenlijke opinie over sociale convergentie in de Unie. Deopinie is gericht op het bevorderen van een gezamenlijk begrip vanontwikkelingen op de arbeidsmarkt, op het gebied van vaardigheden enop het gebied van sociaal beleid. In de tweede helft van 2024 zullen decomités een evaluatie van een pilotproject rond een sociaal convergentie-raamwerk uitvoeren.Agendapunt: aanname kernboodschappen over de uitvoering vande aanbeveling over de integratie van langdurig werklozen op dearbeidsmarktDe Raad nam kernboodschappen over de uitvoering van de aanbevelingover de integratie van langdurig werklozen op de arbeidsmarkt aan. Dekernboodschappen bestaan uit horizontale en landspecifieke conclusies.De kernboodschappen constateren in EU-brede zin dat er op alle frontenen in nagenoeg alle lidstaten stappen zijn gezet. Als aandachtspuntenwijst het comité naar de noodzaak om persoonlijk contact te behouden, inhet bijzonder voor mensen met beperkte digitale vaardigheden.Het is positief dat de problematiek van (langdurige) werkloosheid ook inEU-verband besproken wordt, gelet op de urgentie van het onderwerp. Ikkan me goed vinden in de conclusies van het Werkgelegenheidscomité enheb derhalve namens Nederland ingestemd met de kernboodschappen.Agendapunt: aanname hoofdboodschappen met betrekking tothet Pensioentoereikendheidsrapport van de Europese Commissieen aanname Raadsconclusies over de toereikendheid van pensi-oenenDe Raad heeft de hoofdboodschappen en Raadsconclusies over detoereikendheid van de pensioenen aangenomen, waarin de belangrijksteconclusies van het Pensioentoereikendheidsrapport 2024 wordenonderschreven. Het Pensioentoereikendheidsrapport (Pension AdequacyReport) voor 2024 is opgesteld door de het Sociaal Beschermingscomité(SPC) en de Europese Commissie. In het rapport wordt geanalyseerd inhoeverre de pensioenstelsels in de EU-lidstaten zorgen voor een adequaatinkomen bij pensionering, voor nu en in de toekomst. De hoofdbood-4Kamerstukken II, 2023/24, 29 544, nr. 1176.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7565 schappen van het rapport benoemen onder meer dat het huidige beeld isdat de toereikendheid van pensioenen tussen lidstaten en tussen groepenverschilt, met een toegenomen risico op armoede en sociale uitsluitingonder ouderen in de EU sinds 2019. Lidstaten nemen verdere stappen omde toereikendheid te waarborgen, maar de toekomstige toereikendheidvan pensioenen blijft onder druk staan. Met het oog op deze hoofdbood-schappen concluderen het SPC en de Europese Commissie dat deinspanningen voor de implementatie van de Europese pijler van socialerechten moeten worden voortgezet. Inclusieve en robuuste arbeids-markten zijn van cruciaal belang voor het behoud van toereikendepensioenen in een vergrijzende samenleving.Ik herken me in de hoofdboodschappen en onderschrijf het belang vaneen adequaat inkomen bij pensionering, voor nu en in de toekomst.Structurele uitdagingen die verband houden met demografischeontwikkelingen en de veranderende arbeidsmarkt, hebben invloed op detoereikendheid van pensioenen. Dit vereist voortdurende observatie enanalyse. Ook onderschrijf ik dat inclusieve robuuste arbeidsmarktenessentieel zijn voor het behoud van toereikende pensioenen in eenvergrijzende samenleving. Ik heb daarom namens Nederland ingestemdmet de hoofdboodschappen.In de Raadsconclusies staan onder meer de hoofdboodschappen van het2024 Pension Adequacy Report. De Raadsconclusies bieden de lidstatenhandvatten om beleid te ontwikkelen waarmee gepensioneerden, in hetbijzonder diegene met een laag inkomen, worden beschermd tegenhogere kosten van levensonderhoud.Ik herken de boodschappen zoals opgenomen in de Raadsconclusies enonderschrijf dat het waarborgen van toereikende pensioenen van cruciaalbelang is om het welzijn van de bevolking te ondersteunen. Hierbij is eentoekomstgerichte analyse van de toereikendheid van pensioenen vanbelang, met aandacht voor verdelingsaspecten. Ik heb daarom namensNederland ingestemd met de Raadsconclusies.Agendapunt: bekrachtiging La Hulpe Verklaring over de toekomstvan de Europese pijler van sociale rechtenDe Raad werd gevraagd de «Verklaring van La Hulpe» over de toekomstvan de Europese pijler van sociale rechten te bekrachtigen.De meeste lidstaten spraken hun steun uit voor de Verklaring en riepen opom de rol van de Europese pijler van sociale rechten in toekomstigEU-beleid te bevestigen. Ik heb namens Nederland ingestemd met debekrachtiging van de Verklaring. Twee lidstaten konden echter nietinstemmen met de bekrachtiging van de Verklaring. Het Voorzitterschapconcludeerde daarop dat er geen consensus kon worden gevonden opgrond waarvan de Raad als geheel de Verklaring kon bekrachtigen, maardat er wel brede steun binnen de Raad bestaat voor de inhoud van de«Verklaring van La Hulpe».Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7566 Agendapunt: aanname Raadsconclusies over de rol van socialeinvesteringen en hervormingen voor veerkrachtige economieënen aanname Gemeenschappelijke vrijwillige EU-richtsnoeren omhet economische rendement van sociale investeringen te beoor-delenDe Raad nam Raadsconclusies aan over de rol van sociale investeringenen hervormingen voor veerkrachtige economieën en onderschreef devrijwillige EU-richtsnoeren om het economische rendement van socialeinvesteringen te beoordelen.Ik onderschrijf dat ambitieuze sociale investeringen kunnen bijdragen aaneconomische groei, hogere productiviteit en een versterking van hetconcurrentievermogen, wat vervolgens kan bijdragen aan opwaartsesociaaleconomische convergentie, verbeterde schuldhoudbaarheid enmaatschappelijke cohesie. Ik onderschrijf dat het nader definiëren vansociale investeringen nuttig kan zijn. In dat kader acht het kabinet het vanmeerwaarde om het effect van sociale investeringen op schuldhoud-baarheid, productiviteit, inclusieve economische groei en het concurren-tievermogen in kaart te brengen en goede voorbeelden uit te wisselen. Ikzal daarnaast goed blijven kijken naar de toegevoegde waarde van deRaadsconclusies als aanvulling op bestaande processen en instrumenten,evenals het beperken van de administratieve lasten. Met inachtnemingvan bovenstaande punten heb ik ingestemd met de Raadsconclusies ende vrijwillige richtsnoeren.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7567