Reactie op rapport Nederlandse orde van advocaten

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 279Rechtsstaat en RechtsordeNr. 921 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES EN VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID ENVAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 december 2024Op 10 oktober 2024 heeft de commissie Rechtsstatelijke toets regeerpro-gramma 2024 (hierna: de commissie) haar rapport gepubliceerd.1 Dezeonafhankelijke commissie heeft van de Nederlandse orde van advocatende opdracht gekregen om een rapport op te stellen over het rechtsstate-lijke gehalte van het regeerprogramma van dit kabinet. Het is daarmeevoor het eerst dat de Nederlandse orde van advocaten opdracht geeftvoor een dergelijke analyse van een regeerprogramma. Na publicatie vanhet rapport heeft de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zakentijdens haar procedurevergadering op 10 oktober verzocht om eenschriftelijke kabinetsreactie op het rapport. Tijdens het plenaire debatVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van BinnenlandseZaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2025 is al gereageerd ophet rapport, maar is tevens toegezegd later te reageren per brief. Dat doenwij namens het kabinet bij dezen.De commissie heeft in haar rapport de plannen uit het regeerprogrammagetoetst door middel van een «quick scan», waarbij de commissie zichheeft beperkt tot een basale juridische toets van de bewoordingen van hetregeerprogramma met drie hoofdcriteria: betrouwbare overheid,grondrechten van burgers en effectieve rechtsbescherming. Aan de handvan dit toetsingskader zijn zes plannen uit het regeerprogramma1Het rapport is raadpleegbaar via https://www.advocatenorde.nl/nieuws/negen-onderdelen-van-het-regeerprogramma-in-strijd-met-de-beginselen-van-rechtsstatelijkheid en is als bijlage bijdeze brief gevoegd. De commissie stond onder het voorzitterschap van prof. Elaine Mak(hoogleraar Encyclopedie van de rechtswetenschappen en Rechtstheorie, Universiteit Utrecht)en bestond verder uit de overige commissieleden: Jasper Krommendijk (Hoogleraar Rechtenvan de Mens en directeur van het Onderzoekscentrum Staat en Recht, Radboud Universiteit),Lieneke Slingenberg (Professor of Migrants and the Rule of Law, Vrije Universiteit Amsterdam),Camilo Schutte (advocaat bij Avizor en voorzitter van de NOvA-adviescommissie Rechtsstate-lijkheid) en Channa Samkalden (advocaat bij Prakken d’Oliveira en lid van deNOvA-adviescommissie Rechtsstatelijkheid). kst-29279-921ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 279, nr. 9211 gekwalificeerd als groen voor plannen die de rechtsstaat kunnenverbeteren, geel voor achtentwintig plannen die een risico vormen voorde rechtsstaat en rood voor negen plannen die in strijd zijn met begin-selen van rechtsstatelijkheid.Het kabinet stelt voorop dat het goed is dat maatschappelijke en beroeps-organisaties het kabinet scherp houden, zoals nu bij de uitvoering van hetregeerprogramma. Gevraagde en ongevraagde adviezen zijn van grotewaarde voor de beleidsvorming door het kabinet. Het is dan ook gebrui-kelijk dat bij beleidsvorming en wetgevingsprocessen actief advies wordtgevraagd aan maatschappelijke organisaties, instituties, bedrijven enandere belanghebbenden. Deze adviezen zorgen er onder andere voor dathet kabinet kennis kan verzamelen over het betreffende vraagstuk of hetperspectief vanuit de uitvoeringspraktijk in kaart kan brengen. Daaromheeft het kabinet met veel belangstelling kennisgenomen van het rapporten dankt de Nederlandse orde van advocaten en de commissie Rechtssta-telijke toets regeerprogramma 2024 in het bijzonder.De komende tijd werkt het kabinet aan de uitwerking van de plannen uithet regeerprogramma in afzonderlijke wetsvoorstellen, regels en beleid.Het kabinet neemt de bevindingen uit het rapport mee bij de preciezeuitwerking van die plannen, zoals we die de komende periode in samen-spraak met organisaties, instituties, medeoverheden en burgers gaanvormgeven. Voor een aanzienlijk deel van die plannen is de besluit-vorming in het kabinet nog niet afgerond. Het is daardoor op dit momentniet mogelijk om diepgaand en per maatregel op de bevindingen uit hetrapport te reageren. Juist de precieze uitwerking is van belang om deplannen uiteindelijk te kunnen beoordelen, dat geeft de commissie ookzelf aan.2 Dat gegeven biedt tegelijkertijd juist de gelegenheid om deinhoud van het rapport te betrekken bij de uitvoering van het regeerpro-gramma.Het kabinet benadrukt dat in het regeerprogramma is opgenomen dat bijde uitwerking van dit regeerprogramma in concrete voorstellen tot wet-en regelgeving scherp wordt getoetst op verenigbaarheid met deGrondwet, het Europese en internationale recht en beginselen. Dit rapportlevert daar ook een bijdrage aan door juridische aandachtspunten tebenoemen vanuit het oogpunt van rechtsstatelijkheid. Bij de uitwerkingvan het regeerprogramma spreken wij elkaar daarop aan binnen hetkabinet. En uw Kamer doet dat ook door te vragen om deze reactie op hetrapport van de commissie. De rechtsstaat bewaken en beschermen isimmers een samenspel waar wij allemaal een taak en verantwoorde-lijkheid in hebben.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J.J.M. UitermarkDe Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van WeelDe Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,T.H.D. Struycken2Rechtsstatelijke toets regeerprogramma 2024, Nederlandse orde van advocaten, p. 4.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 279, nr. 9212