Strategie Bestrijding Antisemitisme 2024-2030

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202530 950Racisme en DiscriminatieNr. 429 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID, VANONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP EN VAN BINNEN-LANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES EN DE STAATSSE-CRETARISSEN VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP,VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID, VAN VOLKSGE-ZONDHEID, WELZIJN EN SPORT EN VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 november 2024Antisemitisme bestaat al eeuwenlang in Europa met de Holocaust alsextreem dieptepunt. Dat er mensen zijn in Nederland die te maken hebbenmet haat, intimidatie, uitsluiting en geweld vanwege hun Joods-zijn, isonacceptabel.Het afgelopen jaar, met de terroristische aanval op 7 oktober 2023 vanHamas op Israël en de daaropvolgende gewelddadigheden en het leed inhet Midden-Oosten, is in Nederland antisemitisme helaas weeropgelaaid.1 De geweldsincidenten in Amsterdam tegen de supporters vande Israëlische club Maccabi Tel Aviv in de nacht van 7 op 8 november 2024zijn ontoelaatbaar. Alles wijst erop dat in die nacht mensen om hunnationaliteit en hun Joods-zijn zijn aangevallen, bedreigd, mishandeld enopgejaagd. Deze verschrikkelijke gebeurtenissen hebben een enormeangst, woede en verdriet bij de Joodse gemeenschap veroorzaakt, maartevens heeft het de samenleving als geheel geraakt. Het benadrukt denoodzaak voor deze brief en deze strategie. Dit is het moment omondubbelzinnig te laten zien dat we achter de Joodse gemeenschap staan.Antisemitisme komt voor in verschillende groepen in de samenleving,bijvoorbeeld in extreemlinkse groepen, extreemrechtse groepen en indelen van de moslimgemeenschap.Specifieke groepen staan met hun rug naar de samenleving, delen denormen en waarden van onze samenleving niet en handelen daar ooknaar. Een klein deel daarvan gaat over tot strafbare feiten, waaronder1Discriminatiecijfers in 2023 (Discriminatiecijfers in 2023 | Rapport | Rijksoverheid.nl). kst-30950-429ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4291 geweld. Het is belangrijk dit te benoemen en ons hier duidelijk tegen uit tespreken. Deze vormen van intolerantie kunnen en zullen wij niet mettolerantie bestrijden. Het kabinet heeft zich duidelijk uitgesproken tegende verschrikkelijke gebeurtenissen in Amsterdam. De politie en hetOpenbaar Ministerie geven de hoogst mogelijke prioriteit aan hetopsporen en vervolgen van de daders.Tegelijkertijd moeten we met elkaar in verbinding blijven. In het debat van13 november jl. heeft de Minister-President daarom ook het voornemengeuit om breder in de samenleving, met tal van maatschappelijkeorganisaties, het gesprek aan te gaan over discriminatie, het tegengaanvan polarisatie en hoe we ons verhouden tot de ander. Welke waarden ennormen delen wij? Wat beroert ons in de samenleving? Alleen zo brengenwij de samenleving verder en houden wij iedereen, ongeacht afkomst,geloof of leeftijd, erbij.Daarom is het belangrijk om naar de toekomst te kijken. Het kabinetbenadrukt dat daadkrachtig moet worden opgetreden tegen degenen diezich schuldig maken aan alle vormen van discriminatie en racisme. Ook isexpliciet uitgesproken dat de bestrijding van antisemitisme wordtversterkt. Er is dringend behoefte aan een nieuwe, brede aanpak.De strijd tegen antisemitisme vraagt een integrale aanpak en de strategiebehelst daarom vele beleidsterreinen en is gebaseerd op drie pijlers. Hetis belangrijk dat deze elementen in evenwicht blijven. Met deze strategiewil het kabinet uitstralen dat voor antisemitisme in onze samenlevinggeen plek is. Het betreft een meerjarige aanpak waarbij we als kabinetieder jaar opnieuw zullen kijken naar de effectiviteit van de maatregelenen verdere versterkingen. De strategie is opgesteld samen met deNationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB). Naast de inzet opmaatregelen, is de strategie normstellend. Als kabinet geven we aanwelke normen in Nederland gelden. Nederland is een open en vrijesamenleving, en het kabinet verwacht dat iedereen in Nederland dezenormen onderschrijft. Joden moeten zich vrij en veilig voelen om Joods tezijn. Dat is nu helaas niet het geval. En dat zullen wij nooit accepteren.Onderstaande initiatieven met bredere strekking, dragen (in aanvulling opde strategie) bij aan de bestrijding van antisemitisme. Ook wordthieronder ingegaan op de relevante moties aangenomen bij het debat van13 november jl.Beschermen en bestrijdenTaskforce Bestrijding AntisemitismeHet kabinet zal onder verantwoordelijkheid van de Minister van JenV opkorte termijn de Taskforce Bestrijding Antisemitisme oprichten. DezeTaskforce gaat op hoog niveau het komend jaar aan de slag met het doenvan gerichte voorstellen voor de maatregelen ten behoeve van deveiligheid van Joden, waaronder de veiligheid van Joodse studenten ophogescholen en universiteiten, het weren van antisemitische sprekers ophogescholen en universiteiten en veiligheidsconsequenties van de sit-insop de NS stations. Het kabinet vindt het belangrijk dat de Taskforce uitvertegenwoordigers bestaat van de betrokken ministeries, de NCAB,burgemeesters, de onderwijssector, de sportsector, de cultuursector, deOV-sector en andere maatschappelijke partijen, zodat zij vanuit de eigenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4292 verantwoordelijkheid met de maatregelen aan de slag kunnen.2 Ookvertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap zijn onderdeel van dezeTaskforce. Het secretariaat van de Taskforce zal ingebed worden bij deNCAB. De Taskforce wordt ingesteld voor een periode van een jaar.Strafbaarstelling verheerlijking van terrorismeIn het regeerprogramma heeft het kabinet kenbaar gemaakt het verheer-lijken van terrorisme strafbaar te willen stellen, met een hoog straf-maximum. Gelet op het feit dat in verschillende extremistische enterroristische ideologieën en stromingen antisemitisme een prominenterol speelt, kan de voorgenomen strafbaarstelling van het verheerlijken vanterrorisme in bepaalde gevallen ook bijdragen aan de bestrijding vanantisemitisme. De wetgeving tot strafbaarstelling van verheerlijking vanterrorisme is op dit moment in voorbereiding. Hierbij zal de mogelijkeuitwerking op het tegengaan van antisemitisme nadrukkelijk inogenschouw worden genomen. Beoogd wordt om het wetsvoorstel in hetvoorjaar van 2025 in consultatie te brengen.Joods Politie NetwerkBinnen de politie bestaat er, binnen het Netwerk Divers Vakmanschap, hetJoods Politie Netwerk, dat collega’s adviseert en ondersteunt in zakenwaar Jodendom en antisemitisme een rol spelen. Daarnaast speelt hetnetwerk een verbindende rol tussen de Joodse gemeenschap en depolitie. In de brief van de Minister van JenV van 14 november jl. isaangegeven dat er voor het ECAD-P en voor het Netwerk divers vakman-schap (waaronder het Joods Politie Netwerk) extra middelen terbeschikking komen.Aantal strafzaken antisemitismeHet is bekend dat er veel meer meldingen van antisemitisme wordengedaan dan er strafzaken zijn. In 2023 registreerde de politie 880 keerantisemitisme bij de discriminatie incidenten.3 Het gaat hier zowel ommeldingen als aangiften. Bij het Openbaar Ministerie (OM) stroomden erin het jaar 2023 in totaal 181 feiten binnen waarbij de discriminatiegrond«antisemitisme» werd geregistreerd. Dit betrof 122 specifieke discrimina-tiefeiten (zoals groepsbelediging) en 59 commune delicten met eendiscriminatieaspect (zoals vernieling).4 Het verschil in aantallen geregis-treerde meldingen bij de politie en het aantal ingestroomde feiten bij hetOM komt mede doordat slechts een deel van het gemelde antisemitismein de maatschappij valt onder de reikwijdte van het Wetboek vanStrafrecht. Weliswaar zijn er 181 feiten (dus niet zaken: in een zaak kunnenimmers meerdere feiten voorkomen) bij het OM binnengestroomd waarbijdoor het OM de classificatie «antisemitisme» werd geregistreerd (het kanhierbij gaan om allerlei soorten feiten), maar dat wil niet zeggen dat al diefeiten ook zijn voorgelegd aan de rechter. Het OM heeft ook andereafdoeningsmogelijkheden. Het aantal feiten dat aan de rechter isvoorgelegd is onbekend. Wel is bekend dat in 2023 door de strafrechter ineerste aanleg in 45 zaken – waarin één of meerdere feiten door het OMwaren voorzien van de classificatie «antisemitisme» – één of meerderefeiten bewezen zijn verklaard. Op dit moment spreekt de rechter zich bij2Met de oprichting van de Taskforce wordt uitvoering gegeven aan de motie van lid Stoffer(Kamerstukken II, 2024–2025, 36 651 nr. 17) waarin hij de regering verzoekt samen met deuniversiteiten een stuurgroep te vormen voor de bestrijding van antisemitisme in het hogeronderwijs.3Jaarlijkse discriminatiecijfers 2023.4Strafbare discriminatie in beeld 2023.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4293 commune feiten met een discriminatieaspect niet specifiek uit over devraag of een antisemitisch aspect bewezen kan worden verklaard, omdatdit in beginsel geen onderdeel van de tenlastelegging is. Het initiatief-wetsvoorstel dat bij uw Kamer in behandeling is en een wettelijkestrafverzwaringsgrond introduceert bij een discriminatoir aspect, zorgtervoor dat de rechter zich expliciet moet uitspreken of het discriminatie-aspect bewezenverklaard kan worden en dat dit ook zo geregistreerd kanworden.Initiatiefwetsvoorstel Timmermans (GL/PvdA) en Bikker (CU) strafverzwa-ringsgrond bij discriminatoir, waaronder antisemitisch, aspect (Kamerstuk35 709)Daders van strafbare feiten met een discriminatoir aspect moeten hardworden gestraft. Het kabinet vindt het positief dat de parlementairebehandeling van het initiatiefwetsvoorstel dat een wettelijke strafverzwa-ringsgrond regelt bij een discriminatoir aspect is gestart en ondersteunthet initiatiefwetsvoorstel zeer. Bij de voortzetting van de parlementairebehandeling zal de Minister van JenV het kabinetsstandpunt presenteren.De strafverzwaringsgrond is ook van toepassing op commune delictenmet een antisemitisch karakter. Als het initiatiefwetsvoorstel wordtaangenomen, wordt ook bij antisemitisme de maximaal op te leggenvrijheidsstraf die op het desbetreffende delict is gesteld met een derdeverhoogd.IHRA-definitieOf een uiting of handeling een strafbaar feit is, betreft een juridischebeoordeling waarbij wordt getoetst aan het Wetboek van Strafrecht enrelevante jurisprudentie. Een uiting of handeling wordt daarbij beoordeeldin het geheel van feiten en omstandigheden en in de context waarin dezeis gedaan. Het kabinet ondersteunt de IHRA-definitie als niet juridischbindende werkdefinitie. Bij het beoordelen van wat antisemitisme is, kan –indachtig motie Stoffer5 – onder andere deze definitie6 behulpzaam zijn.Als er sprake is van vormen van discriminatie, waaronder antisemitisme,wordt in beginsel een hogere straf geëist. Zoals hierboven genoemd,steunt het kabinet het wetsvoorstel van de leden Timmermans en Bikkerom de wettelijke strafmaxima te verhogen bij een strafbaar feit met eenantisemitisch of anderszins discriminatoir aspect.Inzet van het snelrechtLik op stuk-beleid kan een effectief middel zijn om snel op te treden tegenantisemitisme. Snelrecht leent zich voor bewijstechnisch eenvoudigezaken, waarbij de verdachte in voorlopige hechtenis kan wordengehouden. Dat geldt bijvoorbeeld voor ernstige geweldsmisdrijven waardirect voldoende bewijs voorhanden is. Dit kan zich onder anderevoordoen bij heterdaadsituaties. Indien snelrecht kan worden toegepastbij misdrijven met een antisemitisch – dus discriminatoir – aspect, wordtdit uiteraard gedaan.5Kamerstukken II, 2024–2025, 36 651 nr. 16.6De werkdefinitie van antisemitisme van de IHRA – IHRA (holocaustremembrance.com):Antisemitisme is een bepaalde perceptie van Joden die tot uiting kan komen als een gevoelvan haat jegens Joden. Retorische en fysieke uitingen van antisemitisme zijn gericht tegenJoodse of niet-Joodse personen en/of hun eigendom en tegen instellingen en religieuzevoorzieningen van de Joodse gemeenschap.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4294 Wetgevingstraject gegevensvergaring politie openbare-orde domeinDe Minister van JenV bereidt een wetsvoorstel voor om de informatiepo-sitie van de politie op het terrein van de openbare orde te moderniseren.Het streven is om in de eerste helft van 2025 het voorstel in consultatie tebrengen. Het wetsvoorstel bevat de bevoegdheid tot stelselmatigeinformatievergaring in publiek toegankelijke online bronnen. Dit voorstelzal met een zorgvuldige onderbouwing van nut en noodzaak en een kadervan checks and balances worden voorbereid. Daarnaast zal wordengewerkt aan de mogelijkheid om de politie ook (meer) toegang totbesloten app- en chatgroepen te geven, indachtig de motie Yes¸ilgöz-Zegerius c.s.7Intrekken NederlanderschapHet kabinet onderzoekt de mogelijkheden tot uitbreiding van het intrekkenvan het Nederlanderschap naar andere ernstige misdrijven waarvoor hetEuropees Verdrag inzake Nationaliteit (EVN) dit toelaat. Daarbij wordt ookgekeken naar ernstige misdrijven met een aspect van discriminatie, zoalsantisemitisme.Onderzoek demonstratierechtHet kabinet wil kijken hoe er een scherper onderscheid gemaakt kanworden tussen vreedzaam demonstreren en ordeverstorende acties. Deconcrete uitwerking van dit deel van het regeerprogramma zal inbelangrijke mate gebaseerd worden op de uitkomsten van eerderaangekondigde onderzoek dat zal wordt uitgevoerd via het Wetenschap-pelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC).Aanleiding hiervoor is het toenemende aantal protestacties waarbijdemonstranten vaak bewust de grenzen van het recht opzoeken ofoverschrijden of waarbij andere grondrechten of de nationale veiligheid inhet gedrang kunnen komen. De verwachting is dat het onderzoek in dezomer van 2025 gereed zal zijn.Verbod op gezichtsbedekkende kleding (en demonstraties)Op basis van de Wet openbare manifestaties is het nu al mogelijk voor deburgemeester om bij een demonstratie een verbod op gezichtsbedek-kende kleding op te leggen wanneer dat noodzakelijk is om bijvoorbeeldde dreiging van wanordelijkheden te voorkomen. Dit doen burgemeestersook als ze daar aanleiding toe zien. Daarbij is het zoeken naar een balanstussen de wens om overtreders effectief aan te kunnen spreken entegelijkertijd de bescherming te blijven bieden aan hen die ondermogelijke vrees voor persoonlijke represailles bij voorkeur onherkenbaargebruik willen kunnen maken van hun grondwettelijke demonstratierecht.Denk bijvoorbeeld aan mensen die in Nederland worden gevolgd door hetoverheidsapparaat van het land van oorsprong. De Ministers van BZK enJenV zullen op een landelijk verbod ingaan in de brief met voorbeeldenvan waar het demonstratierecht wordt uitgedaagd, zoals toegezegd aanuw Kamer tijdens het debat van 13 november jl.Verbieden Samidoun, soortgelijke organisaties en instellingen dieoproepen tot vernietiging van het Joodse volk en IsraëlHet kabinet hecht eraan te benadrukken dat er in onze open samenlevinggeen ruimte en tolerantie is voor organisaties die tot doel hebben omonze democratische rechtsstaat te ondermijnen, bijvoorbeeld door het7Kamerstukken II, 2024–2025, 36 651, nr. 22.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4295 zaaien van haat of aanzetten tot geweld. In Nederland kan het OpenbaarMinisterie op grond van artikel 2:20 Burgerlijk Wetboek de rechtbankverzoeken over te gaan tot verbodenverklaring. Hierbij moet het gaan omeen rechtspersoon waarvan het doel of de werkzaamheid in strijd is metde openbare orde. Dat kan dus ook gelden voor instellingen die oproepentot geweld of vernietiging van het Joodse volk en Israël.De mogelijkheden tot het verbieden van organisaties is per landverschillend; ten aanzien van Samidoun geldt dat andere landen bandenmet terroristische organisaties hebben vastgesteld. In Duitsland is dezeorganisatie verboden. De Minister van JenV heeft uw Kamer toegezegd ingesprek te gaan met Duitsland om te leren hoe zij omgaat met Samidounen soortgelijke organisaties en hoe mogelijk in internationaal verbandverder kan worden samengewerkt. We kijken naar de rol die de EU hierinkan spelen. Binnen de EU worden in Q4 2024 best practices en informatieopgehaald om dergelijke organisaties tegen te gaan. Aan de hand daarvanwordt onderzocht of aanvullende wetgeving nodig is om de genoemdeorganisaties binnen onze grondwettelijke kaders te verbieden.8Daarnaast heeft de Minister van JenV uw Kamer toegezegd, conform demotie Van Dijk en Eerdmans,9 motie Stoffer,10 motie Van der Plas c.s.11 enmotie Yes¸ilgöz-Zegerius12 c.s., zo spoedig mogelijk in gesprek te gaan methet Openbaar Ministerie en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten om tebezien of organisaties als Samidoun kunnen worden verboden. Tevens zalde Minister van Justitie en Veiligheid – in lijn met motie Van der Plasc.s.13– met het Openbaar Ministerie in gesprek gaan over de mogelijk-heden van ontbinding van rechtspersonen die de vernietiging van hetJoodse volk en Israël prediken.Intrekken subsidies aan organisaties met antisemitisch karakterHet is onwenselijk als subsidies of ander overheidsmiddelen terechtkomen bij organisaties die in strijd handelen met de wet of algemeenmaatschappelijk aanvaarde waarden, bijvoorbeeld door discriminerend(waaronder antisemitisch) handelen. Bij overheidsopdrachten – dus nietzijnde subsidies – kan een anti-discriminatiebepaling opgenomen wordenals dit, gelet op de Aanbestedingswet 2012 en Gids Proportionaliteit, inhet licht van de aard van de overeenkomst proportioneel is. Zoalstoegezegd bij het debat van 13 november jl., zal de Minister van BZK zichmaximaal inzetten dat deze mogelijkheid wordt benut. Tevens zal deMinister een aanvullend kader formuleren, waarover de Kamer in heteerste kwartaal van 2025 wordt geïnformeerd.Daarnaast zal worden verkend in hoeverre het mogelijk is om bij nieuw teverstrekken subsidies die vanuit de rijksoverheid worden verstrekt,getoetst kan worden of de ontvanger een organisatie is waarvan rechtensis vastgesteld dat deze is betrokken bij strafbare feiten met een antisemi-tisch of anderszins discriminatoir karakter. Uw Kamer zal voor de zomervan 2025 hierover worden geïnformeerd.8Regeerprogramma, p. 97.9Kamerstukken II, 2023–24, 29 279, nr. 882.10Kamerstukken II, 2024–25, 36 651, nr. 17.11Kamerstukken II, 2024–25, 36 651, nr. 11.12Kamerstukken II, 2024–25, 36 651, nr. 23.13Kamerstukken II, 2024–25, 36 651, nr. 12.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4296 Aanscherpen beoordelingskader voor VOG’s taxichauffeursDe Staatssecretaris Rechtsbescherming gaat – in lijn met motie van het lidVan Vroonhoven14 – onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om hetbeoordelingskader voor VOG’s van taxichauffeurs aan te scherpen. Ditneemt hij mee in de uitwerking van een risicomethodiek om een uniformen op risiconiveau toegespitste screening te realiseren, zodat bij gelijkerisico’s gelijk wordt gescreend. De Staatssecretaris Rechtsbescherminginformeert de Kamer hierover in 2025.Internationale inzet op tegengaan antisemitismeNaast de nationale inspanningen zet Nederland zich al geruime tijdinternationaal in om antisemitisme te bestrijden en Joods leven tebevorderen. Nederland benadrukt deze inzet in diverse internationale fora,waaronder de Verenigde Naties, de Europese Unie, de Organisatie voorVeiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en de InternationalHolocaust Remembrance Alliance (IHRA). In het licht van het recentegeweld dat plaatsvond in Amsterdam, heeft Nederland tijdens de RaadBuitenlandse Zaken van 18 november jl. het belang van antisemitismebe-strijding opgebracht en de EU-buitenlandministers opgeroepen om hunnetwerken in te zetten voor een gezamenlijke inspanning op dit gebied.Ook was er een apart beraad waaraan naast Nederland, Frankrijk,Duitsland, Portugal, Polen en Zweden deelnamen, evenals de CoördinatorAntisemitismebestrijding en bevorderen Joods Leven van de EuropeseCommissie, mw. Von Schnurbein. Binnen de EU heeft Nederland zichvoorts actief ingezet voor de aanname van de Raadsverklaring vanEU-lidstaten over het bevorderen van Joods leven en het bestrijden vanantisemitisme en draagt Nederland bij aan het opvolgen van het recenteEU-statusrapport, waarin de effectiviteit van nationale strategieën tegenantisemitisme in lidstaten wordt beoordeeld. Zo neemt de NCAB deel aande EU-werkgroep antisemitismebestrijding. Daarnaast heeft Nederland op17 juli 2024 samen met 33 andere landen de Global Guidelines forCountering Antisemitism onderschreven. Deze juridisch niet-bindenderichtlijnen helpen landen om hun aanpak van antisemitisme verder teverbeteren. Ook organiseerde de NCAB in juni 2024 de eerste Europeseconferentie over de strafrechtelijke aanpak van antisemitisme in DenHaag, waar openbaar aanklagers uit vijftien Europese landen ervaringenen oplossingen uitwisselden. De NCAB organiseert in 2025 de volgendeeditie van deze bijeenkomst.Onderwijs en preventieInterreligieuze dialoogHet kabinet wil onze open en vrije samenleving beschermen en opkomenvoor onze waarden en normen. We leven in een rechtsstaat waar iedereengeloofsvrijheid heeft en waar iedereen zich vrij zou moeten voelen omzonder angst wel of niet te geloven. Iedereen mag zichtbaar zichzelf zijn.Helaas moeten we vaststellen dat in Nederland diverse groepen dewaarden en normen van onze open en vrije samenleving niet respecteren,en zelfs openlijk bestrijden. Het is een opgave van ons allemaal om dezenormen en waarden door te geven in de opvoeding, in het onderwijs enhet jongerenwerk.We moeten met elkaar het gesprek aan gaan over hoe wij ons tot elkaarverhouden. Het is niet altijd vanzelfsprekend dat mensen van verschil-lende geloofsgemeenschappen elkaar opzoeken en vertellen wat hen in de14Kamerstukken II, 2024–2025, 36 651, nr. 29.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4297 maatschappij beroert. Na de moord op Pim Fortuyn in 2002 zijn er, alsvoorbeeld, in Rotterdam intensieve gesprekken gevoerd tussen verschil-lende geloofsgemeenschappen. Zulke initiatieven stimuleren wij alskabinet extra. Daarnaast is van het van belang dat we elkaar leren kennen.In Nederland hebben veel jongeren nog niet eerder kennisgemaakt meteen andere cultuur. Dit geldt ook voor het Joods leven. In verschillendeJoodse gebruiken, kunnen andere culturen en religies herkenning vinden.De onderlinge herkenning van deze elementen, kan bijdragen aanonderling begrip en acceptatie. En daarmee kunnen vooroordelen enstereotyperingen worden voorkomen. Om de kennismaking met Joodsleven verder te professionaliseren worden er jaarlijks middelenbeschikbaar gesteld voor projecten zoals «Leer je buren kennen». DeNCAB wordt betrokken bij de besteding van deze middelen.Naast aandacht voor bescherming en bestrijding en onderwijs enpreventie is het ook belangrijk het Joodse leven te vieren en Joodserfgoed te beschermen. In de strategie wordt op deze onderwerpeningegaan.Maatschappelijke samenhangIn een open en vrije samenleving moet iedereen zonder angst naast elkaarkunnen leven. Daarbij is het van belang dat iedereen in Nederland kennisheeft van de normen en waarden. Dit geldt ook voor nieuwkomers. Via hetinburgeringstraject doen inburgeraars kennis op over onze Nederlandsenormen en waarden.Momenteel werkt de Staatssecretaris Participatie en Integratie aan eenActieagenda Integratie. Naar verwachting worden de contouren van deActieagenda voor het kerstreces met uw Kamer gedeeld. In deze Actie-agenda wordt extra ingezet op taal en werk voor nieuwkomers, zodat zijsneller integreren in Nederland. Ook zal de Actieagenda focussen op hetversterken van onze open en vrije samenleving en het bevorderen van demaatschappelijke samenhang en gelijke kansen in Nederland. Dit raaktonze gehele samenleving. Voor de uitvoering van de ActieagendaIntegratie is samenwerking met maatschappelijke partners belangrijk. Ookwordt de motie van de leden Yes¸ilgöz-Zegerius en Bontenbal15, de motievan lid Dijk16 en de motie van lid Van Vroonhoven c.s.17 hierin betrokken.Nationaal Plan Versterking Holocausteducatie en inzet HerinneringscentraDe Ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Sociale Zaken enWerkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport hebben samenmet de NCAB op 24 juni 2024 het «Nationaal Plan Versterking Holocaust-educatie» aan de Tweede Kamer gestuurd. Het plan levert een bijdrageaan het vergroten van de kennis over de Holocaust, het bewustmaken vande gevolgen van vooroordelen en antisemitisme en het verminderen vanonwetendheid. Het bevat meerdere concrete acties, waaronder eendocentenpeiling en een vierjarige subsidieregeling Holocausteducatie envergeten verhalen WOII. Ook bekijken we – in het licht van de motiesBikker18 en Timmermans19 – hoe de herinneringscentra toekomstbe-stendig kunnen worden gefinancierd, hoe we kunnen waarborgen dat alleleerlingen een bezoek kunnen brengen aan zo’n herinneringscentrum enhoe een bezoek aan herinneringscentra in het kader van Holocaustedu-15Kamerstukken II, 2024–2025, 36 651, nr. 21.16Kamerstukken II, 2024–2025, 36 651, nr. 26.17Kamerstukken II, 2024–2025, 36 651, nr. 29.18Kamerstukken II, 2024–2025, 36 651, nr. 14.19Kamerstukken II, 2024–2025, 36 651, nr. 18.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4298 catie onderdeel kan worden van inburgering.20 Voor de uitvoering vandeze laatste twee moties zijn inmiddels twee onderzoeken gestart. Deuitkomst van beide onderzoeken is naar verwachting in het voorjaar van2025. Uw Kamer wordt hierover geïnformeerd.Geen ruimte voor antisemitisme in het onderwijsHet recht op demonstreren is een groot goed en een ieder moet zichkunnen uitspreken, maar uiteraard is elke vorm van racisme, discriminatieof antisemitisme daarbij uit den boze. De demonstraties die plaatsvondenbij verschillende instellingen door het hele land om aandacht te vragenvoor de situatie in het Midden-Oosten en het leed in Gaza, hebben helaasvoor sommige Joodse studenten gezorgd dat zij zich vanwege hunJoods-zijn niet prettig of soms zelfs onveilig voelen op de instelling. DeMinister van OCW heeft persoonlijk gesproken met studenten die ditmeemaken en wijst bestuurders op het belang van het doen van aangifteop het moment dat iemand zich schuldig maakt aan antisemitisme en hettreffen van maatregelen binnen de instelling als iemand zich in strijd metde huisregels gedraagt. In de strategie wordt in den brede aandachtbesteed aan de veiligheid van Joodse studenten, ook op de onderwijs-instelling.De bestrijding van antisemitisme is helaas een zaak van lange adem. Deaanpak van antisemitisme verdient daarom onverminderd en structureelaandacht. Het kabinet waardeert de inzet van hen allen die een bijdrageleveren aan deze missie, in het onderwijs, in het veiligheidsdomein, in deculturele sector, vanuit maatschappelijke organisaties en alle anderen.De bredere aanpak, waarin het kabinet de ambities voor de langeretermijn uiteenzet, is neergelegd in de Strategie Bestrijding Antisemitisme2024–2030, die wij met deze brief aan uw Kamer doen toekomen.De Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van WeelDe Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,E.E.W. BruinsDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J.J.M. UitermarkDe Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M.L.J. PaulDe Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. NobelDe Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,V.P.G. KarremansDe Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,I. Coenradie20Kamerstukken II, 2023–2024, 30 950, nr. 399.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4299