Zonnepark nabij Polderbaan

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 665Evaluatie SchipholbeleidNr. 575 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 augustus 2025Sinds het najaar van 2024 zijn meerdere meldingen van luchtvaartmaat-schappijen geregistreerd door het Analysebureau Luchtvaartongevallen(ABL) van de Inspectie voor Leefomgeving en Transport-Luchtvaart-autoriteit (verder: ILT) over hinderlijke lichtschittering door zonnepanelenrondom luchthaven Schiphol. De schittering komt van het zonnepark vande Groene Energie Corridor B.V. (DGEC) dat is opgesteld onder deaanvliegroute van de Zwanenburg- en Polderbaan. De ILT stelde op basisvan meldingen bij het Analysebureau Luchtvaartongevallen (ABL) vast datdit een vliegveiligheidsrisico bij de nadering van de banen oplevert. De ILTheeft vanuit haar toezichthoudende rol daarom een zogenaamd «safetyconcern» uitgegeven op grond waarvan Schiphol mitigerende maatre-gelen moet treffen. De situatie is ook beoordeeld door de ketenpartijen inhet Integral Safety Management System (ISMS) van Schiphol (waarin allepartijen in de luchtvaarsector vertegenwoordigd zijn). De situatie isgekwalificeerd als een onacceptabel risico voor de vliegveiligheid.Schiphol heeft hierop ingegrepen in de operatie door de (geluidsprefe-rente) Polderbaan van 10:00 uur tot 12:00 uur te sluiten in de periode van4 maart 2025 tot en met 31 maart 2025 bij zonnige weersomstandigheden.De verwachting is dat bij gelijkblijvende omstandigheden de schitteringweer zal optreden vanaf 28 augustus en jaarlijks zal terugkeren bij hetuitblijven van maatregelen. Daarom is sinds het voorjaar van 2025intensief overleg geweest tussen gemeente Haarlemmermeer, Schiphol,DGEC en IenW om de ontstane situatie op te lossen. Inmiddels heeft devoorzieningenrechter op 16 juli in een vonnis in een geschil tussenSchiphol en DGEC bevolen dat DGEC uiterlijk 15 oktober 2025 ongeveereen derde van de panelen (velden A en B) van het zonnepark moetweghalen. Daar wordt door DGEC uitvoering aan gegeven en naarverwachting zullen eind september 2025 al die zonnepanelen wegge-nomen zijn. De problematiek is daarmee echter niet verholpen; ook develden C en D leveren gevaarzettende schittering op. kst-29665-575ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5751 Inmiddels bestaat er zicht op een oplossing voor de problematiek van deoverige panelen. Zojuist heeft het college van burgemeester enwethouders van de gemeente Haarlemmermeer het voorgenomen besluitaan de gemeenteraad aangeboden om partij te worden bij een vaststel-lingsovereenkomst (VSO) waarin een algehele oplossing voor deschitteringsproblematiek wordt uitgewerkt. Schiphol en DGEC zullen deVSO alvast ondertekenen en, na een periode van zienswijzen voor degemeenteraad, zal de gemeente Haarlemmermeer naar verwachting eindaugustus/begin september de VSO definitief bekrachtigen. In de VSO zijnafspraken uitgewerkt om alle zonnepanelen die niet onder het vonnis vande Rechtbank Noord-Holland vallen alsnog te demonteren. Vervolgensworden alle gedemonteerde zonnepanelen (dus ook die onder het vonnisvallen) voorzien van een folie die de reflectie reduceert en teruggeplaatst.De verwachting is dat dit in september 2026 volledig gerealiseerd zal zijnen het zonnepark weer operationeel kan zijn zonder de vliegveiligheid ingevaar te brengen. Aan de in de VSO uitgewerkte oplossing wordtfinancieel bijgedragen door DGEC en door de gemeente Haarlemmermeeren Schiphol. Dit betreft een complexe en bijzondere casus. Een casuswaarbij de effecten een breder maatschappelijk belang raken. Het gaat omvliegveiligheid, de internationale verbondenheid en een goede operatievan de nationale luchthaven. Daaraan gekoppeld is het belang van deleefomgeving en het voorkomen van geluidsbelasting van preferente naarnon-preferente banen. Dit zijn publieke belangen die het ministerie borgt.De financiële impact van deze casus is nu al groot. Indien de betrokkenpartijen hier onderling niet op korte termijn uitkomen zal de financiëleschade groter worden. Om deze redenen is de Staat voornemens om ineen bijdrage aan de oplossing van deze problematiek te voorzien. Dezebijdrage zal via een decentralisatieuitkering (DU) van € 6,84 miljoen aande gemeente Haarlemmermeer worden verstrekt onder de voorwaardedat de VSO door Schiphol, DGEC en de gemeente wordt ondertekend. Debijdrage vanuit de Staat zal worden gedaan vanuit beschikbare middelenop de IenW-begroting. Deze wordt opgenomen in de begroting 2026 dieop Prinsjesdag aan de Kamer wordt aangeboden. De voorwaardenwaaronder de DU beschikbaar wordt gesteld worden in samenwerkingmet de gemeente Haarlemmermeer nog verder uitgewerkt.De Kamer is eerder over de lichtschittering geïnformeerd in een brief van4 maart 20251. Tijdens het commissiedebat van 9 april 2025 (Kamerstuk29 665, nr. 561) en het tweeminutendebat van 24 april 2025 is toegezegdaan het Lid Boutkan om voor de zomer de Kamer te informeren over destand van zaken, inclusief een tijdlijn. U bent op 27 juni 2025 geïnformeerddat de gesprekken meer tijd in beslag namen2. Met deze brief doe ik dezetoezegging gestand en informeer ik u over de laatste stand van zaken.Tijdlijn•Op 15 januari 2021 heeft DGEC een omgevingsvergunning ingevolgede Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) aangevraagdvoor het realiseren van een zonnepark in het agrarisch gebied tussende A9 en Zwanenburg. Het gaat om ongeveer 228.000 panelen,verdeeld over vier velden (A, B, C, D).•In het kader van de aanvraag voor een omgevingsvergunning is in2020 en 2021 aan de ILT om advies gevraagd over de vliegveiligheids-aspecten. Bij afwezigheid van specifieke regelgeving en omdat er geenstrijdigheid is met beperkingen uit het Luchthavenindelingbesluit1Kamerstukken 29 665-5342Kamerstukken 29 665-568Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5752 Schiphol, heeft de ILT toen aangegeven het adviesverzoek niet inbehandeling wordt genomen vanwege het ontbreken van een wettelijkkader.•Op 4 oktober 2021 heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebiednamens het college van burgemeester en wethouders van Haarlem-mermeer (hierna: het bevoegd gezag), mede op basis van zienswijzenvan partijen uit de luchtvaartsector, de aangevraagde omgevingsver-gunning verleend. Aan de vergunning zijn voorschriften verbonden.Eén van die voorschriften was de toepassing van deeply textured glass(DTG) panelen om schittering te voorkomen met het oog op hettegengaan van overlast voor het vliegverkeer.•Op 29 december 2023 heeft DGEC aan vergunningverlener gevraagdom wijziging van het voorschrift om DTG-panelen toe te passen.•Op 16 en 29 januari 2024 heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaal-gebied de ILT verzocht een beoordeling te doen van de ingediendewijzigingsaanvraag. De ILT heeft, in lijn met de eerdere communicatie,de verzoeken niet in behandeling genomen.•Op 16 februari 2024 heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebiednamens het bevoegd gezag geoordeeld dat voor het gebruik van eenander type paneel geen omgevingsvergunning is vereist. Bij dezeaanpassing via een zogenaamde positieve weigering heeft geennieuwe consultatie plaatsgevonden bij partijen in de luchtvaartsector.•Vanaf eind oktober 2024 zijn meldingen van hinder door schitteringdoor zonnepanelen van piloten geregistreerd door het ABL. In totaalbetrof het tot 5 maart 2025 ongeveer 25 geregistreerde meldingen.Andere meldingen (van met name buitenlandse luchtvaartmaatschap-pijen) zijn opgetekend door de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL)maar niet formeel gemeld aan het ABL.•Op 20 februari 2025 heeft de ILT aan Schiphol gevraagd de situatie teanalyseren en te reageren op het vliegveiligheidsrisico door het treffenvan mitigerende maatregelen («safety concern»).•Vanaf 4 maart 2025 heeft Schiphol tijdelijk de Polderbaan geslotentussen 10:00–12:00 uur bij zonnige weersomstandigheden(11:00–13:00 uur na het ingaan van de zomertijd). Deze maatregel isdoor Schiphol op 24 maart 2025 verlengd tot 6 april 2025.•Op 26 maart 2025 en 25 juni 2025 heeft de gemeente Haarlemmermeeraan IenW aandacht gevraagd voor de situatie rond DGEC en verzochtom nationale regelgeving om de schittering door zonnepanelen tekunnen toetsen.•Op 31 maart 2025 is de maatregel door Schiphol ingetrokken naobservatievluchten door het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartcentrum(NLR).•Op 9 mei zijn de risico’s als gevolg van de reflectie van het zonneparkzoals vastgesteld in de ISMS Joint Risk Analysis «Solar Park»beoordeeld als onacceptabel. Op 30 juni heeft de ILT de conclusies uitdeze analyse en de besluitvorming hierover onderschreven in een briefgericht aan het ISMS.•Op 15 juli 2025 heeft de ILT een handhavingsverzoek verzonden aanhet college van burgemeester en wethouders van Haarlemmermeervanwege veronderstelde overtreding van de zorgplichtbepaling uit hetBesluit bouwwerken leefomgeving. Het college is bevoegd gezag voortoezicht en handhaving op de Omgevingswet voor zover het gaat omde bouw en aanwezigheid van het zonnepark. Op 25 juli 2025 heeft ookSchiphol een handhavingsverzoek ingediend bij de gemeenteHaarlemmermeer.•Op 16 juli heeft de rechtbank Noord-Holland in kort geding (aange-spannen door Schiphol en KLM) DGEC veroordeeld tot het ontmante-len van de velden A en B van het zonnepark: ca. 78.000 zonnepanelen.Het weghalen van de overige zonnepanelen, ca. 150.000 in de velden CTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5753 en D vond de voorzieningenrechter disproportioneel op basis van detoen beschikbare informatie.•Het zonnepark is op dit moment nog niet formeel opgeleverd. Erworden testen uitgevoerd. Sinds april 2025 wordt er wel stroomgeproduceerd ten behoeve van deze testen.ProbleemstellingHet vonnis van de rechtbank Noord-Holland verplicht DGEC om dezonnepanelen in de velden A en B weg te halen. Schiphol heeft naaraanleiding hiervan een analyse uitgevoerd op de schittering die wordtveroorzaakt door de resterende panelen die volgens het vonnis mogenblijven staan. Uit die analyse blijkt dat het veiligheidsrisico met hetweghalen van de velden A en B onvoldoende wordt weggenomen. Dit isgebaseerd op een rapportage van het NLR3. Deze rapportage vindt u alsbijlage bij deze brief. Deze analyse is met de ILT gedeeld.Wanneer de panelen niet zouden worden weggehaald, zou vanwege devliegveiligheidsrisico’s zoals gebleken uit de ISMS Joint Risk Analysis enhet «safety concern» van de ILT het baangebruik op Schiphol beperktmoeten worden. De gevolgen daarvan zijn door de partijen in deluchtvaartsector (Schiphol, LVNL, luchtvaartmaatschappijen) in kaartgebracht:•Tot 10.800 landingen (4,6% van het totaal aantal landingen) moetenworden omgeleid;•Extra hinder voor omwonenden in Amsterdam, Amstelveen enBuitenveldert door gebruik van de Oostbaan, Buitenveldertbaan enZwanenburgbaan.•Schiphol kan niet voldoen aan het milieukader dat stelt dat 95% van detijd geluidpreferente banen moeten worden ingezet. Dit kan tot extrabelasting van omwonenden leiden en hogere nadeelcompensatie aanomwonenden nodig maken;•Vertraging en annulering van vluchten tot ongeveer een verdubbelingvan het aantal geannuleerde vluchten in de periode september–april;•Door omleidingen kan verstoring van de afwikkeling van landend envertrekkend luchtverkeer optreden, met extra veiligheidsrisico’s;•Door vertraging en annuleringen kunnen de kosten van luchtvaart-maatschappijen oplopen van € 130 miljoen tot € 414 miljoen voor deperiode september–april.Oplossing in zichtVanwege deze verstrekkende gevolgen is Schiphol opnieuw met DGEC ingesprek gegaan. Inzet daarbij is om te komen tot een algehele oplossingop een korte termijn. Alleen bij een algehele oplossing kan DGEC bancairewaarborgen krijgen voor voortzetting van de exploitatie en tot aanpassingvan de overige velden van het zonnepark. Snelheid is van belang omdatvanaf 28 augustus naar verwachting de schittering weer terugkomt eningrijpen in de operatie op Schiphol noodzakelijk wordt.In de VSO wordt vastgelegd dat alle zonnepanelen worden gedemonteerden worden voorzien van een folie die niet de gevaarzettende schitteringzal opleveren. Naar verwachting zullen in november 2025 alle zonnepa-nelen weggenomen zijn. Op dat moment zal ook het vliegveiligheidsrisicozijn weggenomen. Het lukt echter niet om de demontage af te rondenvoordat een deel van de panelen toch tijdelijk voor schittering zal zorgen.43NLR (2025), Verkenning van een nieuw criterium voor toelaatbare glare-intensiteit vanzonnepanelen rond Schiphol4Dit geldt voor de zonnepanelen met oriëntatie 042 in de velden C en D.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5754 Totdat alle zonnepanelen zijn verwijderd zal Schiphol een mitigerendemaatregel treffen. Dat betekent dat vanaf 28 augustus tot 29 september2025 (of zoveel korter als mogelijk) de Zwanenburgbaan bij zonnigeweersomstandigheden niet beschikbaar wordt gesteld voor naderendverkeer variërend van 10 tot 60 minuten in de middag5. Naderendvliegverkeer zal worden omgeleid naar andere banen6 en mogelijk zullenvluchten (door een afname van de verwerkingscapaciteit) wordenvertraagd of geannuleerd. Schiphol zal dit in meer detail uitwerken en aande stakeholders communiceren.Na genoemde verwijdering van panelen en het aanbrengen van de foliezullen de zonnepanelen worden teruggeplaatst. Naar verwachting zullenalle zonnepanelen in september 2026 weer operationeel zijn.Als de gemeente Haarlemmermeer gemotiveerd verzoekt om hethandhavingsverzoek in te trekken op basis van het definitieve VSO,waarmee duidelijk wordt dat het risico voor de vliegveiligheid is wegge-nomen, dan zal de ILT haar handhavingsverzoek intrekken.De aan te brengen folie is vooralsnog getest op laboratoriumschaal en inkleinere praktijksituaties. Uit deze tests blijkt dat de folie de reflectievoldoende reduceert, waardoor het veilig is voor het vliegverkeer.Alternatieve technieken zijn nog onvoldoende getest om een betrouwbaarbeeld te hebben. De beoogde folie is daarom op dit moment de besteoptie. Het is nog onzeker hoe de gekozen folie zich gedraagt bij groot-schalig, langdurig gebruik. Het is daarnaast mogelijk dat andere –gelijkwaardige maar goedkopere – oplossingen beschikbaar komen.Daarom zullen de betrokken partijen in een latere overeenkomst afsprakenmaken over monitoring van de situatie en de verdere vorm van samen-werking tussen Schiphol, DGEC, de gemeente Haarlemmermeer en IenW(«samenlevingscontract»). Daarin zullen ook afspraken worden gemaaktover de besteding van middelen die vrijvallen door bijvoorbeeld deimplementatie van goedkopere alternatieven. Naast de inhoudelijkebetrokkenheid zal IenW hierbij een ondersteunende rol spelen.Andere zonneparken bij SchipholHet NLR heeft onderzoek gedaan naar een mogelijke norm (grenswaarde)voor schittering, die toegepast kan worden bij het beoordelen van deschittering, het zogenoemde prudentiecriterium. De doorrekening daarvanis op verzoek van IenW door To70 van een second opinion voorzien7. Ikbied u hierbij ook de rapportage van To70 aan. Ook is onderzocht hoe ditprudentiecriterium zich verhoudt tot de oorspronkelijk voorgeschrevenzonnepanelen (DTG) voor DGEC en de daadwerkelijk toegepaste zonnepa-nelen (na de wijziging).Het prudentiecriterium is ontwikkeld voor de situatie bij DGEC en heeftmet de rapportage van het NLR een gefundeerde onderbouwinggekregen. Niettemin is dit criterium (nog) niet opgenomen in regelgeving,waardoor het geen doorwerking heeft in de besluitvorming over (nieuwe)zonneparken. Het NLR geeft aan dat er nader onderzoek nodig is voordathet prudentiecriterium meer generiek toegepast kan worden. Datonderzoek zal door IenW in gang worden gezet.5Omdat het demonteren van de panelen fasegewijs gebeurt valt niet uit te sluiten dat na29 september op sommige momenten nog beperkte maatregelen noodzakelijk zijn. Schiphol enDGEC spannen zich maximaal in om dit tot een minimum te beperken.6De ILT houdt in rekening met een maximum van 38 landingen per uur voor de Zwanen-burgbaan.7To70 (2025), Second opinion over de glareanalyse voor het zonnepark aan de A9.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5755 Naast DGEC (met 85ha het grootste zonnepark nabij Schiphol) zijn nogandere zonneparken voorzien in de energieopgave van de gemeenteHaarlemmermeer. Een aantal daarvan is reeds vergund (Vattenfall – 48ha,TPSolar/Hoofddorp – 14ha, TPSolar/Lijnden – 16ha) en een aantal inprocedure (Trioinvest – 20ha, Lightsource BP – 50ha, Ventolines – 15ha, IXZon – 22ha).De gemeente Haarlemmermeer heeft aan de initiatiefnemers van deoverige zonneparken verzocht om – wanneer zij al vergund zijn – opnieuwna te gaan in hoeverre er sprake is van gevaarzetting voor de vliegbewe-gingen op Schiphol en met ISMS in gesprek te gaan. Daarbij is gewezenop de mogelijkheden die het prudentiecriterium biedt.Hoewel het prudentiecriterium niet is vastgelegd in regelgeving, biedt hetprudentiecriterium ook voor ISMS houvast en duidelijkheid in degesprekken die worden gevoerd met de exploitanten van de andere reedsvergunde zonneparken rond het luchthaventerrein.Zonneparken bij andere luchthavensEr is reeds een aantal zonneparken gerealiseerd rond andere luchthavensin Nederland (Schiebroek bij Rotterdam The Hague Airport (RTHA) enGroenleven bij Groningen Airport Eelde (GAE). Zonnepark «DeGroeneboog» bij RTHA is in uitvoering en zonnepark Schietecoven bijMaastricht Aachen Airport (MAA) is in het proces van vergunningver-lening. Van de reeds gerealiseerde zonneparken zijn geen recentemeldingen over hinderlijke of gevaarzettende schittering geregistreerddoor het ABL.Voor nieuw te realiseren zonneparken in de buurt van een luchthavenheeft de ILT een informatieblad opgesteld8. Dit informatieblad is eenhandreiking voor belanghebbende partijen met daarin verschillendeaandachtsgebieden (zoals schittering, tilt en oriëntatie van zonnepanelen,maar ook turbulentie en bouwhoogte). Het informatieblad kanbehulpzaam zijn voor de exploitanten bij het voorbereiden van hunaanvraag en voor bevoegde gezagen bij het verlenen van een omgevings-vergunning voor de aanleg van een zonnepark in de nabijheid van eenluchthaven. Voor geplande projecten in de nabijheid van luchthavenswordt het dringend aanbevolen om in een vroegtijdig stadium contact opte nemen met de exploitant van de luchthaven en de luchtverkeerslei-dingsorganisatie om te zorgen dat de luchtvaartveiligheid gewaarborgdblijft. Het informatieblad is gepubliceerd en actief onder de aandachtgebracht van bevoegde gezagen, omgevingsdiensten en de RegionaleEnergie Strategie (RES)-regio’s (in samenwerking met het Ministerie vanKGG), zodat zij daar in het vergunningverleningsproces rekening meekunnen houden.InternationaalDe luchtvaart is internationaal gereguleerd. Er ontbreken echterstandaarden voor de schittering door zonnepanelen. De Europesewetgever, die gaat over de veiligheidsregelgeving in de luchtvaart, heeftgeen specifieke norm of regelgeving vastgesteld voor het plaatsen vanzonnepanelen in de buurt van luchthavens. Wel heeft het EuropeesVliegveiligheidsagentschap EASA verplicht via Verordening 139/2014 dater bij activiteiten in de omgeving van luchthavens, waaronder de bouwvan zonneparken, bij belanghebbenden een consultatie moet plaats-vinden. In Nederland is deze verplichting tot consultatie voor omgevings-8Veiligheidsrisico’s voor het plaatsen van zonnepanelen op en in de nabijheid van luchthavens |Informatieblad | Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5756 vergunningen neergelegd in de Omgevingswet en de Algemene wetbestuursrecht.De Europese wetgever start begin 2026 met de ontwikkeling van regel-geving voor de veiligheid van de omgeving van luchthavens. Hetonderwerp verblinding door zonnepanelen wordt – op verzoek vanNederland – hierin meegenomen. Dit zal echter naar verwachting nietvoor 2029 van kracht worden. Het staat bovendien nog niet vast of hetEuropees initiatief ook daadwerkelijk zal leiden tot (nieuwe) regelgeving.Een alternatief zou kunnen zijn een vorm van richtsnoeren. Ik volg dezeontwikkeling nauwgezet. Nederland zal onder meer het prudentiecriteriumen de ervaringen die zijn opgedaan inbrengen.Het Ministerie van IenW is voorstander van een Europees gereguleerdegrenswaarde voor schittering bij luchthavens. Als er echter op nationaalniveau vooruitlopend op Europese regelgeving zo’n grenswaarde wordtgesteld, kan dit mogelijk afwijken van een eventuele toekomstigeinternationale grenswaarde. Het verdient daarom aanbeveling om eennationale grenswaarde zoveel mogelijk in lijn met de in ontwikkelingzijnde Europese regelgeving vast te stellen. Deze grenswaarde zal nietvoor bestaande of reeds vergunde initiatieven toegepast kunnen worden.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5757