Indicatie kosten van de compensatie landelijk vuurwerkverbod

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202535 386Voorstel van wet van de leden Klaver enOuwehand tot wijziging van de Wetmilieubeheer en de Wet op de economischedelicten in verband met de invoering van eenvuurwerkverbod voor consumenten (Wet veiligejaarwisseling)Nr. 15 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 maart 2025In het debat Wet veilige jaarwisseling d.d. 19 februari jl. is gesproken overhet initiatiefwetsvoorstel van de leden Ouwehand en Klaver om te komentot een landelijk vuurwerkverbod voor consumenten. In het debat heb iktoegezegd grofmazig de kosten in beeld te brengen van de compensatiedie uitgekeerd zou kunnen worden aan de detailhandel en importeurs alsgevolg van een mogelijk vuurwerkverbod. Hierbij geldt nog steeds dat hetKabinet het oordeel over het initiatiefwetsvoorstel aan de Kamer laatonder voorwaarde dat het voorstel door de initiatiefnemers financieelgedekt wordt.Om zo zorgvuldig mogelijk te kunnen komen tot een eerste grove ramingvan die kosten, is gekeken naar eerder getroffen regelingen en juridischekaders. Verder is verkennend gesproken met branchevertegenwoordigers.Op basis van deze informatie volgt hieronder een indicatie van deuitgangspunten en kaders die een rol (kunnen) spelen om de hoogte tebepalen van de compensatie bij de drie verschillende scenario’s voorinwerkingtreding van een landelijk vuurwerkverbod. Vervolgens geef ikeen grove inschatting van de kosten van de compensatie van devuurwerkbranche bij een landelijk vuurwerkverbod, waarbij onderscheidwordt gemaakt naar het moment van inwerkingtreding. Er is expliciet nogniet gekeken naar de uitvoerings- en handhavingskosten voor gemeenten,politie en de rijksoverheid. Naar verwachting zullen de hieronder nadertoegelichte kosten daardoor hoger uitvallen.Uitgangspunten/KadersDe afgelopen weken boden niet voldoende ruimte om een uitgekristalli-seerde compensatieregeling uit te werken. Vooralsnog is niet alleinformatie voorhanden om goed onderbouwde uitspraken te kunnen doenover de precieze hoogte van de uit te keren vergoeding. Als een landelijk kst-35386-15ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 386, nr. 151 vuurwerkverbod doorgang vindt, dan is het van belang om in eenzorgvuldig te doorlopen proces te komen tot een passende compensatie-regeling, waarbij ook in overleg wordt gegaan met de branche om debenodigde informatie te verzamelen.De hierna te noemen punten geven de belangrijkste uitgangspunten enkaders bij het vaststellen van een compensatie voor de detailhandel en deimporteurs.De vast te stellen compensatie moet juridisch kunnen standhouden.Voor een compensatie dient in beginsel een juridische grondslag tebestaan. Die moet dan gezocht worden in het nadeelcompensatierecht. Ditomdat als op basis daarvan nadeel wordt gecompenseerd geen sprake isvan staatssteun.Door de jaren heen is reeds een aantal compensatieregelingen tenbehoeve van de vuurwerkbranche voorgelegd aan de EuropeseCommissie. Vooral bij de Covid-regelingen is onderbouwing om weg teblijven van staatssteun, een heikel punt geweest. Het niet verstrekken vanstaatssteun is dan ook een belangrijke randvoorwaarde.Het ligt in de rede om onderscheid te maken tussen detailhandel enimporteurs.Voor de detailhandel is de vuurwerkverkoop in belangrijke mate eennevenactiviteit, waarvoor de locatie van de hoofdactiviteit voor een korteperiode (maanden november en december) gebruikt wordt. Voor deimporteurs geldt dat de vuurwerkverkoop veelal de kerntaak is en eenvuurwerkverbod mogelijk grotere impact heeft op een kleiner aantalpartijen. Er wordt een beperkt aantal importeurs (8–10) geraakt door eenverbod, terwijl circa 800 detailhandelaren met een verbod te makenkrijgen. Dit vraagt, mede gelet op de uitvoeringslasten, om een verschil inbenadering.Het heeft de voorkeur om bij de importeurs een maatwerkprocedure opgrond van het nadeelcompensatierecht toe te passen. Dit biedt demogelijkheid om, bijvoorbeeld op basis van jaarrekeningen en anderebewijsstukken, te beoordelen wat hun individuele schade was en inhoeverre recht bestaat op een tegemoetkoming. Daar staat tegenover dathet aantal detailhandelaren dat wordt geraakt door het verbod, ervoorpleit dat voor deze groep een op het nadeelcompensatierecht gebaseerdemeer generieke regeling wordt opgesteld, op grond waarvan mede aan dehand van forfaitaire uitgangspunten een passend compensatiebedrag kanworden vastgesteld. Dat is belangrijk om het verstrekken van compensatieuitvoerbaar te houden én onnodig hoge uitvoeringskosten te vermijden.Hoogte van de compensatie afhankelijk van moment inwerkingtredingEen landelijk vuurwerkverbod is al jarenlang onderwerp van maatschap-pelijke discussie. Door de jaren heen is het maatschappelijk draagvlakvoor een landelijk vuurwerkverbod toegenomen. Dat maakt dat demogelijkheid op een verbod in zekere zin voorzienbaar was. Deze factorenmaken dat in deze branche een groot ondernemersrisico bestaat. Daarkomt bij dat (zeker) voor de detailhandel de verkoop van consumenten-vuurwerk een nevenactiviteit is.Bovendien geldt dat indien een overgangsperiode wordt geboden er –afhankelijk van de lengte daarvan – steeds minder grond is voor hettoekennen van een compensatie. De inschatting is dat het – gelet op deTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 386, nr. 152 voorzienbaarheid en het karakter als nevenactiviteit – juridisch niet goedverdedigbaar is om nog een compensatie te bieden als een overgangs-termijn wordt geboden van twee jaar.Als er daarentegen voor wordt gekozen om een verbod nog dit jaar inwerking te laten treden, dus zonder overgangsperiode, dat zal leiden toteen hogere compensatie, die bovendien complexer van aard en uitvoeringzal kunnen zijn. Naast een vergoeding voor de door een verbod gederfdewinst, zou dan mogelijk ook een vergoeding aan de orde kunnen zijn voorde reeds gemaakte en nog te maken kosten (zoals de reeds gemaaktekosten voor de inkoop). Het is minder goed denkbaar dat dit soort kostennog aan de orde zijn, althans voor compensatie in aanmerking komen, alser wel een overgangstermijn wordt geboden. De schade zal in dat gevalmet name bestaan uit winstderving.Grove raming per scenarioGelet op de bovenstaande uitgangspunten en kaders is afhankelijk van hetmoment van inwerkingtreding een grove inschatting gemaakt van decompensatie die betaald zou moeten worden aan de importeurs endetailhandelaren. Als gezegd, is het niet mogelijk om in dit stadium opvoorhand een concreet en passend bedrag te bepalen. Daarvoor is (nog)niet voldoende informatie beschikbaar. Onderstaande cijfers betreffendaarom ook grove inschattingen om de Kamer een gevoel te geven bij deomvang van de compensatie.Op het moment dat een verbod onmiddellijk in werking treedt, dus zonderovergangstermijn, is een grove inschatting dat tussen de € 100 en€ 150 miljoen aan compensatie uitgekeerd zal moeten worden. In datgeval zal namelijk voor twee jaar een vergoeding voor winstdervingmoeten worden uitgekeerd en zullen over het jaar 2025 mogelijk nogandere kosten (zoals de reeds gemaakte kosten voor de inkoop) vergoedmoeten worden. Het uitgangspunt is dat een dergelijke compensatie inéén keer wordt uitgekeerd en niet wordt uitgespreid over meerdere jaren.Op het moment dat een verbod in 2026 in werking treedt, is het denkbaardat het totale bedrag aan compensatie tot ongeveer € 50 miljoen zalbedragen. In dat geval wordt er een overgangsjaar geboden aan debranche, waarmee bepaalde kosten kunnen worden terugverdiend enminder kosten voor compensatie in aanmerking kunnen komen. Het isdaarom niet goed denkbaar dat over dat jaar nog andere kosten wordenvergoed dan de winstderving.Als een verbod na 2026 in werking treedt, dan zal kostencompensatievermoedelijk staatssteun zijn en daarmee juridisch niet houdbaar.Scenario landelijk verbod met amendementNaast de hierboven geschetste scenario’s voor een landelijk vuurwerk-verbod, waarbij onderscheid is gemaakt naar het moment van inwerking-treding, is er het scenario landelijk vuurwerkverbod met het amendementBikker/Stoffer).1 Dit amendement maakt het mogelijk om ondervoorwaarden ontheffing van een verbod te verlenen aan anderen danpersonen met gespecialiseerde kennis. Die ontheffing kan wordenaangevraagd bij de burgemeester. De voorwaarden hiervoor moetenworden vastgelegd bij algemene maatregel van bestuur.1Kamerstuk 35 386, nr. 13Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 386, nr. 153 Het amendement geeft zeer summiere richting aan de invulling van devoorwaarden. Omdat de voorwaarden waaronder een ontheffing kanworden verleend, van belang zijn voor de nadere uitwerking van dealgemene maatregel van bestuur en dit de nodige afstemming vraagt metde verschillende partijen en het ook complexe vraagstukken betreft, zaldeze uitwerking tijd vragen. Zo zal een mogelijk effect kunnen zijn dat ervuurwerk in woonwijken wordt opgeslagen zonder aanvullendeveiligheidseisen.Om mogelijke veiligheidsrisico’s te adresseren, moet nader gekekenworden naar toegestane verkoophoeveelheden, wijze van transport eneisen die gesteld moeten worden aan verenigingen en groepen die hetvuurwerk mogen afsteken. Dit om te bepalen of er andere of aanvullendeeisen moeten worden gesteld dan aan professionele vuurwerkafstekers enbedrijven. Een en ander betekent dat het niet haalbaar is om dezealgemene maatregel van bestuur nog voor de komende jaarwisseling inwerking te hebben.Omdat op dit moment de voorwaarden nog niet zijn bepaald, is het lastigom inzicht te geven in zowel compensatie voor de vuurwerkbranche alsuitvoeringskosten.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. JansenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 386, nr. 154