Gezondheidsraad (GR) advies inzake HPV-vaccinatie en werkagenda Gezondheidsraad

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 793Preventief gezondheidsbeleidNr. 868 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 oktober 2025Met deze brief informeer ik uw Kamer over het geactualiseerde advies vande Gezondheidsraad inzake de HPV-vaccinatie, mijn beleidsreactie daaropen de geactualiseerde werkagenda van de vaste commissie Vaccinatiesvan de Gezondheidsraad.Adviesaanvraag GezondheidsraadOp 28 november 2024 heeft VWS de Gezondheidsraad (GR) gevraagd omeen actualisatie van het advies over het vaccinatieprogramma tegen HPV.In de adviesaanvraag wordt de GR gevraagd een uitspraak te doen overde effectiviteit van het programma en of het vaccinatieprogrammaaanpassingen behoeft. Op 7 oktober jl. is het advies van de Gezond-heidsraad «Vaccinatie tegen HPV (2025)» gepubliceerd (zie bijlage).Hieronder volgt een samenvatting van het GR-advies en mijn besluit.Advies GezondheidsraadInleidingHPV-infecties komen veel voor maar leiden meestal niet tot ziekte.Langdurige HPV-infecties kunnen in sommige gevallen verschillendevormen van kanker veroorzaken bij mannen en vrouwen. Baarmoeder-halskanker is de meest voorkomende HPV-gerelateerde kanker. Daaromwordt binnen het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) aan meisjes sinds 2010en aan jongens sinds 2022 vaccinatie aangeboden tegen HPV. In hetprogramma wordt gebruik gemaakt van een 2-valent vaccin datbescherming biedt tegen HPV-typen 16 en 18. Deze typen veroorzaken demeeste HPV-gerelateerde kankergevallen. In het GR-advies doet decommissie Vaccinaties een uitspraak over de effectiviteit van het huidigeprogramma en geeft de commissie advies over mogelijke aanpassingen inhet programma. kst-32793-868ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 793, nr. 8681 Effectiviteit huidig programmaDe personen uit het eerste cohort dat voor vaccinatie in aanmerkingkwam, bereikten recentelijk de leeftijd waarop zij in aanmerking komenvoor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. De gegevens uithet bevolkingsonderzoek laten zien dat de vaccineffectiviteit tegenbaarmoederhalskanker bij volledige vaccinatie zeer hoog is (in dit cohortrond 90%). Ook in andere landen wordt hoge effectiviteit van het vaccinen een afname in het aantal gevallen baarmoederhalskanker gezien.Andere typen kanker die veroorzaakt kunnen worden door HPV zijn kankervan de anus, vulva, vagina, penis en de mondkeelholte. Het is al langerbekend dat vaccinatie tot 90% van de HPV-infecties die tot deze vormenvan kanker kunnen leiden kan voorkomen. Omdat voor deze vormen vankanker geen bevolkingsonderzoek bestaat, kan de effectiviteit vanvaccinatie tegen deze vormen van kanker daar niet uit worden afgeleid.Wel laat een Deens onderzoek zien dat in de 15 jaar na vaccinatie veelminder vaak voorstadia van anuskanker worden gezien en in een Finsonderzoek is vastgesteld dat bij gevaccineerde vrouwen geen vulvakankeren mondkeelkanker werd gezien in de 10 jaar na vaccinatie, terwijl dit bijongevaccineerde vrouwen wel werd gezien.HPV-vaccins en vaccinkeuzeOp dit moment wordt gebruik gemaakt van een 2-valent vaccin tegen HPV.Er zijn ook een 4-valent en een 9-valent vaccin beschikbaar die veilig eneffectief zijn. Deze vaccins beschermen alle tegen de HPV-typen (16 en 18)die de meeste gevallen van kanker veroorzaken. Het 9-valente vaccinbeschermt daarnaast tegen meer HPV-typen die kanker kunnen veroor-zaken. De GR constateert dat met de 2- of 4-valente vaccins 65%–85% vanalle kankergevallen veroorzaakt door HPV kunnen worden voorkomen,terwijl het 9-valente vaccin 75%–95% kan voorkomen. Ook biedt het9-valente vaccin bescherming tegen genitale wratten. De ziektelast vandeze aandoening is hoog en de aandoening komt vaak voor, er wordenjaarlijks naar schatting ruim 45.000 gevallen geconstateerd. Tot slot laatonderzoek zien dat het 9-valente vaccin bescherming biedt tegenstembandwratten, al is het vaccin hier niet voor geregistreerd.KosteneffectiviteitDe GR heeft in haar advies gekeken naar de kosteneffectiviteit van deverschillende vaccins. Het door de GR aangehaalde onderzoek laat ziendat het 9-valente vaccin kosteneffectief is in vergelijking met het huidige2-valente vaccin. Het 9-valente vaccin valt ondanks hogere kosten ruimbinnen de referentiewaarde voor preventieve interventies. Dit komt metname doordat het 9-valente vaccin meer gevallen van voorstadia vanbaarmoederhalskanker en genitale wratten, en de daarmee gemoeidediagnostiek en behandelkosten, voorkomt.AdviesDe GR oordeelt dat het gebruik van het 9-valente vaccin de effectiviteitvan het programma kan verhogen, omdat dit vaccin 75%-tot 95% van deHPV-gerelateerde gevallen van kanker kan voorkomen. Daarnaast heefthet 9-valente vaccin een werkzaamheid van 80% tegen genitale wratten enis volgens de GR voldoende aannemelijk dat het vaccin ook beschermttegen stembandwratten. De ziektelast van deze aandoeningen zou volgensde GR voldoende aanleiding geven om vaccinatie ook in te zetten om dezeaandoeningen te voorkomen. Daarom zou het doel van het vaccinatiepro-gramma moeten worden aangepast: van het voorkómen vanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 793, nr. 8682 HPV-gerelateerde kanker naar het voorkomen van HPV-gerelateerde ziekteen aandoeningen.Alle vaccins worden op dit moment, in lijn met de registratie, toegediendin een 2 doses-schema. Het is onbekend in hoeverre de vaccins op langetermijn bescherming bieden bij 1 dosis. De GR adviseert daarom eenschema van 2 doses aan te houden. Meer evidentie over de effectiviteitvan vaccinatie met 1 dosis zou aanleiding kunnen geven om opnieuw teadviseren over HPV. Verder constateert de GR dat de deelnamegraad aanHPV-vaccinatie sinds 2010 varieert tussen ongeveer 45 en 60%. Devaccinatiegraad laat de laatste jaren een duidelijke toename zien (in 202463% voor meisjes en 59% voor jongens). De GR adviseert de deelnameonder de huidige doelgroep te onderzoeken, zodat kan worden geantici-peerd op eventuele opkomst-bevorderende maatregelen. Tot slotbenadrukt de GR het belang van het verzamelen, langer bewaren enuitwisselen van vaccinatiegegevens om de effectiviteit en resultaten vanhet programma te kunnen monitoren.BesluitIk ben de Gezondheidsraad zeer erkentelijk voor het zorgvuldig geformu-leerde advies. Ik ben verheugd van de Gezondheidsraad te vernemen datde effectiviteit van het huidige programma met het 2-valente vaccin hoogis. Er kunnen met het 9-valente vaccin nog meer gevallen vanHPV-gerelateerde ziekte voorkomen worden. Daarom besluit ik dit adviesover te nemen. Omdat de huidige voorraad vaccins rond het najaar van2026 zal opraken, is het noodzakelijk dit najaar vaccins aan te schaffen.Daarbij zal ik in navolging van het geactualiseerde advies van deGezondheidsraad het RIVM de opdracht geven tot de aanschaf van het9-valente vaccin. De kosten hiervan passen binnen het huidigebeschikbare financiële kader voor 2026. Het streven is om bij een nieuw afte sluiten contract vooralsnog geen meerjarige afnameverplichtingen aante gaan. In het geval een vervolgaanschaf tot een financieel knelpunt leidt,zal hier eerst dekking voor gevonden moeten worden.Het streven is vanaf het moment dat de huidige voorraad vaccins rond hetnajaar van 2026 zal opraken, te beschikken over het 9-valente vaccin en ditin het gehele land in te zetten. Vanaf dat moment wordt dan binnen hetprogramma aan alle kinderen in hun tiende levensjaar het 9-valentevaccin aangeboden. De GR geeft aan dat kinderen die een eerste prik methet 2-valente vaccin hebben gehad, de serie kunnen afmaken met 1 prikvan het 9-valente vaccin. Tot slot, in navolging van het advies om dedeelname onder de huidige doelgroep te monitoren, onderzoekt het RIVMbij welke (sub)groepen de vaccinatiegraad achterblijft om zodoende bijdeze groepen nader onderzoek te verrichten en interventies in te zetten.Werkagenda vaste commissie VaccinatiesDe werkagenda van de vaste commissie Vaccinaties van de Gezond-heidsraad biedt inzicht in de vaccinatieonderwerpen waarover advies zalworden uitgebracht. Deze agenda wordt minimaal drie keer per jaargeëvalueerd en herzien op basis van prioriteringsoverleggen tussen deGezondheidsraad, het RIVM, Zorginstituut Nederland en het College terBeoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Hierbij wordt onder andererekening gehouden met nieuwe vaccins die op de markt komen en deepidemiologische situatie. Op basis van het prioriteringsoverleg vanafgelopen juli stelt de Gezondheidsraad een nieuwe werkagenda voor. Demeest actuele werkagenda, gebaseerd op de uitkomsten van het meestrecente prioriteringsoverleg, voeg ik als bijlage bij deze brief.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 793, nr. 8683 Op de werkagenda voor 2025 staan adviezen over COVID-19-vaccinatie,RSV-vaccinatie bij ouderen, HPV-vaccinatie (gepubliceerd en gedeeld metuw Kamer), pneumokokkenvaccinatie voor kinderen en RSV-immunisatiebij kinderen.Voor 2026 zijn adviezen voorzien over COVID-19-vaccinatie, meningo-kokken B-vaccinatie voor kinderen, Dengue vaccinatie in CaribischNederland en gecombineerde hepatitis A- en B-vaccinatie voor mannendie seks hebben met mannen.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J.Z.C.M. TielenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 793, nr. 8684